mały|Grób Leonarda Borkowicza na cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie Leonard Borkowicz, nazwisko rodowe Berkowicz (ur. 4 stycznia 1912 w Wiedniu, zm. 26 października 1989 w Warszawie) – polski działacz partyjny i państwowy, pełnomocnik Rządu RP na okręg Pomorze Zachodnie (1945–1946) i pierwszy w historii wojewoda szczeciński (1946–1949).
Życiorys Urodził się w żydowskiej rodzinie inteligenckiej, jako syn Emila i Laury z domu Brings. Skończył szkołę średnią. W 1927 wstąpił do Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, a w 1930 do Komunistycznej Partii Polski (KPP). Należał także do Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy i Komunistycznej Partii Niemiec. W 1932 został skazany przez polskie władze na 5 lat więzienia. W latach 1936–1937 był przetrzymywany w obozie w Berezie Kartuskiej. W czasie II wojny światowej oficer Armii Czerwonej i ludowego Wojska Polskiego. Od 1943 służył w 1 Dywizji im. T. Kościuszki, brał udział w bitwie pod Lenino, od sierpnia do października 1943 był dowódcą 1 Praskiego pułku piechoty. Odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy (1946)., Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Komandorskim. i Krzyżem Oficerskim (1946). Orderu Odrodzenia Polski.
W lipcu 1944 powierzono mu obowiązki pełnomocnika PKWN na teren województwa białostockiego. Od października 1944 do marca 1945 był zastępcą komendanta głównego MO ds. polityczno-wychowawczych. W marcu 1945 pełnił funkcję pełnomocnika Rządu Tymczasowego przy 1 Froncie Białoruskim. W kwietniu 1945 uzyskał nominację na pełnomocnika Rządu Tymczasowego na okręg Pomorze Zachodnie. W latach 1946–1949 sprawował funkcję pierwszego w historii wojewody szczecińskiego i był odpowiedzialny za całokształt spraw związanych z odbudową i zagospodarowaniem przyłączonego do Polski Pomorza Zachodniego. Jego działalność w tym zakresie jest oceniana przez współczesnych historyków pozytywnie. Został zapamiętany m.in. jako osoba chroniąca autentycznych fachowców, bez względu na ich przekonania polityczne (m.in. Piotra Zarembę – pierwszego prezydenta miasta) oraz mecenas kultury, m.in. sponsor Klubu 13 Muz, przeciwnik socrealizmu. Zachęcił do zamieszkania w Szczecinie m.in. Konstantego Gałczyńskiego, Jerzego Andrzejewskiego, Edmunda Osmańczyka, Witolda Wirpszę, Franciszka Gila, Jerzego Modrzejewskiego; był nazywany „szczecińskim Jerzym Borejszą”Encyklopedia Szczecina Tom I, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999 , s. 113. i „przyjacielem poetów” (określenie Gałczyńskiego).
W lutym 1949 złożył dymisję z pełnionej funkcji. Wkrótce został powołany na ambasadora Polski w Czechosłowacji. W marcu 1950 został odwołany z tej funkcji. Przyczyną odwołania był skandal związany z pobiciem przez L. Borkowicza przedstawiciela Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego oraz podejrzenie wobec żony Borkowicza o współpracę z Niemcami podczas okupacjiZ Archiwum SZ. 2, Dom Wydawniczy „Rebis” sp. z o.o., Poznań 2008 .. Kiedy to ujawniono, Borkowicz zostawił żonę i dziecko, pisząc do Bieruta: „po tym co się stało ani jedna myśl moja, ani jeden krok nie może być przed Wami ukryty”Bolesław Bierut, Polskie Radio, [dostęp 2014-12-14]..
Po 1950 Leonard Borkowicz nie pełnił już żadnych wysokich funkcji publicznych, pracując w różnych instytucjach kulturalnych. Ostatnie 10 lat życia spędził w Warszawie. Utrzymywał się z niewielkiej emerytury, mieszkając w bardzo skromnych warunkach.
Zmarł śmiercią samobójczą; pochowany został na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie.
Na przełomie XX i XXI w. znalazł się na 19. miejscu listy „Szczecinianie Stulecia”, utworzonej w wyniku plebiscytu Gazety Wyborczej (wyd. szczecińskie), Polskiego Radia Szczecin i TVP Szczecin. W książce przypominającej ich sylwetki (rozdział „Pierwszy wojewoda”) Kazimierz Kozłowski napisał m.in.:
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Szczecina, Tom I, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999 . Z Archiwum SZ. 2, Dom Wydawniczy „Rebis” sp. z o.o., Poznań 2008 . Szczecinianie stulecia, Piątek Trzynastego Wydawnictwo, Łódź 2000 . Aleksandra Pietrowicz, Ziemia odzyskana, nie-obiecana, Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, wrzesień–październik 2005, s. 118–126.
Linki zewnętrzne
Katarzyna Rembacka, Komunista na peryferiach władzy. Historia Leonarda Borkowicza 1912–1989, IPN, Szczecin–Warszawa 2020 ISBN 978-83-8098-325-0.
Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Osadzeni w Miejscu Odosobnienia w Berezie Kartuskiej Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Niemiec Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy Kategoria:Oficerowie piechoty ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Dowódcy 1 Praskiego Pułku Piechoty Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Lenino (1943) Kategoria:Członkowie PKWN Kategoria:Funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Ambasadorowie Polski Ludowej w Czechosłowacji Kategoria:Wojewodowie szczecińscy (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Terenowi pełnomocnicy rządu na ziemiach zachodnich i północnych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy samobójcy Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiedniu Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1989