thumb|240px|Dom Palička (1931-1932) thumb|240px|Dom Herain (1931-1932)Osiedle Baba w Pradze – modernistyczne osiedle w Pradze, powstałe w latach 1928–1932 według ogólnego projektu Pavla Janáka (poszczególne domy projektowali różni architekci) i inspirowane ideami Werkbundu.
Historia Osiedle Baba jest najważniejszym dziełem Pavla Janáka – wybitnego czeskiego architekta doby modernizmu. Zaprojektował on ogólny plan urbanistyczny i sformułował zasady dotyczące zabudowy kwartału, natomiast poszczególne budynki projektowali różni architekci tego okresu, przede wszystkim związani z Pragą.
Plany dzielnicy, zlokalizowanej na północ od centrum stolicy Czech, powstały w latach 1928-1932. Budowa 31 domów miała być zgodna ze zdrowym stylem życia. Architekci byli ograniczeni zasadami ramowymi, które określały przede wszystkim wysokość obiektów i udział przestrzeni zielonych na poszczególnych działkach. Atrakcyjna lokalizacja, na południowo-zachodnim zboczu sprawia, że z poszczególnych domów rozciąga się rozległa panorama miasta. Powstanie osiedla planowano od 1928, ale z uwagi na Wielki kryzys gospodarczy budowa ruszyła na dobre w początku lat 30. XX w. Idea zabudowy Baby była reakcją na wystawę architektury mieszkaniowej w Stuttgarcie w 1927 (Werkbund) pod przewodnictwem Miesa van der Rohe. W okresie socjalizmu osiedle Baba zostało częściowo zeszpecone różnego rodzaju dobudowami, nie zawsze zgodnymi z duchem tutejszej zabudowy.
Struktura Osiedle projektowano jako zróżnicowany kompleks urbanistyczny dla różnych odbiorców, o różnym statusie majątkowym, stąd architektura nie jest monotonna – spotykamy tu zarówno domy jedno-, wielorodzinne, jak i szeregowe. Wśród inwestorów byli popularni artyści, pisarze, urzędnicy państwowi i nauczyciele akademiccy. Budynki rozmieszczono analizując przede wszystkim pochyłości terenu, orientację działek i położenie stoku. System ulic respektował charakter pejzażu i stąd praktycznie każdy dom szczyci się pięknym widokiem na Pragę. Domy są należycie oświetlone, ponieważ dłuższe ściany są z reguły zwrócone na południe. Prawie wszystkie budynki otwierają się na ogród i dolinę Wełtawy, posiadają duże okna, różnokształtne loggie, balkony i tarasy. Wszystko to pozwala na maksymalne korzystanie z położenia osiedla, przy jednoczesnym poszanowaniu dla przyrody i krajobrazu. Janákowi zależało na dobrym skomponowaniu dzielnicy także dlatego, że wybrał to miejsce na swój dom rodzinny. Zadanie zaprojektowania go powierzył współpracownikowi, Ot. Fierlingrovi.
Interesującym pomysłem Janáka było sformułowanie i zastosowanie tzw. pokoju gościnnego, który zastąpił jadalnię, którą usunął z centralnej części mieszkania. Przestrzeń pokoju gościnnego winna odpowiadać potrzebie wypoczynku, ułatwiając wykonywanie czynności, które mają miejsce „między spaniem a jedzeniem”. Ważna jest także rola kuchni – jednak w przyszłości rola ta powinna słabnąć. Przedpokój, zdaniem Janáka nie powinien być zbyt duży, gdyż może przerodzić się w zagracony obszerny schowek. Podkreśla się natomiast rolę łazienki. Niezbędne są garderoba i pokój służącej, choć rola tego ostatniego, w miarę postępujących zmian społecznych miała zostać zakwestionowana.
Współcześnie Obecnie osiedle znajduje się pod ochroną konserwatorską i jest celem licznych odwiedzin miłośników architektury XX w. Popularne wśród Prażan nadal stanowi bardzo atrakcyjny kompleks mieszkaniowy, co świadczy o ponadczasowości zawartych w tej architekturze wartości formalnych i funkcjonalnych.
Dojazd Autobusem miejskim linii 131 ze stacji metra Hradčanská do przystanku U Matěje.
Inne Na terenie osiedla Baba znajduje się niewielka ruina zameczku z XVII w.
Zestawienie budynków Tabela zawiera poszczególne modernistyczne realizacje na osiedluBABA OSADA SVAZU ČESKOSLOVENSKÉHO DÍLA, 1928 - 1933. POMOCNÝ ITINERÁŘ-ADRESÁŘ PRO ÚČASTNÍKY PERIPATETICKÉ PŘEDNÁŠKY A SEMINÁŘE DR. VLADIMÍRA CZUMALA 2, 2013Stephan Templ, Baba - Osada Svazu Čs. díla Praha, Praga, Zlatý řez, 2000, s.197, : Nr Nr poczt. Ulica Fotografia Nazwa domu Inwestor Zawód inwestora Architekt Rok budowy 11705Na ostrohu 60Průhledová 10 100x100pxDom MunkFrantišek Munk i Naďa Munkováekonomista i politologJosef Fuchs i Otakar Fischel 1931–1932 21706Na ostrohu 58 100x100pxDom PeřinaBřetislav Peřina i Marie PeřinováFrantišek Kerhart 1932–1933 31707Na ostrohu 56 100x100pxDom ŘezáčVáclav Řezáčpisarz, pracownik urzędu statystycznegoVojtěch Kerhart 1932 41708Na ostrohu 54 100x100pxDom ZaorálekHugo Zaorálekszef sekcji w Min. SzkolnictwaLadislav Žák1932 51709Na ostrohu 52 100x100pxTrojDom VaváčekGustav Vaváček i Karla VaváčkovácelnikOldřich Starý1932–1933 61710Na ostrohu 50 100x100pxDom LisýEmanuel Lisý i Marie Lisáredaktor Radia CzechosłowackiegoAntonín Heythum i Evžen Linhart1932 71711Na ostrohu 48 100x100pxDom JoskaFrantišek Joskarestaurator, dekoratorJaroslav Fišer i Karel Fišer 81712Na ostrohu 46Jarní 7 100x100pxDom BoudaCyril Boudagrafik, malarz i ilustratorOldřich Starý1931–1932 91791Na ostrohu 41Jarní 5 100x100pxDom KošťálJan Košťál i Anna Košťálová profesor inżynierii, rektor ČVUTFrantišek Kerhart1933–1934 101797Na ostrohu 43 100x100pxDom DovolilKarel Dovolilinżynier wodociągówPavel Janák1932 111796Na ostrohu 45 100x100pxDom JiroušekJosef Jiroušek i Anna Jiroušková urzędnik Min. ObronyFrantišek Kerhart1933–1934 121795Na ostrohu 47 100x100pxDom LetošníkVáclav Letošník i Božena Letošníkovápolityk, socjolog, archiwista MSWFrantišek Kavalír1932 131794Na ostrohu 49Na Babě 10 100x100pxWilla SukVáclav Suk i Antonie Suková deweloperHana Kučerová-Záveská1932 141793Na ostrohu 51 100x100pxDom ČeněkBohumil Čeněkpedagog artystycznyLadislav Žák1932–1933 151792Na ostrohu 53Průhledová 8 100x100pxDom ZadákJan Zadákmajitel továrny na střešní fólieFrantišek Zelenka1934 161804Na Babě 14Průhledová 6 100x100pxDom LužnáMiloslava Lužnáżona dyplomatyZdeněk Blažek i Otakar Fischel1933 171803Na Babě 12 100x100pxDom Poláček Václav Poláček i Marie Poláčková wydawcaJan Evangelista Koula1932 181801Na Babě 8 100x100pxDom MoravecMoravecdyrektorVojtěch Kerhart1933–1934 191800Na Babě 6 100x100pxDom LindaVáclav Linda i Pavla Lindovádyrektor gimnazjumPavel Janák1933–1934 201799Na Babě 4 100x100pxDom BautzLudvík Bautzdyrektor drukarniFrantišek Kerhart1933 20a1798Na Babě 2Jarní 3 100x100pxWilla GlücklichJulius Glücklichhistoryk, profesor Uniwersytetu MasarykaJosef Gočár1934 211783Na Babě 1Jarní 1Nad Paťankou 14 100x100pxWilla Mojžíš-LomStanislav Mojžíš-Lomdyrektor Teatru Narodowego, prawnik Min. SzkolnictwaJosef Gočár1936–1936 221782Na Babě 3 100x100pxDom HerainKarel Heraindyrektor Muz. Sztuk UżytkowychLadislav Žák1931–1932 231781Na Babě 5 100x100pxDom BallingKarel BallingkompozytorHana Kučerová-Záveská1931–1933 241780Na Babě 7 100x100pxDom HeřmanFrantišek Heřmanwojskowy, oficerOldřich Starý1931–1933 251779Na Babě 9 100x100pxDom PaličkaJiří Palička i Emílie Paličkováprzemysłowiec budowlany i tekstylnyMart Stam i Jiří Palička1931–1932 26 Dom z atelier Plac budowy opuszczono i pozostał pustyFrantišek Kerhartnie zrealizowano 271777Na Babě 11 100x100pxDom ŠpíšekFerdinand Špíšekszef sekcji w Min. Szkolnictwa, wydawca Le Petit Journal de ParisLadislav Machoň1933 281776Na Babě 13Průhledová 4 100x100pxDom UhlířAntonín Uhlířsocjlog i polityk, poseł CPNSFrantišek Kavalír1932 291790Průhledová 2 Nad Paťankou 28 100x100pxDom SutnarLadislav Sutnargrafik, dizajner, architekt, malarzOldřich Starý1931–1932 301789Nad Paťankou 24 100x100pxDom BělehrádekJan Bělehrádekdziekan Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu MasarykaFrantišek Kerhart1935–1936 311788Nad Paťankou 22 100x100pxDom KytlicaKarel Kytlicagłówny administrator w Min. SzkolnictwaJosef Gočár1932–1933 321786Nad Paťankou 18 100x100pxDom MauleVáclav Mauległówny administrator w Min. Szkolnictwa na SłowacjęJosef Gočár1931–1932 331785Nad Paťankou 16 100x100pxDom JanákPavel JanákarchitektPavel Janák1931–1932
Zobacz też Willa Tugendhatów Willa Müllerów w Pradze Willa Eduarda Lisky
Przypisy
Bibliografia Václav Horák, Praha – mapa moderní architektury, wyd. CNC, Praha, 1997, Jakub Pavel, Sztuka Czechosłowacji, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa, 1986, Petr Dvořáček, Architektura českých zemí - Moderní architektura, Levné knihy, Praga, 2005, ss.84-85, Regina Loukotová Mieszkanie z widokiem – porównanie praskich osiedli Baba i Výhledy - www.autoportret.pl
Kategoria:Architektura w Pradze Kategoria:Zabytki Pragi Kategoria:Architektura modernizmu w Czechach Kategoria:Urbanistyka Pragi Baba Praga