Thurstan (ur. ok. 1070, zm. 6 lutego 1140) – arcybiskup Yorku. Był synem księdza. Zanim został wybrany arcybiskupem Yorku pozostał w służbie angielskich królów Wilhelma II Rudego i Henryka I Beauclerca. W 1114 został wybrany arcybiskupem, ale został konsekrowany dopiero pięć lat później. Przez ten okres walczył o prymat nad angielskim Kościołem z arcybiskupem Canterbury. Ostatecznie został konsekrowany przez papieża i powrócił do Anglii. Jako ustanowił dwa nowe biskupstwa na terenie swojej archidiecezji. Po śmierci Henryka I popierał jego siostrzeńca Stefana z Blois. Zasłużył się jako obrońca północnych terenów Anglii w czasie inwazji szkockiej. Dowodził wówczas wojskami angielskimi w tzw. „bitwie sztandarów”. Krótko przed śmiercią zrezygnował z godności arcybiskupa i przywdział mnisi habit.
Losy do nominacji na arcybiskupa Yorku Thurstan był synem Angera (Augera, Ansgara), kanonika przy katedrze św. Pawła w Canterbury, posiadającego prebendę w Cantlers, i PopelinyKeats-Rohan Domesday Descendants, s. 151.. Jego bratem był Audoen, późniejszy biskup ÉvreuxBritish History Online Prebendary of Cantlers dostęp 14 września 2007.Hollister, Henry I, s. 242–244.Spear, The Norman Empire and the Secular Clergy, "Journal of British Studies", s. 5..
Thurstan urodził się około 1070 w Bessin w Normandii. Kiedy przed 1104 jego ojciec otrzymał prebendę Cantlers od Maurycego, arcybiskupa Le Mans, cała rodzina przeniosła się do AngliiBurton "Thurstan (c.1070–1140)" Oxford Dictionary of National Biography Online Edition dostęp 11 listopada 2007..
Pierwszym szczeblem w karierze Thurstana była prebenda w Consumpta w diecezji londyńskiejBritish History Online Prebendary of Consumpta dostęp 14 września 2007.. Był też urzędnikiem kolejnych angielskich królów – Wilhelma II Rudego i Henryka I BeauclercaBritish History Online Archbishops of York dostęp 14 września 2007. W tym czasie odwiedził opactwo w Cluny, gdzie ślubował, że zostanie kiedyś mnichem. W sierpniu 1114, dzięki poparciu Henryka I, został wybrany arcybiskupem YorkuFryde Handbook of British Chronology, s. 281.. W grudniu 1114 został diakonem, a 6 czerwca 1115 został wyświęcony na księdza przez Ranulfa Flambarda, biskupa DurhamMason, Flambard, Ranulf (c.1060–1128), w: Oxford Dictionary of National Biography..
Spór o konsekrację Ralph d'Escures, arcybiskup Canterbury, nie zgodził się konsekrować Thurstana, dopóki ten nie uzna jego zwierzchności. Był to element, toczącego się od 1070, sporu o to, czy arcybiskupstwo Yorku podlega CanterburyBarlow, English Church 1066–1154, s. 39–44.. Thurstan odrzucił żądania metropolity CanterburyBartlett England Under the Norman and Angevin Kings, s. 394.. Jednocześnie zwrócił się z prośbą do Henryka I o zgodę na podróż do papieża Paschalisa II. Król odmówił, ale papież tak czy tak zajął stanowisko w sporze, opowiadając się po stronie Thurstana. W 1116 na synodzie w Salisbury Henryk I zobowiązał arcybiskupa-elekta do uznania zwierzchnictwa Canterbury. W odpowiedzi Thurstan zrezygnował z godności arcybiskupaCantor Church, Kingship, and Lay Investiture, s. 305–309. Tymczasem do Anglii dotarły listy papieża Paschalisa II (m.in. do Ralpha d'Escures), w których papież stanowczo domagał się konsekracja Thurstana. W takiej sytuacji nad rezygnacją tego ostatniego z arcybiskupstwa Yorku przeszło się do porządku dziennego.
W ciągu trzech kolejnych lat nowi papieża, Galezy II i Kalikst II popierali stanowisko Thurstana. W efekcie, 19 października 1119 w Reims, arcybiskup Yorku został konsekrowany przez Kaliksta IIHollister Henry I, s. 269–273.. Nastąpiło to mimo wcześniejszych zapewnień papieża, że nie uczyni tego bez zgody króla. W odpowiedzi Henryk I nie zgodził się na powrót Thurstana do Anglii. W takiej sytuacji ten przez pewien czas pozostał na kontynencie, podróżując po Francji w otoczeniu papieża. Odwiedził m.in. Adelę, hrabinę Blois i siostrę Henryka I. W tym czasie Kalikst II wydał dwie bulle: w pierwszej uwalniał ostatecznie York spod zwierzchnictwa Canterbury, w drugiej domagał się od Henryka zgody na powrót Thurstana do Yorku. W przeciwnym razie groził rzuceniem interdyktu na Anglię. Wreszcie, dzięki namowom wpływowych przyjaciół Thurstana (m.in. Adeli), Henryk I zmienił zdanie, a nawet spotkał się z Thurstanem w Normandii. W okresie Wielkanocy 1120 arcybiskup Yorku towarzyszył Adeli, która zdecydowała się porzucić świeckie życie i wstąpiła do klasztoru MarcignyLoPrete, Anglo-Norman Card of Adela of Blois, "Albion", s. 588.. Na początku 1121 wrócił do Anglii.
Arcybiskup Jedną z przyczyn słabości archidiecezji Yorku był brak sufraganiiRose, Cumbrian Society, "Studies in Church History", s. 124.. Thurstan rozwiązał ten problem, reaktywując w 1125 biskupstwo w Galloway albo w Whithorn. Działał przypuszczalnie w porozumieniu z Fergusem z Galloway, władcą tych terenów. Pierwszym biskupem odrodzonej diecezji został Gille Aldan. Działanie Thurstana spotkało się z gniewną reakcją Wimunda, biskupa Isles, któremu dotychczas podlegał obszar Galloway, lecz jego protesty nie przyniosły żadnych rezultatów. Liczba sufraganii świadczyła o prestiżu arcybiskupstwaBarlow, The English Church 1066–1154, s. 40–41.. W 1133 Thurstan uzyskał papieską zgodę na założenie kolejnej diecezji – tym razem w Carlisle. Na jej pierwszego biskupa konsekrował Ethelwolda.
Thurstan nie uznał zwierzchnictwa nowego arcybiskupa Canterbury, Williama de Corbeil. Nie wziął też udziału w jego konsekracji w lutym 1123. Obaj hierarchowie przedstawiali swoje pretensje papieżowi Honoriuszowi II. Ten w 1125 rozstrzygnął spór na rzecz YorkuDuggan, From the Conquest to the Death of John, w: Lawrence The English Church & the Papacy in the Middle Ages, s. 98.. Na decyzji papieża zaważył fakt, że dokumenty, mające popierać racje Canterbury, zaginęłyPoole Domesday to Magna Carta, s. 184..
Po śmierci Henryka I w 1135 opowiedział się za siostrzeńcem zmarłego, Stefanem z BloisPowell, The House of Lords, s. 64.. W 1138 negocjował warunku rozejmu między Anglią a Szkocją, podpisanego w Roxburgh. 22 sierpnia tego roku dowodził angielskim wojskie w bitwie pod NorthallertonBarlow, The Feudal Kingdom of England 1042–1216, s. 211Huscroft Ruling England 1042–1217, s. 73 stoczonej ze Szkotami, którzy popierali pretensje Matyldy do angielskiego tronuDavis, King Stephen, s. 36–37.
21 stycznia 1140 Thurstan zrezygnował z godności arcybiskupa i wstąpił do klasztoru w Pontefract, gdzie zmarł kilkanaście dni później, 6 lutego. Został pochowany w kościele w Pontefract.
Przypisy
Linki zewnętrzne Thurstan w Britannia Biographies
Kategoria:Urodzeni w XI wieku Kategoria:Zmarli w 1140 Kategoria:Arcybiskupi Yorku