thumb|Typowy przypadek wywrotu całkowitego, pojedynczego thumb|Wywrót całkowity, grupowy. W napływach korzeniowych świerka widoczny znacznie cieńszy grab. thumb|Liczne wywroty świerkowe: grupowe, widoczne wywroty podparte Wywrót, wykrot, wiatrował – drzewo z naderwanym korzeniem, lub całkowicie wywrócone w wyniku działania wiatru, rzadziej w wyniku okiści i deszczu.

Przyczyny powstawania Najczęściej wywrotami są drzewa z płytkim systemem korzeniowym. Drzewa z systemem palowym częściej się łamią, powodując wiatrołomy. Przy silnie nasiąkniętej glebie i bocznym wychyleniu środka ciężkości pnia i korony drzewa może dojść do wywrotu nawet przy niewielkim wietrze. W takich warunkach przewracają się również drzewa zwykle odporne na wywracanie (np. sosna zwyczajna).

Wykroty Termin wykrot stosowany jest w literaturze co najmniej w dwóch znaczeniach. Może być to zagłębienie w ziemi wraz z wyrwaną bryłą korzeniową (korzeniami) przewróconego drzewa, a nawet sama jama po korzeniach lub korzenie. Często precyzuje się, że chodzi o drzewo wywrócone przez wiatr. Są używane wyrażenia głęboki wykrot, wpaść (wskoczyć) do wykrotu, stoczyć się, schować się w wykrot, stoczył się w głęboki wykrot i czuł, że się już nie wygramoli. Na tak rozumiany wykrot składają się: część wypukła – karpa (system korzeniowy przewróconego drzewa) z materiałem glebowo-zwietrzelinowym, tarcza korzeniowa, bryła korzeniowa część wklęsła – zagłębienie (zagłębienie powykrotowe, obniżenie, jama) Należy tutaj zwrócić uwagę, że termin karpa może też oznaczać pniak i korzenie po ściętym drzewie. całe drzewo przewrócone wyrwane z korzeniami (wywrot, wiatrował, wichrował), czasem z powstałą jamą. Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Łodzi w swoich wytycznych z 2015 roku dotyczących postępowania ze zniszczonymi drzewami podaje, że może to być również drzewo znacznie pochylone (ale z naderwanym systemem korzeniowym). XIX-wieczny pierwszy „Słownik języka polskiego” Lindego precyzuje, że wywrócone z korzeniem od wiatru, dość podobnie zresztą współczesne słowniki. „Słownik gwar polskich” Karłowicza (T. VI z 1911 r.) podaje z kolei dodatkowo, że wykrocisko to miejsce, gdzie od burzy drzewo powalone (czasem wekrociska), wykrocić to wyłamać drzewo z korzeniem (w odniesieniu do wichru), liczba mnoga od wykrot to czasem wekroty, a w niektórych regionach wykrot to wywożone z lasu uschłe gałęzie i drzewa.

Przemieszczenie materiału glebowo-zwietrzelinowego znajdującego się w systemie korzeniowym (karpie) spowodowane jego wyrwaniem określane jest terminem saltacja wykrotowa (denudacja wykrotowa).

Po jakimś czasie karpa (z materiałem glebowo-zwietrzelinowym) w wyniku degradacji przekształca się w kopiec (kopczyk, pagórek powykrotowy, pagórek mineralno-organiczny). Powstaje w tens sposób „mikrotopografia zagłębień i kopców ziemnych” („morfologia wykrotowa”, mikrorzeźba jamowo kopczykowa). Do nazw kopiec i zagłębienie często dodaje się przymiotnik „reliktowy” (dla odróżnienia od współczesnych karp i zagłębień).

Klasyfikacja Wywroty dzielą się na: całkowite – gdy pień drzewa wraz z koroną leży na ziemi częściowe – gdy karpa jest wyraźnie naderwana zwykłe – jeżeli pień lub korona nie opiera się o inne drzewo podparty (zawieszony) – gdy pień lub korona opiera się o inne drzewo oraz: pojedyncze – jeżeli wywrót dotyczy tylko jednego drzewa grupowe – kiedy wywrócone są również drzewa sąsiednie, a ich system korzeniowy jest silnie spleciony i tworzy wrażenie jednej wielkiej karpy

Zobacz też śniegołom wiatrołom martwe drewno w lesie

Przypisy Urząd Miasta Łodzi. Departament Spraw Społecznych, Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa. Postępowanie z drzewami zniszczonymi lub uszkodzonymi przez siły natury w postaci wiatru, okiści, oblodzenia itp., bądź w innych zdarzeniach losowych na terenie miasta Łodzi – wytyczne. Łódź, dnia 3 kwietnia 2015 r. .

Kategoria:Martwe drewno