Ill Bethisad – projekt historii alternatywnej, rozpoczęty w 1996 pod nazwą "the Brithenig Project" przez Nowozelandczyka Andrew SmithaAlternating: Webster's Quotations, Facts and Phrases, Inc Icon Group International 2008, str. 482.. W przeciwieństwie do innych utworów tej samej kategorii Ill Bethisad nie jest dziełem jednej osoby, lecz wyrósł w ciągu kilku lat do bieżącego, wspólnego projektu około siedemdziesięciu uczestnikówhttp://www.bethisad.com/list.htm – 14 grudnia 2007.. Projekt, który można zaliczyć do podgatunku steampunk, należy do najstarszych i najbardziej rozpracowanych historii alternatywnych aktywnych w sieci. Ill Bethisad ma charakter głównie encyklopedyczny. Składa się z języków sztucznych, linii chronologicznych, dziejów napisanych, wiadomości, flag, map i innych obrazów, krótkich filmów, opisów religii i technologii oraz krótkich opowiadań.
Języki sztuczne Ważną rolę w Ill Bethisad odgrywają języki sztuczne i projekt był od początku głównym skupiskiem tzw. "języków alternatywnych" (języków o charakterze spekulatywnym, typu: jak wyglądałby język X, gdyby historia toczyła się inaczej). Głównymi przedstawicielami tego podgatunku w świecie Ill Bethisad są: brithenig (język romański powstały na Wyspach Brytyjskich na podstawie łaciny ludowej i częściowo oparty na walijskimSarah L. Higley. Audience, Uglossia, and CONLANG: Inventing Languages on the Internet. M/C: A Journal of Media and Culture 3.1 (2000).Arika Okrent, In the Land of Invented Languages: Esperanto Rock Stars, Klingon Poets, Loglan Lovers, and the Mad Dreamers Who Tried to Build a Perfect Language, 2009, str. 321.Mikael Parkvall, Limits of Language. Almost Everything You Didn't Know about Language and Languages, 2008, str. 131.), wenedyk (język romański oparty na polskimDorota Gut, : Now@ Mow@. Wiedza i Życie, luty 2004.Ziemowit Szczerek, Świat, gdzie Polska nie jest Polską (strona zarchiwizowana). Interia.pl, 26 września 2008.) oraz różne języki północnosłowiańskieTilman Berger, Vom Erfinden Slavischer Sprachen. M. Okuka & U. Schweier, red., Germano-Slavistische Beiträge. Festschrift für P. Rehder zum 65. Geburtstag, Monachium 2004, str. 24-25.Jan Havliš, "Výlet do Conlangey". Interkom, 2008/3 (243), str. 17-21.. W projekcie uczestniczy ponad trzydzieści języków alternatywnych na różnych etapach rozwoju.
Sama nazwa Ill Bethisad w brithenigu oznacza "Wszechświat" i jest kalką walijskiego słowa bydysawd na podstawie łacińskiego odpowiednika baptizatum.
Punkty rozbieżności Centralnym punktem rozbieżności (czyli momentem, w którym historia rozchodzi się z realną) jest silniejsze Cesarstwo rzymskie, co powoduje powstanie języków romańskich na terenach, gdzie w świecie realnym dominują języki germańskie, celtyckie lub słowiańskie. Pomimo tego, historia na ogół przebiega równolegle do naszej – bethisad.com. Dzięki temu Ill Bethisad składa się również z kilku mniejszych (regionalnych) punktów rozbieżności. Kluczowymi punktami rozbieżności są, oprócz wyżej wymienionych języków: Napoleon Bonaparte nie atakował Rosji i nie poniósł klęski pod WaterlooJakub Kowalski, Wymyślone języki. Relaz.pl, 2 marca 2007.. Rozbiory Wenedy (alternatywa Polski w tym świecie) nie miały miejsca, tak że Rzeczpospolita Obojga Narodów nadal istnieje jako Rzeczpospolita Dwóch Koron (Wenedyk: Rzejpybiełka Dwar Korunar, RDK). Terytorium tego państwa składa się mniej więcej z połączenia Polski międzywojennej z Litwą i obejmuje również jedną kolonię, Gambię, która w świecie realnym była kiedyś kolonią Księstwa Kurlandii. Rosyjska wojna domowa po rewolucji październikowej skończyła się klęską bolszewików a zwycięstwem Białej Armii, co doprowadziło do dyktatorskich rządów na podbudowie chrześcijańsko-nacjonalistycznej. W Bohemii pod presją Habsburgów powstał język germański, Pémišna, który jest zgermanizowanym czeskimJan Oliva, Virtuální vlasnictví (diplomová práce), Hradec Králové 2006, str. 6.. Rewolucja amerykańska nie odbyła się, więc Stany Zjednoczone Ameryki nie powstały.
Ogólnie rzecz biorąc, Ill Bethisad charakteryzuje się większą liczbą niepodległych państw, niż istnieje w świecie realnym. Monarchie konstytucyjne mają przewagę nad republikami, a często spotykanym zjawiskiem są różnego typu federacje, konfederacje i kondominia. Charakterystyczne są również technologie, które w świecie realnym nie odniosły sukcesu albo wyszły z użycia, np. zeppeliny i ekranoplany. Kosmonautyka i komputery istnieją, ale są jeszcze w powijakach.
Celem Ill Bethisad nie jest pokazywanie świata lepszego lub gorszego od realnego, tylko innego (z pewnymi elementami satyrycznymi).
Przypisy
Linki zewnętrzne The Cultures of Ill Bethisad (strona w jęz. angielskim) IB Wiki