Px49 (typ Sawa) – polski parowóz wąskotorowy z 1949 roku, na tor szerokości 750 mm, produkowany w zakładach Fablok w Chrzanowie. Skonstruowany na zamówienie Jugosławii na bazie serii Px48. Zbudowano 10 parowozów, które ostatecznie nie zostały wyeksportowane i służyły na PKP.
Historia Parowóz typu Sawa został opracowany w Fabloku w Chrzanowie na zlecenie Jugosławii, jako eksportowa wersja produkowanego dla PKP parowozu Px48, przystosowana na tor o rozstawie 760 mm. Główną różnicę stanowił mniejszy trzyosiowy tender zamiast czteroosiowego, a także palenisko przystosowane do opalania niskokalorycznym lignitem lub drewnem i wirowy iskrochron typu bębnowego na kominieB. Pokropiński, Polskie parowozy eksportowe, s. 78–79.. Osprzęt był typowy dla polskich parowozów. Tendry były produkowane przez Konstal w Chorzowie.
Jugosławia zamówiła 12 takich lokomotyw. W związku jednak z pogorszeniem się stosunków politycznych między państwami bloku wschodniego – w tym Polską, a Jugosławią, w 1950 roku umowa została zerwana. Zbudowane 10 sztuk zostało zakupione przez polskie Ministerstwo Komunikacji dla PKP, a pozostałych dwóch nie zbudowano. Zakupione parowozy zostały zmodyfikowane do polskich wymagań – przede wszystkim dostosowano je do szerokości toru 750 mm, ponadto przystosowano do opalania węglem kamiennym i zdjęto iskrochrony bębnowe, instalując iskrochrony siatkowe wewnątrz dymnicy. Parowozy otrzymały oznaczenie Px49 i numery od 1791 do 1800.
Kocioł parowozu Px49-1791 został w 1996 roku zabudowany w Pile na parowozie Px48-3917 na tor szerokości 1000 mm (eksploatowanym następnie na Kolei Piaseczyńskiej).
Lista parowozów Px49 zachowanych w PolsceWciąż pod parą... Polskie parowozy. Seria pojazduRok produkcjiProducentMiejscowośćStan parowozu Px49-1792 1950 Chrzanów Szreniawa eksponat Px49-1794 1950 Chrzanów Sochaczew eksponat Px49-1796 1950 Chrzanów Sochaczew eksponat Px49-1797 1950 Chrzanów Sochaczew eksponat Px49-1798 1950 Chrzanów Ślęza/Zamek Topacz eksponat Px49-1799 1950 Chrzanów Koluszki pomnik
Opis Parowóz wąskotorowy o układzie osi D, z silnikami bliźniaczymi na parę przegrzaną i doczepnym tendrem o układzie osi 3'. Budka maszynisty otwarta od tyłu, tender posiada kontrbudkę. Kocioł ze stojakiem półpromienistym i stalową skrzynią ogniową. Na kotle umieszczony zbieralnik pary we wspólnej długiej obudowie z dwoma piasecznicami. Komin początkowo miał odiskrownik bębnowy, później usunięty. Kocioł miał przegrzewacz Schmidta. Zasilanie w wodę za pomocą dwóch inżektorów Friedmanna.
Ostoja belkowa, usprężynowanie górne, kombinowane. Dla pokonywania łuków, koła drugiej osi miały zwężone obrzeża, a czwarta oś możliwość przesuwu na boki po 15 mm.
Bliźniacze silniki parowe z suwakami tłokowymi. Mechanizm napędowy napędzał trzecią oś, pozostałe były wiązane. Mechanizm parorozdzielczy Heusingera. Hamulec parowy i ręczny dźwigniowy na tendrze. Parowóz nie był wyposażony w sprężarkę ani hamulce pneumatyczne. Sprzęg centralny orczykowy.
Przypisy
Bibliografia Bogdan Pokropiński, Polskie parowozy eksportowe, Warszawa: Muzeum Kolejnictwa, 1993 (brak ISBN)
Kategoria:Parowozy PKP Kategoria:Parowozy wąskotorowe Kategoria:Tabor kolejowy produkowany przez Fablok Kategoria:Parowozy o układzie osi D