Czarna (gmina w powiecie bieszczadzkim)

Czarna – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim.

Siedzibą gminy jest Czarna Górna.

Według danych z 30 czerwca 2007 gminę zamieszkiwało 2384 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 2418 osób.

Historia 1934–1939 Gminę zbiorową Czarna utworzono 1 sierpnia 1934 roku w województwie lwowskim, w powiecie leskim, z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Czarna, Paniszczów, Rabe ad Ustrzyki Dolne, Sokołowa Wola, Zadwórze i Żołobek. Gminy te przekształcono 17 września 1934 w 11 gromad (sołectw) gminy CzarnaLwowski Dziennik Wojewódzki. 1934, nr 19, poz. 101.

1939–1941 Po wybuchu II wojny światowej granica niemiecko-sowiecka przedzieliła gminę wzdłuż Sanu. Cała gminy Czarna przeszła pod okupację radziecką, gdzie została zniesiona 17 stycznia 1940 i włączona do nowo utworzonego tam rejonu ustrzyckiego w obwodzie drohobyckimХроніка за 17 січня 1940 року на сайті Інститут історії України НАН Україн.

1941–1944 Rejon ustrzycki przestał istnieć wraz z wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej 22 czerwca 1941. Na mocy dekretu Adolfa Hitlera z 1 sierpnia 1941 obszar dawnej gminy Czarna wszedł w skład Generalnego Gubernatorstwa i utworzonego tam nowego dystryktu Galicja, gdzie odtworzono gminę Czarna w jej oryginalnych granicach. 15 listopada 1941 gminę Czarna włączono do powiatu sanockiego w dystrykcie krakowskimDekret o zmianie granic Starostw Powiatowych i Związków Gmin w Okręgu Krakau, z dnia 3 listopada 1941 r. (Dziennik Rozporządzeń dla Generalnego Gubernatorstwa z dnia 30 listopada 1941 r., Krakau, Nr. 111, str. 659).

W 1943 roku gmina Czarna liczyła 4972 mieszkańców (2286 w Czarnej, 1084 w Paniszczowie, 521 w Rabem, 496 w Sokołowej Woli, 273 w Zadwórzu i 312 w Żołobku) Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG..

1944–1952 Latem 1944 przywrócono ponownie granicę na Sanie po zajęciu wschodnich terenów przez Armię Czerwoną, włączając ponownie cały obszar gminy Czarna do reaktywowanego 31 lipca 1944 rejonu ustrzyckiego w ZSRR1944 рік в історії (history.org.ua). Dawny obszar gminy podzielono na pięć rady wiejskieNBUV:

rada wiejska Czarna (Чорнянська сільська рада) – wieś Czarna (Чорна), chutor Kadołbyszcze (Кадовбище), Łazy (Лази), Nagórny (Нахирний), Skórkowe (Скіркове); rada wiejska Hoszów (Гошівська селищна рада) – wieś Hoszów (Гошів), chutor Zadwórze (Задвір'я); rada wiejska Paniszczów (Панищівська сільська рада) – wieś Paniszczów (Панищів); rada wiejska Rabe (Рябенська сільська рада) – wieś Rabe (Рябе), chutor Żołobek (Жолобик); rada wiejska Sokołowa Wola (Соколово-Волянська сільська рада) – wieś Sokołowa Wola (Соколова Воля).

1952–1954 W wyniku włączenia do Polski z ZSRR w grudniu 1951 prawie całego rejonu ustrzyckiego w ramach umowy o zmianie granic z 15 lutego 1951, obszar ten przekształcono w nowy powiat ustrzycki z siedzibą w Ustrzykach Dolnych.

1 stycznia 1952 w powiecie ustrzyckim w woj. rzeszowskim reaktywowano dawną gminę Czarna, jedak bez gromady Paniszczów, którą włączono do reaktywowanej gminy Polana. Obszar gminy Czarna zwiększył się jednak o wyłączone z ZSRR gromady Bystre, Lipie i Michniowiec, należące przed wojną do gminy Łomna w powiecie turczańskim.

Uformowanie granicy państwowej o kształcie linii prostej na tym odcinku spowodowało serię utrudnień zarówno w Polsce jak i ZSRR. W całości w granicach Polski znalazł się tylko dotychczasowy sielsowiet Lipie oraz prawie cały sielsowiet Bystre, oprócz południowo-wschodniego fragmentu, który zintegrowano z sielsowietem Mszaniec w ZSRR. Ponadto w granicach Polski znalazała się spora, zachodnia część sielsowietu Mszaniec (zintegrowano ją częściowo z Bystrem i częściowo z Bandrowem NarodowymBandrów Narodowy znalazł się w gminie Jasień. w Polsce) oraz południowo-zachodnia część sielsowietu Łopuszanka (zintegrowano ją z Michniowcem w Polsce). Ponadto spora, północno-wschodnia część sielsowietu Michniowiec (około jedna trzecia) pozostała także w ZSRR, gdzie została zintegrowana z sielsowietem Łopuszanka w rejonie strzyłeckim w obwodzie drohobyckim. Włączenie zachodniej części dawnej gminy Łomna do Polski przecięło niefortunnie historycznie uwarunkowane ciągi komunikacyjne w tym regionie; szczególnie włączenie Michniowca do Polski odcięło jedyne połączenie drogowe Łopuszanki ze Strzyłkami (siedzibą rejonu), przez co Łopuszcance pozostało tylko południowe połączenie z Chaszczowem w rejonie turczańskim w tymże obwodzie. Spowodowało to z kolei konieczność włączenia Łopuszanki do rejonu turczańskiego, do czego doszło 10 grudnia 1951УКАЗ Президії Верховної Ради Української РСР ПРО ЛІКВІДАЦІЮ НИЖНЬО-УСТРІЦЬКОГО РАЙОНУ І ДЕЯКИХ СІЛЬСЬКИХ РАД СТРІЛКІВСЬКОГО ТА ХИРІВСЬКОГО РАЙОНІВ ДРОГОБИЦЬКОЇ ОБЛАСТІ.

1 lipca 1952 gmina Czarna w dalszym ciągu nie została podzielona na gromadyWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Doszło do tego 29 września 1952, kiedy obszar odzyskany od ZSRR podzielono na siedem gromadDziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. 1952, nr 12, poz. 55:

Bystre (wieś Bystre, 3603,80 ha); Czarna (wieś Czarna, 2352 ha); Lipie (wieś Lipie, 935 ha); Michniowiec (wieś Michniowiec, 1809 ha); Rabe (wieś Rabe i przysiółek Zadwórze, 665,59 ha); Sokołowa Wola (wieś Sokołowa Wola, 672 ha); Żołobek (wieś Żołobek, 431,98 ha).

Wkrótce zniesiono gromadę Sokołowa Wola, włączając ją do gromady Czarna.

Gminę Czarna zniesiono 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Jej prawie cały obszar wszedł w skład nowej gromady Czarna, oprócz przysiółka Zadwórze, który włączono do gromady Jasień i PGR-u Czarna, który włączono do gromady PolanaUchwała Nr 35/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu ustrzyckiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41).

1973– Gminę wiejską Czarna reaktywowano 1 stycznia 1973 w powiecie bieszczadzkim w woj. rzeszowskim w związku z kolejną reformą administracyjną. Gmina objęłaUchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972, Nr 16, Poz. 193).: 7 sołectw: Czarna Dolna, Czarna Górna, Lipie, Michniowiec, Polana, Rabe i Żłobek; 9 obrębów ewidencyjnych: Bystre, Chrewt, Paniszczów, Rosochate, Rosolin, Serednie Małe, Sokołowa Wola, Tworylne i Wydrne.

Nowa gmina Czarna objęła obszar zupełnie inny niż w jej pierwotnej odsłonie, a w jej skład weszły miejscowości należące przed wojną do:

gminy Czarna w powiecie leskim – Czarna Dolna, Czarna Górna, Paniszczów, Rabe, Sokołowa Wola, Zadwórze i Żołobek; gminy Polana w powiecie leskim – Chrewt, Rosochate, Rosolin, Serednie Małe i Wydrne (miejscowości te po raz pierwszy znalazły się w granicach gminy Czarna); gminy Zatwarnica w powiecie leskim – Tworylne (miejscowość Tworylne po raz pierwszy znalazły się w granicach gminy Czarna, ponieważ po zniesieniu gminy Zatwarnica w 1952 roku, należała w latach 1952–1954 do gminy Polana); gminy Łomna w powiecie turczańskim – Bystre, Lipie i Michniowiec; gminy Ławrów w powiecie turczańskim – zachodnie stoki Mszańca między Bandrowem Narodowym a Bystrem.

1 czerwca 1975 roku gmina znalazła się w nowo utworzonym woj. krośnieńskim.

Od 1999 w powiecie bieszczadzkim w nowym województwie podkarpackim.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2005 gmina Czarna ma obszar 184,62 km², w tym: użytki rolne: 26% użytki leśne: 60%

Gmina stanowi 16,22% powierzchni powiatu.

Demografia Dane z 31 grudnia 2017 roku: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 2 418 100 1226 50,7 1192 49,3gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 13 7 6

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Czarna w 2014 roku

SołectwaStrona gminy, sołectwa Czarna Dolna Czarna Górna Lipie Michniowiec Bystre Polana Chrewt Olchowiec Serednie Małe: Wydrne Rabe Żłobek

Miejscowości niezamieszkane na terenie sołectwa: Paniszczów Rosochate Rosolin Sokołowa Wola Tworylne

Sąsiednie gminy Cisna, Lutowiska, Solina, gmina Ustrzyki Dolne. Gmina sąsiaduje z Ukrainą.

Przypisy