thumb|240px|Maurycy Trębacz: Na plaży (1898) Maurycy Trębacz (ur. 3 maja 1861 w Warszawie, zm. 29 stycznia 1941 w Łodzi) – polski malarz i rysownik żydowskiego pochodzenia.
Życiorys Urodził się w Warszawie w rodzinie żydowskiej, jako syn Dawida, malarza pokojowego. Miał brata Bernarda Trębacza, także malarza. Chodził do szkoły Wojciecha Gersona i Aleksandra Kamińskiego w Warszawie. Dzięki wsparciu finansowemu uzyskanemu od adwokata Stanisława Rotwanda, przy poparciu Leopolda Horowitza otrzymał dwuletnie stypendium Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych na naukę w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie u Władysława Łuszczkiewicza oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium u A. Wagnera i F. Seitza (1882–1884). Studia ukończył otrzymując srebrny medal za obraz pt. Z martyrologii – akademickie studium leżącego mężczyzny do zaginionego płótna Miłosierny Samarytanin (1886). W Krakowie studiował w latach 1880–1882, następnie od 1883 kontynuował naukę w Akademii monachijskiej. Od 1887 zyskał możnego protektora w osobie sekretarza ambasadora Austro-Węgier, hrabiego Wawrzyńca Benzelstjerny Engeströma.
Po raz pierwszy odwiedził Łódź w 1888.
„W latach 1889–1894 przebywał wraz z Samuelem Hirszenbergiem w Paryżu (tam za obraz „Rekonwalescentka”, eksponowany podczas Powszechnej Wystawy Światowej, otrzymał brązowy medal) i w Monachium. Później osiadł w Warszawie, okresowo bawił we Lwowie i Drohobyczu”. Od 3 do 24 maja 1903 w Łodzi, w sali przy ul. Piotrkowskiej, eksponowana była indywidualna wystawa 40 obrazów jego autorstwa. Przy bardzo słabej frekwencji sprzedano kilka prac. Osiedlił się chwilowo w Łodzi około 1909, jednak już wcześniej często gościł w mieście, wykonując na zamówienie portrety. Od 1903 kilkakrotnie eksponował swoje prace na organizowanych tu zbiorowych i indywidualnych wystawach.
Od października 1910 w nowo otwartym salonie wystawienniczym łódzkiego malarza Eustachego Pietkiewicza przy ul. Dzielnej (obecnie ul. prez. G. Narutowicza) 7 łódzcy miłośnicy malarstwa mogli oglądać obrazy artystów polskich i żydowskich. Wśród nich znalazły się obrazy M. Trębacza i Henryka Hirszenberga. Od 15 kwietnia 1913 w Grand Hotelu zorganizowana została wystawa z okazji 30-lecia jego pracy twórczej. Sprzedał wówczas tylko 4 obrazy.
Podczas I wojny światowej, 11 czerwca 1916, przy ul. Piotrkowskiej 104 z okazji kwesty „Ratujcie dzieci”, zorganizowano pokaz dzieł sztuki, wśród których prezentowane były dzieła najlepszych lokalnych twórców żydowskich: S. Hirszenberga, M. Trębacza, i L. Pilichowskiego. Utworzone w 1916 „Stowarzyszenie Artystów i Zwolenników Sztuk Pięknych” skupiające przede wszystkim twórców żydowskich zorganizowało wielką wystawę, którą otworzono 1 kwietnia 1918. Ze znanych artystów wystawiał tam Maurycy Trębacz.
Na stałe przeniósł się do Łodzi 2 maja 1918 i zamieszkał przy ul. Zawadzkiej 39 (ob. ul. A. Próchnika), a od 20 stycznia 1919 przy ul. Piotrkowskiej 71, gdzie prowadził do września 1939 prywatną szkołę rysunku i malarstwa. Lubił spotykać się w pracowni swego przyjaciela Samuela Hirszenberga przy ul. Spacerowej (al. T. Kościuszki) 1 z gronem artystów starszej generacji: Natanem Altmanem, Dawidem Modensteinem, Leopoldem Pilichowskim. W Miejskiej Galerii Sztuki odbyła się wystawa jubileuszowa z okazji 50-lecia jego działalności artystycznej (1926), a ostatnia wystawa indywidualna w siedzibie Stowarzyszenia Humanitarnego „Montefiore – B’nei B’rith” przy ul. Piotrkowskiej 90.
W okresie międzywojennym był nadal realistą nie związanym z żadną wyraźnie określoną grupą artystyczną. Malował wiele sentymentalnych obrazów i szkiców o tematyce żydowskiej, chętnie nabywanych przez klientów dla ozdoby mieszczańskich wnętrz. Jeden z jego obrazów zatytułowany Z martyrologii zakupił Magistrat m. Łodzi (1928) do zbiorów przyszłego Muzeum Historii i Sztuki. thumb|Ogłoszenie prasowe, opublikowane w Ilustrowanej Republice (wydanie poranne, czwartek 10 września 1925 r.), informujące o lekcjach rysunku i malarstwa, udzielanych przez Maurycego Trębacza w lokalu przy ul. Piotrkowskiej 71 w Łodzi
„Niestety, obrazy malowane w tym czasie cechowały niski poziom i banalna tematyka, schlebiająca gustom coraz mniej wymagających nabywców. Kryzys sędziwego malarza pogłębiło odrzucenie jego kandydatury do Nagrody Artystycznej miasta Łodzi w 1932”. Nagrodę przyznano Władysławowi Strzemińskiemu. Dla osłodzenia porażki Rada Miejska, na wniosek Przecława Smolika i ławnika Antoniego Purtala, postanowiła z dniem 1 września 1932 „przyznać p. artyście malarzowi Maurycemu Trębaczowi, znajdującemu się w nader trudnych warunkach materialnych, dożywotnie wsparcie z funduszów miejskich w kwocie zł 125 miesięcznie”. Fundusz pochodził z kredytów przewidzianych na „zapomogi dla starców i osób niezdolnych do pracy”. Mieszkał w Łodzi przy ul. Wólczańskiej 140 i udzielał prywatnych lekcji malarstwa. Uczestniczył też w życiu artystycznym Łodzi.
Uwagi o twórczości „W twórczości Trębacza widoczny jest historyczny realizm, wyraźny w scenach „salonowych”, pejzażach i portretach oraz kompozycjach na tematy żydowskie. Przez wiele lat pozostawał w swojej twórczości pod wpływem szkoły monachijskiej”. „Trębacz był jednym z najpopularniejszych i najpłodniejszych malarzy żydowskich z przełomu wieków. Jego dorobek jest bardzo imponujący, ale nierówny. Malował sceny rodzajowe z życia Żydów, obrazki „buduarowe”, akty, pejzaże. Jest autorem wielu, raczej konwencjonalnych, portretów, a także obrazów inspirowanych literaturą, jak np. „Koncert Jankiela”. (…) W pierwszej fazie twórczości Trębacz reprezentował kierunek akademicki, z czasem w jego malarstwie pojawiły się tendencje impresjonistyczne – zwłaszcza w pejzażach. (…) Przez ponad 60 lat działalności Trębacz pozostawał wierny XIX-wiecznej tematyce, a forma jego prac zmieniała się tylko w bardzo niewielkim stopniu. Jednak dzięki doskonałemu rzemiosłu i dużemu wyczuciu koloru jego tradycyjne malarstwo cieszyło się znacznym uznaniem”.
Ofiara Holocaustu mały|Cmentarz żydowski w Łodzi. Grób Maurycego Trębacza Podczas II wojny światowej został uwięziony w getcie łódzkim (utworzonym w lutym 1940, definitywnie zamkniętym 30 kwietnia), gdzie zmarł z głodu. W getcie mieszkał w domu przy ul. B. Limanowskiego 19. Pochowany został na cmentarzu żydowskim w Łodzi przy ulicy Brackiej (kwatera L, grób 490).
Miał żonę Polę (urodzoną w 1882), córkę Zofię (ur. 17 października 1907) i syna Bronisława (ur. 24 sierpnia 1911).
Przypisy Księga adresowa miasta Łodzi (…) rocznik 1937-1939, Łódź 1939, dział II s. 434. I. Michalak, op. cit. s. 62 i 63. Michalak Irmina, Żydowscy malarze i rzeźbiarze w Łodzi 1880-1939, [w:] Żydzi łódzcy. Jews of Łódź, pr. zb. pod red. Andrzeja Machejka, Łódź, 2004, s. 60, . I. Michalak, op. cit. Piątkowska Renata, Maurycy Trębacz, [w:] Kalendarz żydowski – Almanach 1992–1993, Związek Religijny Wyznania Mojżeszowego w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa ul. Twarda 6, redaktor naczelny Michał Friedman, s. 56. Strzałkowski Jacek, Artyści, obrazy i zbieracze w Łodzi do 1918 roku, Łódź, 1991, s. 51. J. Strzałkowski, op. cit., s. 52. J. Strzałkowski, op. cit., s. 53. Szukalak Marek, Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych.; tom I A-Z, Łódź 2001, s. 150–151.
Bibliografia Kempa Andrzej, Szukalak Marek, Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich i z Łodzią związanych tom I A-Z, Łódź 2001, s. 150–151, . Strzałkowski Jacek, Artyści, obrazy i zbieracze w Łodzi do 1918 roku, Łódź, 1991
Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Łodzi, opracowali Podolska Joanna, Walicki Jacek, Łódź, 1997 Michalak Irmina Żydowscy malarze i rzeźbiarze w Łodzi 1880–1939, [w:] Żydzi łódzcy. Jews of Łódź, pr. zb. pod red. Andrzeja Machejka, Łódź, 2004, . Daranowska-Łukaszewska Joanna, Trębacz Maurycy (1861-1941), w: Polski Słownik Biograficzny, t. LV, 2023-2024, s. 103-106.
Linki zewnętrzne Prace Trębacza w zasobach Centralnej Biblioteki Judaistycznej Marek Sołtysik, Nie całkiem zapomniany Maurycy Trębacz, "Sztuki piękne" / sztukipiekne.pl, 1 grudnia 2023
Kategoria:Polscy absolwenci i studenci Akademii Sztuk Pięknych w Monachium Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Malarze związani z Łodzią Kategoria:Rysownicy związani z Łodzią Kategoria:Mieszkańcy getta łódzkiego Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Pochowani na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi Kategoria:Polscy malarze pochodzenia żydowskiego Kategoria:Urodzeni w 1861 Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Zmarli z głodu