thumb|200px|Leliwa - herb rodu Melsztyńskich. Melsztyńscy herbu Leliwa – polski ród magnacki, gałąź Tarnowskich, których nazwisko pochodzi od ich głównej siedziby w miejscowości Melsztyn.
Spycimir z Tarnowa miał dwóch synów: Jana z Melsztyna i Rafała z Tarnowa. Od pierwszego z nich wywodzi się ród Melsztyńskich, Rafał zaś był założycielem rodu Tarnowskich. Za czasów panowania Kazimierza III Wielkiego panowie z Melsztyna należeli do najmożniejszych i najbardziej wpływowych rodów w królestwie. Ich pozycja wzrosła jeszcze bardziej za panowania Andegawenów i Władysława II Jagiełły. Swoje znaczenie w Polsce ród zawdzięczał związkom z Piastami i Jagiełłą. Jadwiga z Melsztyna była matką chrzestną króla, zaś jej córka Elżbieta z Pilczy trzecią żoną Jagiełły. Ponadto, dwie córki wojewody krakowskiego Spytka z Melsztyna wyszły za mąż za Piastów: Katarzyna za Janusza Młodszego z Piastów mazowieckich, Jadwiga zaś została żoną księcia niemodlińskiego Bernarda. Ich ojciec Spytko II był wówczas najbogatszym człowiekiem w państwie. Posiadał lub dzierżawił 16 zamków w Melsztynie, Książu, Rabsztynie, Lanckoronie i Kamieńcu Podolskim.
Wkrótce jednak Melsztyńcy utracili wpływy w wyniku wzniecenia prohusyckiej konfederacji pod wodzą syna i imiennika Spytka z Melsztyna Spytka, która zakończyła się klęską w 1439 pod Grotnikami i śmiercią wodza konfederatów. Na przełomie XV i XVI wieku nastąpił nagły upadek rodu Melsztyńskich. W 1511 rodzina była zmuszona do sprzedaży Melsztyna, będącego ich gniazdem rodowym. Ostatni przedstawiciel rodu Melsztyńskich herbu Leliwa - Jan Melsztyński (syn Wincentego) zmarł w biedzie i zapomnieniu w klasztorze bernardynów w Tarnowie, prawdopodobnie w 1540.
Pochwałę Spytka oraz całego rodu zawiera łaciński wiersz z XV w. Spythko, tua virtus meritis coniuncta priori.
Najsłynniejsi przedstawiciele rodu Jan z Melsztyna Spycimir Leliwita Spytek Melsztyński (zm. 1399) Spytek Melsztyński (1398–1439) Spytek Melsztyński (zm. ok. 1503)
Wywód pokoleń, Włodzimierz Dworzaczek „Genealogia”, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959.
Rodzice założyciela linii Spycimir „Spytek” z Tarnowa, Dębna, Piasku, Melsztyna ur. 1275, zm. 1354; ∞ Stanisława z Bogoryi i Skotnik h. bogoryaI pokolenie Melsztyńscy i Tarnowscy Jan z Melsztyna, Książa Ur. 1314, zm. między 9 V 1380 a 20 III 1381 ∞ 1331 Zofia c. Adama z Książa. Rafał z Tarnowa ur. 1320, zm. 1372-1373 Czuchna z Tarnowa Nieustęp z Tarnowa Pakosław z Tarnowa Wojciech z Tarnowa 2 pokolenie Melsztyńskich i Tarnowscy Spytko II z Melsztyna ur. ok. 1332, zm. 12 VIII 1399 w bitwie pod Worsklą; właściciel Melsztyna i Rabsztyna; ∞ przed13 V 1390 Elżbieta „Węgierka”, c. Emeryka Bebeka Tarnowscy, a w 3 pokoleniu również Jarosławscy
2 pokolenie Melsztyńskich Spytko II z Melsztyna ur. ok. 1332, zm. 12 VIII 1399 w bitwie pod Worsklą; właściciel Melsztyna i Rabsztyna; ∞ przed13 V 1390 Elżbieta „Węgierka”, c. Emeryka Bebeka|-3 pokolenie Melsztyńskich Dorota z Melsztyna ur. przed 1390; zm. 1426. Jadwiga z Melsztyna ur. 1391, zm. ok. 1425; ∞ 1407 Bernard na Niemodlinie. Katarzyna z Melsztyna ur. przed 1392, zm. 23 III 1465; ∞ I° przed 19 III 1408 Janusz Młodszy Mazowiecki(przed 1383-1422), II° przed 2 X 1423 Mikołaj z Kurozwęk i Michałowa h. poraj Jan z Melsztyna Rabsztyna ur. 1396, zm. przed 9 III 1429 w Budzie na Węgrzech; właściciel Rabsztyna; ∞ 11 XII 1424 Anna (ur. 1405, zm. po 11 XII 1431). Spytko III z Melsztyna ur. 1398, zm. 4 V 1439 Grotniki; Właściciel Melsztyna; ∞ 1426 Beatrycze c. Dobrogosta z Szamotuł z h. Nałęcz.
3 pokolenie Melsztyńskich Spytko III z Melsztyna ur. 1398, zm. 4 V 1439 Grotniki; Właściciel Melsztyna; ∞ 1426 Beatrycze c. Dobrogosta z Szamotuł z h. Nałęcz.4 pokolenie Melsztyńskich Jadwiga z Melsztyna (Książa) ur. 1425, zm. po 5 V 1449; ∞ między 2 X 1441 a 22 XI 1441 Andrzej z Tęczyna h. topór (z Rabsztyna).Spytek Melsztyński (zm. ok. 1503) ur. 1423, zm. między 30 I 1503 a 16 I 1504; właściciel Melsztyna; ∞ przed 16 V 1463 Katarzyna z Girzyc h. gozdawa.(zm. po 19 VI 1504). Dorota z Melsztyna ur. 1425, zm. po 1496; ∞ przed 25 VIII 1445 Michał z Łasotek Łasocki h.dołęga Jan z Melsztyna ur. 1427, zm. między 1468 a 1470 w Tarnowie.
Dzieci Spytka z Melsztyna 4 pokolenie MelsztyńskichSpytek Melsztyński (zm. ok. 1503) ur. 1423, zm. między 30 I 1503 a 16 I 1504; właściciel Melsztyna; ∞ przed 16 V 1463 Katarzyna z Girzyc h. gozdawa.(zm. po 19 VI 1504).5 pokolenie MelsztyńskichJan z Melsztyna ur. ok. 1463, zm. przed 17 VII 1517 ∞ przed 18 XI 1510 Agnieszka(ok. 1463-1517) c. Pawła Czernego z Witowic. Wincenty z Melsztyna ur. 1464, zm. przed 22 VII 1538; ∞ I°Poliksena Wojciechowska (rozwód ok. 1506 ), II° Katarzyna Farurejówna, c. Piotra z Ossowicy, III° przed 26 I 1511 Zofia Kot z Przybinic. Beata z Melsztyna ur. 1468, zm. po 19 X 1538. Katarzyna z Melsztyna ur. 1469, zm. między 31 III 1518 a 28 VIII 1523 Anna z Melsztyna ur. 1476, zm. po 10 IV 1521; ∞ przed 24 III 1510 Mikołaj Kamieniecki h. pilawa, przed 11 III 1517 Adam z Radzimic. Stanisław z Melsztyna Rafał z Melsztyna Mikołaj z Melsztyna
Dzieci Wincentego z Melsztyna 5 pokolenie MelsztyńskichWincenty z Melsztyna ur. 1464, zm. przed 22 VII 1538; ∞ I° Poliksena Wojciechowska (rozwód ok. 1506 ), II° Katarzyna Farurejówna, c. Piotra z Ossowicy, III° przed 26 I 1511 Zofia Kot z Przybinic.6 pokolenie Melsztyńskich Jan z Melsztyna (z III°) ur. 1514, zm. ok. 1540 Anna z Melsztyna (z III°) ur. ok. 1517, zm. przed 22 II 1538; ∞ Benedykt Winarski z Grodny
Przypisy
Bibliografia
!