Ryszard Czekała (ur. 5 marca 1941 w Bydgoszczy, zm. 30 października 2010 w Krakowie) – polski reżyser filmów animowanych i fabularnych, scenarzysta i artysta plastyk.
Życiorys Ukończył studia na Wydziale Malarstwa i Grafiki ASP w Krakowie (Pracownia Rysunku Filmowego, 1966). Był asystentem Kazimierza Urbańskiego, założyciela krakowskiego Studia Filmów Animowanych. W studio tym debiutował w roku 1968 filmem Ptak.
Jego najwybitniejsze animacje to Syn (1970, nagrody w Krakowie, Mannheim, Adelaide, „Syrenka Warszawska” za najlepszy film krótkometrażowy roku, „Złota Kaczka” – nagroda tygodnika „Film”), Apel (1971, nagrody w Krakowie, Annecy, Cork, Teheranie, Oberhausen, Nowym Jorku), Wypadek (1972, nagroda w Adelaide).
W 1976 ukończył studia reżyserskie w PWSFTviT w Łodzi i przez kilka lat realizował filmy fabularne, aktorskie. Jego debiut fabularny to film Zofia z Ryszardą Hanin w roli głównej. Film ten przyniósł mu wiele nagród na krajowych i międzynarodowych festiwalach. Między innymi otrzymał Nagrodę im. Andrzeja Munka, „Złotą Kamerę” pisma „Film” dla najlepszego debiutu w roku 1976 oraz nagrody w Łagowie, Gdańsku, Świebodzinie, San Remo, Figueira da Foz.
Po zrealizowaniu czterech filmów fabularnych, w 1985 roku powrócił do Krakowa, do tworzenia filmów animowanych. Problemy zdrowotne i osobiste w znaczny sposób ograniczyły w ostatnim okresie życia jego możliwości twórcze.
W 2008 został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Jest jednym z bohaterów książki Jerzego Armaty Anima. Mistrzowie polskiej animacji (wyd. EGoFILM, Warszawa 2025).
Ryszard Czekała zmarł 30 października w Krakowie. Pogrzeb reżysera odbył się 8 listopada 2010 roku na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Filmografia Filmy animowane 1966 - CZAR KÓŁEK Współpraca realizatorska, 1967 - TREN ZBÓJA Współpraca realizatorska, 1968 - PTAK realizacja, scenariusz, 1970 - APEL realizacja, 1970 - SYN realizacja, scenariusz, 1971 - WYPADEK reżyseria, scenariusz, 1973 - DZIEŃ reżyseria, scenariusz, scenografia, 1973 - SEKCJA ZWŁOK realizacja, scenariusz, 1974 - ABECADŁO Opieka artystyczna, 1974 - HASŁO Scenariusz, 1975 - WODA reżyseria, scenariusz, opracowanie plastyczne, 1975 - AWARIA (Kiwerski K.) Opieka artystyczna, 1987 - KREDĄ RYSOWANE Scenariusz, 1985 - DO UTRATY GŁÓW reżyseria, scenariusz, opracowanie plastyczne, 1986 - CLOWN Scenariusz, 1997 - CZŁOWIEK I CHLEB reżyseria, scenariusz, 2002 - NOWY DZWON reżyseria, scenariusz.
Filmy Fabularne 1976 - Zofia; reżyseria i scenariusz 1978 - Płomienie; reżyseria i scenariusz 1982 - Przeklęta ziemia; reżyseria i scenariusz 1983 - Piętno; reżyseria i scenariusz
Nagrody filmowe Animacje: 2002 - NOWY DZWON Kraków (Ogólnopolski Festiwal Autorskich Filmów Animowanych) Srebrna Kreska 1973 - WYPADEK (Czekała Ryszard) Adelaide - Auckland (MFF) Złoty Krzyż Południa 1972 - APEL Nowy Jork (MFFA) „Srebrny Praksinoskop” w kategorii filmów społecznych 1971 - SYN Złota Kaczka - Nagroda „Filmu” za najlepszy polski film krótkometrażowy wyświetlany na ekranach w 1970 r. 1971 - APEL Teheran (MFF dla Dzieci) Nagroda Krytyki Filmowej 1971 - APEL Oberhausen (MFFK) Nagroda Towarzystwa Wyższych Szkół Ludowych 1971 - APEL Oberhausen (MFFK) Nagroda Jury ASIFA 1971 - APEL Kraków (Krakowski FF - Konkurs Krajowy; do roku 2000 Ogólnopolski FFK) „Brązowy Lajkonik” 1971 - APEL Cork (MFF) I Nagroda „Statuetka św. Finbara” w kat. filmów krótkometrażowych 1971 - APEL Annecy (Międzynarodowy Festiwal Filmów Animowanych) Grand Prix (ex aequo) 1971 - SYN Adelaide - Auckland (MFF) Złoty Krzyż Południa 1970 - SYN Syrenka Warszawska (Nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP) przyznana podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie 1970 - SYN Mannheim (MFF) „Złoty Dukat” 1970 - SYN Kraków (Ogólnopolski Festiwal Filmów Krótkometrażowych) Nagroda Przewodn. PRN Krakowa „Srebrny Lajkonik” (do 1964 „Złoty Smok Wawelski”) 1970 - SYN Kraków (Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych) Nagroda Specjalna Przewodniczącego Prezydium Rady Narodowej Krakowa „Złoty Smok” za „nowatorstwo formy graficznej, która znajduje potwierdzenie w polskiej tradycji grafiki”
Filmy fabularne: 1977 - ZOFIA Złota Kamera (przyznawana przez pismo „Film”) w kategorii: debiut reżyserski w filmie fabularnym; przyznana za rok 1976; nazwa nagrody: Nagroda „Filmu” 1977 - ZOFIA San Remo (MFF Autorskich) Grand Prix 1977 - ZOFIA Samowar, Nagroda Entuzjastów Kina (przyznawana przez DKF w Świebodzinie) przyznawana przez DKF w Świebodzinie; za rok 1976 1977 - ZOFIA Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) Nagroda Koordynacyjnej Rady Artystycznej Kin Studyjnych za podjęcie trudnego, społecznie ważnego tematu, za walory artystyczne, sprawność warsztatu, piękno zdjęć oraz kreację Ryszardy Hanin 1977 - ZOFIA Figueira da Foz (MFF) nagroda jury MF DKF 1976 - ZOFIA Nagroda im. Andrzeja Munka (przyznawana przez PWSFTviT) 1976 - ZOFIA Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) nagroda dziennikarzy
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polscy twórcy filmów animowanych Kategoria:Ludzie urodzeni w Bydgoszczy Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Urodzeni w 1941 Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Zmarli w 2010 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim