thumb|200px|Wzorzec łokcia czeskiego na ratuszu w Litomyšlu Łokieć (, , ) – jednostka miary – o długości zależnej od państwa, regionu i epoki historycznej. Tradycyjna europejska miara łokcia nawiązywała do średniej długości ręki od stawu łokciowego do końca palca środkowego. Dzielił się najczęściej na 2 stopy albo 24 cale.
Łokieć staroegipski z XXVIII w. p.n.e. wynosił od 52,35539 cm do 52,36 cmJ. Fauvel, J. Gray (eds), The History of Mathematics. A Reader, The Open University, 1987.
Łokieć sumeryjski (XX w. p.n.e.) mierzył 51,72 cm i jest najstarszą znaną standardową jednostką miar.
W Wielkiej Brytanii stosowany był łokieć () równy 45 calom, tzn. 114,3 cm, a także łokieć szkocki (ok. 37 cali) i flamandzki (27 cali).
Według polskich wzmianek o kaliskich miarach długości stosowanych w XI wieku podstawową jednostkę miary długości sprzedawanego sukna był łokiećZiąbka L., Ze świata Celtów: Kaliskie w kręgu wpływów europejskiej cywilizacji celtyckiej, Kalisz 2003.. Długości łokcia ustalone lokalnie różniły się między sobą. Stwarzało to możliwości pomyłek, a nawet spekulacji w handlu na szlaku bursztynowym, na przykład tekstyliami. Trudności z tym związane pogłębione były dodatkowo przez nawyk stosowania różnych miar do różnych celów.
Jednostki miar długości stosowane w Polsce łokieć krakowski wiek XII – 52,36 cm; wiek XIII – 64,66 cm; wiek XIV – 62,5 cm; a w poł. XVI w. – 58,6 cm; od 1836-1857 – 59,6 cm; łokieć chełmiński (w poł. XVI w.) 57,62 cm; łokieć lwowski albo galicyjski (w Galicji 1787–1857 r.) – 59,6 cm; łokieć wrocławski (na Śląsku do 1816) – 57,6 cm; łokieć warszawski albo staropolski (w I Rzeczypospolitej i po rozbiorach do 1819 r.) – 59,6 cm; łokieć nowopolski (w Królestwie Polskim 1819-1849) – 57,6 cm; łokieć gdański – 57,8 cm (1 łokieć (Elle) = 2 stopy = 24 cale = 57,38 cm)
Jednostki miar długości stosowane w innych krajach łokieć austriacki (lub łokieć wiedeński; w Austrii do 1876)77,9 cmłokieć bawarski88,30 cmłokieć berliński (w Prusach do 1872)66,7 cmłokieć brabancki69,50 cmłokieć czeski (lub łokieć praski)59,3 cmłokieć duński62,77 cmłokieć hamburski57,3 cmłokieć hanowerski58,42 cmłokieć holenderski68,78 cmłokieć lubecki57,7 cmłokieć norweski62,75 cmłokieć pruski66,09 cmłokieć saski56,64 cmłokieć szwedzki59,4 cmłokieć szwajcarski60,00 cmłokieć wirtemberski61,42 cmturecki długi łokieć (pik halebi)70,9 cm
Zobacz też miary staropolskie – przegląd historyczny
Przypisy
Bibliografia M. Kozera, Łokieć jako miara długości w średniowieczu, Problemy nr 2/1988 M. Bukowski, M. Zlat, Ratusz Wrocławski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1958, s. 132
Kategoria:Dawne jednostki długości