Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP) – założone w 1934 ogólnopolskie stowarzyszenie zawodowe zrzeszające architektów.

Siedziba Zarządu Głównego SARP mieści się w pałacu Zamoyskich przy ul.Foksal 2 w Warszawie.

Historia Historia działalności stowarzyszeniowej architektów w Polsce sięga 1877. Z inicjatywy budowniczych i inżynierów założono Krakowskie Towarzystwo Techniczne, późniejsza zaś aktywność architektów działała w ramach warszawskiego Towarzystwa Popierania Handlu i Przemysłu (1899). Kontynuacją tych starań stała się samodzielna Delegacja Architektów Polskich utworzona w 1908 po Międzynarodowym Kongresie Architektów w Wiedniu. Głównym zadaniem DAP miało być reprezentowanie dążeń architektów polskich działających we wszystkich zaborach. Dzięki tworzeniu wspólnych ekspozycji architektonicznych na wystawach i kongresach oraz organizacji konkursów, architektura polska zaistniała na arenie międzynarodowej. Wypracowywano także jednolite stanowisko wobec ochrony wykonywania zawodu architekta oraz szereg postulatów w sprawie organizacji szkolnictwa architektonicznego. Jednym z ważniejszych osiągnięć środowiska przed uzyskaniem niepodległości było opracowanie zasad regulaminów konkursów architektonicznych (1911)Adam Kotarbiński, O ideowości i ideologii w architekturze i urbanistyce, Arkady, 1985, s. 18..

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Koło Architektów w Warszawie zorganizowało I Powszechny Zjazd Architektów (1919). W 1926 roku powstało w Warszawie Stowarzyszenie Architektów Polskich – SAP. Jednocześnie na zjeździe polskich stowarzyszeń architektonicznych uchwalono powołanie instytucji periodycznych zjazdów delegatów pod nawiązującą do tradycji nazwą Delegacja Architektów Polskich. W tym samym roku w Poznaniu utworzono Związek Stowarzyszeń Architektów Polskich – ZSAP. 8 lat później, w lipcu 1934, Walny Zjazd Delegatów w Warszawie powołał jednoczące wszystkie organizacje architektów Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej – SARP. Nazwa ta przetrwała do 1952, kiedy to na VI Walnym Zjeździe Delegatów SARP zmieniono nazwę na Stowarzyszenie Architektów Polskich, zachowując tradycyjny skrót SARP.

W czerwcu 1938 na walnym zjeździe w Warszawie SARP przyjął paragraf aryjski. W ramach „walki o prawdziwe oblicze architektury polskiej” wykluczono członkostwo w stowarzyszeniu osób narodowości żydowskiej. W głosowaniu oddano 29 głosów „za”, przeciw zagłosował jeden z delegatów Oddziału Katowickiego SARP dysponujący 2 głosami.

SARP zostało reaktywowane w listopadzie 1944 na I Zebraniu Architektów Wyzwolonych Ziem Polski w Lublinie.

W 1977 SARP został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

Działalność Statutowymi celami działalności SARP są: dbałość o jakość architektury i środowiska – zbudowanego oraz naturalnego – pojmowanych jako interes publiczny, tworzenie warunków dla rozwoju twórczości architektonicznej i jej ochrona, rozwój warsztatu architekta i ochrona zawodu.

SARP prowadzi zarówno szeroko pojętą działalność kulturalną, naukowo-oświatową (organizacja sympozjów i wystaw), organizuje konkursy architektoniczne, jak i służy świadczeniu wzajemnej pomocy przez polskich architektów. Od 1966 Stowarzyszenie przyznaje Honorową Nagrodę SARP, od 1983 Nagrodę Roku SARP. Od 1997 jest współorganizatorem konkursu Polski Cement w Architekturze.

Decyzją Ministra Kultury z 16 lutego 1995 wydano stowarzyszeniu zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów architektonicznych, architektoniczno-urbanistycznych oraz urbanistycznych na następujących polach eksploatacji: utrwalenie, zwielokrotnienie (techniką graficzną, drukarską, fotograficzną, kserograficzną i cyfrową), wprowadzenie do obrotu, wprowadzenie do pamięci komputera, najem, dzierżawaObwieszczenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie ogłoszenia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o udzieleniu i o cofnięciu zezwolenia na podjęcie działalności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi ().

W latach 2000–2010 wydawało dwumiesięcznik architektoniczny Arch.

Oddziały SARP Oddziały SARP znajdują się w następujących miastach: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Częstochowa, Gorzów Wielkopolski, Jelenia Góra, Katowice, Kielce, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Radom, Rzeszów, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa, Wrocław, Wybrzeże w Gdańsku i Zielona Góra. Do dnia 22 września 2019 r. istniał również oddział "Sądecko-Podhalański" w Zakopanem.

Prezesi SARP Lp.Imię i nazwiskoDaty urzędowaniaDługość urzędowania 1.Kazimierz Tołłoczko 30 maja 1934 10 czerwca 1934 dni 2.Romuald Miller (1) 10 czerwca 1934 październik 1936 dni październik 1936 30 maja 1937 3.Adolf Szyszko-Bohusz 30 maja 1937 1939 brak danych 4.Lech Niemojewski 5 listopada 1944 8 kwietnia 1945 dni 5.Romuald Miller (2) 8 kwietnia 1945 27 sierpnia 1945 dni 6.Gustaw Trzciński 28 sierpnia 1945 14 lipca 1946 dni 7.Witold Plapis 16 lipca 1946 18 października 1947 dni 19 października 1947 18 września 1948 8.Józef Ufnalewski 20 września 1948 7 lipca 1951 dni 8 lipca 1951 12 grudnia 1952 9.Eugeniusz Wierzbicki 14 grudnia 1952 21 grudnia 1954 dni 22 grudnia 1954 7 stycznia 1957 10.Jerzy Hryniewiecki 9 stycznia 1957 6 kwietnia 1959 dni 8 kwietnia 1959 24 marca 1961 11.Tadeusz Ptaszycki 25 marca 1961 4 kwietnia 1963 dni 5 kwietnia 1963 15 czerwca 1965 12.Henryk Buszko (1) 16 czerwca 1965 1 czerwca 1967 dni 3 czerwca 1967 9 grudnia 1969 13.Jerzy Kowarski 10 grudnia 1969 23 kwietnia 1972 dni 14.Henryk Buszko (2) 24 kwietnia 1972 15 marca 1975 dni 15.Jerzy Buszkiewicz 16 marca 1975 15 kwietnia 1978 dni 16.Tadeusz Mrówczyński 16 kwietnia 1978 7 grudnia 1981 dni 17.Zbigniew Zawistowski 8 grudnia 1981 16 marca 1985 dni 18.Roman Hordyński 17 marca 1985 27 lipca 1986 (zmarł) dni 19.p.o. Andrzej Kiciński 28 lipca 1986 7 maja 1988 dni 20.Ryszard Semka 27 maja 1988 12 maja 1991 dni 21.Krzysztof Chwalibóg 13 kwietnia 1991 20 maja 1994 dni 21 maja 1994 12 czerwca 1997 13 czerwca 1997 16 czerwca 2000 22.Ryszard Jurkowski 17 czerwca 2000 23 września 2003 dni 24 października 2003 9 grudnia 2006 23.Jerzy Grochulski (1) 9 grudnia 2006 12 grudnia 2009 dni 12 grudnia 2009 8 grudnia 2012 24.Mariusz Ścisło 8 grudnia 2012 12 grudnia 2015 dni 12 grudnia 2015 1 grudnia 2019 25.Bohdan Lisowski 2 grudnia 2019 9 lutego 2022 (zrezygnował) dni 26.p.o. Jerzy Grochulski (2) 17 lutego 2022 23 czerwca 2022 dni 27.Agnieszka Kalinowska-Sołtys 24 czerwca 2022 6 czerwca 2024 dni 28.Marek Chrobak 7 czerwca 2024 obecnie dni

Członkowie

Zobacz też Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki Międzynarodowa Unia Architektów

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona oficjalna SARP

Kategoria:Stowarzyszenie Architektów Polskich Kategoria:Organizacje odznaczone Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi