thumb|upright=0.5|Logo Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa – dawna instytucja państwowa zajmująca się koordynowaniem działalności władz, organizacji i instytucji społecznych w zakresie upamiętnienia męczeństwa narodu polskiego oraz innych narodów. Na mocy ustawy z 29 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw została zlikwidowana, jej zadania przejął częściowo Instytut Pamięci Narodowej.

Historia Została utworzona na mocy ustawy z 2 lipca 1947 pod nazwą „Rada Ochrony Pomników Męczeństwa”.. Podlegała Ministerstwu Kultury i Sztuki.

Od 28 stycznia 1988 działała przy Prezesie Rady Ministrów pod nazwą „Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa”Ustawa z dnia 21 stycznia 1988 r. o Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (, z późn. zm.). bezpośrednio podlegając ministrowi właściwemu do spraw kultury i dziedzictwa narodowego. Jej działalność była od samego początku finansowana z budżetu państwa. Członków Rady na 4-letnią kadencję powoływał Prezes Rady Ministrów.

1 sierpnia 2016 Rada została zniesionaArt. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw ()., a jej kompetencje przejęło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Pamięci Narodowej. Od 20 grudnia 2017 za upamiętnienie i uhonorowanie osób zasłużonych dla Narodu Polskiego w dziele pielęgnowania pamięci lub niesienia pomocy osobom narodowości polskiej lub obywatelom polskim innych narodowości będącym ofiarami zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodni wojennych w latach 1917–1990 odpowiada Instytut Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego.

Zadania Rady

Do zadań Rady należało: sprawowanie opieki nad miejscami walk i męczeństwa oraz trwałe upamiętnianie związanych z tymi miejscami faktów, wydarzeń i postaci inspirowanie oraz współdziałanie w organizowaniu obchodów, uroczystości, przedsięwzięć wydawniczych i wystawienniczych, a także popularyzowanie – za pomocą środków masowego przekazywania – miejsc, wydarzeń i postaci historycznych związanych z walkami i męczeństwem ocenianie stanu opieki nad miejscami i trwałymi obiektami pamięci narodowej, a w szczególności nad pomnikami, cmentarzami i mogiłami wojennymi oraz walk narodowowyzwoleńczych, cmentarzami ofiar hitlerowskiego terroru, muzeami walk i martyrologii, a także izbami pamięci narodowej sprawowanie funkcji opiniodawczej i opiekuńczej wobec muzeów walk i męczeństwa, a w szczególności: w Auschwitz-Birkenau, na Majdanku, w Stutthofie, w Łambinowicach, w Żabikowie, Rogoźnicy, w Treblince i Radogoszczu opiniowanie pod względem historycznym i artystycznym wniosków o trwałe upamiętnienie miejsc wydarzeń historycznych, a także wybitnych postaci związanych z dziejami walk i męczeństwa współdziałanie – w szczególności ze środowiskami i organizacjami polonijnymi – w sprawowaniu opieki nad miejscami walk i męczeństwa Narodu Polskiego za granicą

Do końca istnienia PRL Rada zajmowała się głównie walką i męczeństwem Polaków w czasie II wojny światowej. Patronowała wydawanej przez Wydawnictwo Interpress serii książek „Polacy na frontach II wojny światowej”. Następnie rozszerzyła swoją działalność na miejsca pamięci, pochówki, cmentarze i inne polskie miejsca martyrologii pozostałe od czasów wojny za wschodnią granicą. W sposób szczególny Rada opiekowała się cmentarzami oficerów polskich w Katyniu, Miednoje, Charkowie, Bykowni. Rada doprowadziła także do odbudowy Cmentarza Obrońców Lwowa i innych cmentarzy żołnierzy i powstańców polskich z walk i wojen XIX i XX w.

Radę obsługiwało Biuro Rady, kierowane przez etatowego sekretarza. W latach 2010–2016 funkcję tę pełnił Andrzej Krzysztof Kunert.

Przewodniczący Rady 1947–1953 – Zygmunt Balicki (wiceminister komunikacji) 1954–1960 – Kazimierz Banach (wiceprezes NK ZSL, członek Rady Państwa) 1960–1981 – Janusz Wieczorek (szef Urzędu Rady Ministrów) 1982–1983 – Stanisław Marcinkowski (sekretarz stanu w Urzędzie Rady Ministrów) 1984–1985 – gen. dyw. Wacław Jagas (zastępca Głównego Inspektora Obrony Terytorialnej) 1985–1990 – gen. broni. pil. Roman Paszkowski (były dowódca Wojsk OPK) 1990–2000 – Stanisław Broniewski (były Naczelnik „Szarych Szeregów”) 2001–2015 – Władysław Bartoszewski (Pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów ds. Dialogu Międzynarodowego, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów) styczeń – marzec 2016 – Anna Maria Anders (Pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów ds. Dialogu Międzynarodowego, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów); zrezygnowała w marcu 2016

Wiceprzewodniczący Rady 1968–1972 – gen. bryg. Edward Szpitel do 1988 – Ludwik Ochocki 1971–1984 – Kazimierz Rusinek 1972–1990 – gen. dyw. Zygmunt Huszcza 1972–1988 – Stanisław Kujda 1972–1989 – gen. bryg. Albin Żyto 1985–1990 – gen. dyw. Czesław Czubryt-Borkowski 1988–1990 – Krystyna Marszałek-Młyńczyk 1988–1990 – prof. Anna Przecławska 1988–1990 – Czesław Przewoźnik 1989–1990 – gen. bryg. Zdzisław Rozbicki 2009–2016 – Teresa Hernik

Sekretarze Generalni Rady 1949–1954 – Marian Kryński (dyrektor gabinetu Ministra Kultury i Sztuki) 1954–1960 – prof. Ludwik Rajewski 1960–1976 – Józef Pietrusiński (dyrektor w Urzędzie Rady Ministrów) 1980–1985 – gen. dyw. Czesław Czubryt-Borkowski (były szef Wojsk OPL MON) 1985–1989 – prof. Bohdan Rymaszewski 1989–1990 – gen. bryg. dr Mieczysław Cygan (były wojewoda gdański) 1990–1992 – Wiesław Jan Wysocki 1992–2010 – Andrzej Przewoźnik 2010–2016 – Andrzej Kunert

Członkowie Rady ostatniej kadencji Jacek Salij – 1992–2016 Andrzej Kamiński – 2001–2016 Teresa Hernik – 2005–2016 Krzysztof Münnich – 2005–2016 Olga Krzyżanowska – 2005–2016 Jan Sziling – 2005–2016 Eleonora Bergman – 2009–2016 Edmund Dmitrów – 2009–2016 Bolesław Hozakowski – 200–2016 Piotr Cywiński – 2010–2016 Józef Guzdek – 2011–2016 Jan Stanisław Ciechanowski – 2013–2016 Sławomir Frątczak – 2013–2016 Wiesław Grudziński – 2013–2016 Łukasz Kamiński – 2013–2016 Krzysztof Komorowski – 2013–2016 Stanisław Nicieja – w latach 1997–2004 i 2013–2016 Tomasz Szarota – 2013–2016 Waldemar Strzałkowski – 2013–2016 Jan Śpiewak – 2013–2016 Leszek Żukowski – 2013–2016 Dariusz Stola – 2014–2016 Magdalena Gawin – 22 grudnia 2015 – 1 sierpnia 2016 Robert Kostro – 22 grudnia 2015 – 1 sierpnia 2016 Jan Ołdakowski – 22 grudnia 2015 – 1 sierpnia 2016 Adolf Juzwenko – 18 stycznia 2016 – 1 sierpnia 2016

Odznaczenia 8 kwietnia 2008 Rada Polskiej Fundacji Katyńskiej nadała Radzie Medal Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, lecz nie został on przyjęty przez ROPWiM.

Przypisy

Bibliografia Pamięć wiecznie żywa. 40 lat działalności Rady Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Warszawa 1988 Rzeczpospolita, 1 lipca 1988, s. 1 Wojskowy Przegląd Historyczny, 1988, nr 3 25 Społecznego Komitetu Budowy Pomnika – Szpitala Centrum Zdrowia Dziecka, Warszawa 1998

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa