Trzebinia – gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim.

Siedzibą gminy jest miasto Trzebinia.

30 czerwca 2004 r. gminę zamieszkiwało 34 088 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 34 105 osób.

Położenie Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski gmina Trzebinia położona jest na granicy dwóch fizjograficznych makroregionów – Wyżyny Krakowsko- Częstochowskiej i Wyżyny Śląskiej. W granicach gminy wyróżnia się pięć jednostek fizjograficznych. W części południowej oraz wschodniej gminy, w granicach Wyżyny Krakowskiej są to:  

• Wyżyna Olkuska (Pagóry Myślachowickie – budują północno- wschodnią, najwyższą część gminy wznoszącą się 350-450 m n.p.m. Wysokości bezwzględne rosną w kierunku wschodnim. Najwyższy punkt w gminie znajduje się na wierzchowinie koło Lgoty – 470 m n.p.m.),

• Rów Krzeszowicki (Niecka Dulowska – obejmuje południową część miasta i gminy. Jej dno jest płaską równiną położoną 273-293 m n.p.m., pochyloną na zachód. Obniżenie pełni ważną rolę komunikacyjną – zlokalizowane są tu: linia kolejowa, droga krajowa nr 79 oraz autostrada A-4.),

• Garb Tenczyński (Blok Płaziański – obejmuje Piłę Kościelecką i Bolęcin. Wysokości bezwzględne kształtują się tu od 273 m n.p.m. w dnie doliny Chechła do 353 m n.p.m. koło Wygody). Północno- zachodnia część gminy znajdująca się w granicach Wyżyny Śląskiej obejmuje:

• wschodnie zakończenie Garbu Ciężkowickiego (Pagóry Jaworznickie – położone w środkowo-zachodniej części miasta tworzą pasma wzgórz ciągnących się z NW na SE od Gór Luszowskich, przez Wodną i Trzebinię o wysokości względnej do 70 m, wzniesionych 310-360 m n.p.m. Kulminację stanowią wierzchołki: 371 m n.p.m. koło Gór Luszowskich i 384,3 m n.p.m. na wschód od Podbuczyny),

• południowo- wschodni skraj Kotliny Biskupiego Dworu (obejmuje północno – zachodnią część miasta, głównie Sierszę, ma płaskie dno, które wznosi się od 303 m nad Kozim Brodem przy granicy miasta do 360 m n.p.m. na Górze Eksnerówce).

Historia Gmina Trzebinia istniała na przestrzeni czasu w trzech odsłonach: 1934–1941, 1945–1954 i od 1973.

Pierwsza odsłona Wiejską gminę zbiorową Trzebinia z siedzibą w mieście Trzebini (nie wchodzącym w skład gminy) utworzono 1 sierpnia 1934 w powiecie chrzanowskim w woj. krakowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Balin, Dulowa, Górka, Góry Luszowskie, Karniowice, Luszowice, Młoszowa, Myślachowice, Piła Kościelecka, Płoki, Psary, Siersza, Trzebionka i Wodna.. Gminy te przekształcono 15 września 1934 w 14 gromad (sołectw) gminy Trzebinia.

W 1939 roku, w następstwie okupacji niemieckiej 1939-45, gmina została wcielona do prowincji Śląsk. 20 listopada 1939 do gminy Trzebinia przyłączono gromady Lgota i Ostrężnica ze zniesionej gminy Nowa Góra.

Od 1941 prowincję Śląsk podzielono na dwie części, jej część wschodnią nazwano prowincja Górny Śląsk i odtąd gmina Trzebinia do niej przynależała.

1 stycznia 1942 gminę Trzebinia zniesiono, a z jej obszaru utworzono dwie nowe gminyAmtsbezirk Mloszowa.Amtsbezirk Siersza.:

gminę Młoszowa (Dulowa, Karniowice, Lgota, Młoszowa, Myślachowice, Ostrężnica, Piła Kościelicka, Płocki i Psary); gminę Siersza (Balin, Góry Luszowskie, Siersza i Wodna), do której włączono także Ciężkowice (bez ich części o nazwie PieczyskaPieczyska włączono do miasta Szczakowa.) ze zniesionej gminy Szczakowa; wreszcie Górkę i Trzebionkę włączono do miasta Trzebinia.

Druga odsłona Gminę Trzebinia reaktywowano po wojnie w przedwojennych granicachPodział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948.Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948.. 1 października 1947 z części gromady Płoki utworzono piętnastą gromadę gminy – Czyżówka.

1 lipca 1952 gmina składała się z 15 gromad: Balin, Czyżówka, Dulowa, Górka, Góry Luszowskie, Karniowice, Luszowice, Młoszowa, Myślachowice, Piła Kościelecka, Płoki, Psary, Siersza, Trzebionka i WodnaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa..

Jednostka została zniesiona 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.. Jej obszar złożył się na 9 gromadUchwała Nr 20/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu chrzanowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr 11, Poz. 50).: Balin (Luszowice – bez przysiółka Stara Góra – i Balin – bez przysiółka Cezarówka), Byczyna (przysiółek Cezarówka z dotychczasowej gromady Balin), Karniowice (Karniowice i Psary – bez przysiółka Stawiska), Młoszowa (Młoszowa i Dulowa), Myślachowice (Płoki, Czyżówka i Myślachowice – bez przysiółka Gaj), Nowa Góra (przysiółek Stawiska z dotychczasowej gromady Psary), Piła Kościelecka (Piła Kościelecka), Siersza (Góry Luszowskie i Siersza, przysiółek Gaj z dotychczasowej gromady Myślachowice oraz przysiółek Stara Góra z dotychczasowej gromady Luszowice), Wodna (Wodna, Górka – bez przysiółków Berezka i Miechów – i Trzebionka – bez terenów oddzielonych torami kolejowymi).

Gromadę Wodna zniesiono 1 stycznia 1956 w związku z nadaniem jej statusu osiedla, które z kolei zniesiono 31 grudnia 1961 przez włączenie do miasta Trzebinia. Odtąd Wodna, Górka i Trzebionka są częściami miasta Trzebinia). Gromadę Siersza zniesiono 1 stycznia 1958 w związku z nadaniem jej statusu osiedla, które z kolei zniesiono 1 stycznia 1969 przez włączenie do miasta Trzebini, przemianowując je równocześnie na Trzebinia-Siersza. Odtąd Góry Luszowskie, Siersza, Gaj i Stara Maszyna są częściami miasta Trzebinia).

Trzecia odsłona Gminę wiejską Trzebinia z siedzibą w mieście Trzebini-Sierszy reaktywowano 1 stycznia 1973 w powiecie chrzanowskim w woj. krakowskim wraz z kolejną reformą administracyjnąDz.U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312.. Gmina złożyła się z sześciu sołectw: Młoszowa, Karniowice, Dulowa, Psary, Bolęcin i Piła KościeleckaUchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dz. Urz. WRN w Krakowie z 1972 r. Nr 18, poz. 268).. Do gminy Trzebinia nie powróciły zatem: Balin i Luszowice (weszły w skład gminy Chrzanów), Czyżówka, Myślachowice i Płoki (weszły w skład gminy Myślachowice oraz Górka, Góry Luszowskie, Siersza, Trzebionka i Wodna (weszły w skład miasta Trzebinia-Siersza).

Po kolejnej reformie administracyjnej 1 czerwca 1975 gmina Trzebinia została włączona do województwa katowickiego. Decyzję o włączeniu Trzebini do województwa katowickiego podjął ówczesny I sekretarz KC PZPR Edward Gierek. Zmiana podległości administracyjnej była związana z górnictwem węgla kamiennego. Tak więc gminę Trzebinia przyłączono do Górnego Śląska po raz drugi, pomimo wielowiekowej przynależności miasta do Małopolski.

1 lutego 1977 do gminy Trzebinia włączono zniesioną gminę Myślachowice, obejmjącą sołectwa: Czyżówka, Myślachowice, Płoki i Lgota. Równocześnie zmieniono nazwę siedziby gminy z Trzebinia-Siersza z powrotem na Trzebinia. Od tej pory gmina Trzebinia składa się z sołectw: Bolęcin, Czyżówka, Dulowa, Lgota, Karniowice, Młoszowa, Myślachowice, Piła Kościelecka, Płoki i Psary.

1 stycznia 1992 miasto Trzebinia i gminę Trzebinia połączono w jedną miejsko-wiejską gminę Trzebinia.

1 stycznia 1999, po reformie administracyjnej Polski, gmina Trzebinia weszła w skład nowo utworzonego województwa małopolskiego.

Struktura powierzchni Według danych z 2002 gmina Trzebinia ma obszar 105,22 km², w tym: użytki rolne: 40% użytki leśne: 44%

Gmina stanowi 28,32% powierzchni powiatu.

Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 34 088 100 17 471 51,3 16 617 48,7Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 324 166 157,9

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Trzebinia w 2014 roku

Wspólnoty wyznaniowe Na terenie gminy istnieje: 11 parafii rzymskokatolickich, zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Lgocie, zbór Chrześcijańskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej w Trzebni, 2 zbory Świadków Jehowy (w dwóch Salach Królestwa w Trzebini).

Miejscowości w gminie miasto Trzebinia, osiedla: Energetyków Gaj Gaj Zacisze Górka Krakowska Krze Piaski Północ Trzebionka Salwator Siersza Widokowe Wodna sołectwa: Bolęcin Czyżówka Dulowa Karniowice Lgota Młoszowa Myślachowice Piła Kościelecka Płoki Psary

Sąsiednie gminy Alwernia, Bukowno, Chrzanów, Jaworzno, Krzeszowice, Olkusz

Nagrody i wyróżnienia Gmina Trzebinia jest laureatem wielu nagród oraz wyróżnień za swoje osiągnięciatrzebinia.pl. Między innymi: Tytuł Gmina Fair Play, 2005 r. IV miejsce w Ogólnopolskim Rankingu Gmin, 2006 r. organizowanym przez Związek Powiatów Polskich Wyróżnienie w akcji „Przejrzysta Polska” 2006 r. (jako jedyny Urząd w Małopolsce) Certyfikat za udział w akcji „Przejrzysta Polska” 2006 r. Certyfikat „Gmina otwarta na fundusze strukturalne” 2006 r. VI miejsce w Ogólnopolskim Rankingu Gmin, 2007 r. organizowanym przez Związek Powiatów Polskich I miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich w Konkursie Samorząd Przyjazny Przedsiębiorczości, 2007 r. Ranking Europejska Gmina Europejskie Miasto laureat VI miejsca w Małopolsce, 2007 r. Laureat konkursu „Wzorcowy Urząd w Małopolsce” za wdrożenie rozwiązania zarządczego pod nazwą Otwarta Administracja – wprowadzenie nowatorskich i prospołecznych rozwiązań w gminie Trzebinia, maj 2008 r. Dyplom w konkursie „Teraz Polska” dla Gmin (II Edycja), czerwiec 2008 r.(gmina nominowana). I miejsce w kategorii gmin miejskich w Konkursie na Najlepszą Stronę Internetową Powiatów, Gmin i Sołectw w Małopolsce, 2008 r. 9 miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich w rankingu ogólnopolskim „Europejska Gmina, Europejskie Miasto”, 2008 r. II miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich w Konkursie Samorząd Przyjazny Przedsiębiorczości, 2008 r. I miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich w Małopolsce w konkursie „Krajowi Liderzy Innowacji 2008” Przyznanie godła promocyjnego „Teraz Polska” w III edycji konkursu „Teraz Polska” dla gmin, 2009 r. Laureat konkursu „Wzorcowy Urząd w Małopolsce – dobre zarządzanie w samorządzie” za rozwiązanie innowacyjne pod nazwą „Zwiększenie dostępności do informacji o wydarzeniach gminnych poprzez uruchomienie w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury, Sportu i Rekreacji w Trzebini Telewizji Internetowej TVT1”. Burmistrz Trzebini – Adam Adamczyk został wyróżniony przez Kapitułę i Organizatorów Konkursu Samorząd Przyjazny Przedsiębiorczości 2009 tytułem „NAJLEPSZY BURMISTRZ 2009 ROKU”. III miejsce w Ogólnopolskim Rankingu Gmin, organizowanym przez Związek Powiatów Polskich

Zobacz też Nadleśnictwo Chrzanów Okręg wyborczy Chrzanów

Uwagi

Przypisy