thumb|240px|Kształt trzonowców rodziny Octodontidae Koszatniczkowate, dawniej koszatniczki (Octodontidae) – rodzina ssaków z podrzędu jeżozwierzowców (Hystricomorpha) w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia).

Zasięg występowania Rodzina obejmuje gatunki zamieszkująca tereny Ameryki Południowej.

Charakterystyka Koszatniczkowate są zwierzętami klasyfikowanymi jako małe lub średniej wielkości, o długości ciała (tułów wraz z głową) rzędu 150–400 mm przy masie ciała 80–300 g. Sierść tych gryzoni jest miękka i gęsta, o wybarwieniu na barwy od szarej do brązu. Charakteryzują je krótkie łapy o czterech palcach zakończonych pazurami, długimi wibryssami, stosunkowo dużą głową, dużymi i zaokrąglonymi uszami (mniejsze uszy ma jedynie naziemne i podziemne (Aconaemys i Spalacopus). Kość bębenkowa w części skroniowej czaszki jest dobrze rozwinięta Octodontomys, Octomys, Pipanacoctomys, Salinoctomys oraz – w sposób szczególnie wyraźny – u Tympanoctomys. Wzór zębowy koszatniczkowatych: I 1/1, C 0/0, P 1/1, M 3/3 (=20).

Nazwę rodzaju Octodon (łac. octo – osiem, gr. ὀδών (odon) – ząb) rodzina zawdzięcza ukształtowaniu trzonowcówKłys G., Kościów R., Ruprecht A.L. w druku. Octodon degus (Molina, 1782), Octodontidae (Rodentia) new, alien species for the fauna of Europe and Polish mammals, Deutsche Gesellschaft fuer Saeugetierkunde, a nie ilości zębów (raczej "ósemkowozębne" niż "ośmiozębne"). Koszatniczkowate to roślinożercy, żywią się bulwami, ziołami, kaktusamiIan D.Bishop, The Encyclopedia of Mammals; Facts on File; New York 1984.

Systematyka Do rodziny koszatniczkowatych należą następujące występujące współcześnie rodzaje: Tympanoctomys – wiskaczoszczur Pipanacoctomys – wiskaczoszczurek – jedynym przedstawicielem jest Pipanacoctomys aureus – wiskaczoszczurek złocisty Octomys – pseudowiskacz – jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem jest Octomys mimax – pseudowiskacz stokowy Apnoctomys – jedynym przedstawicielem jest Apnoctomys conicetorum Octodontomys – koszatnik – jedynym przedstawicielem jest Octodontomys gliroides – koszatnik pilchowaty Octodon – koszatniczka Aconaemys – skalniczka Spalacopus – kururo – jedynym przedstawicielem jest Spalacopus cyanus – kururo niebieskawy

Pochodzenie grupy koronnej linii koszatniczkowatych (Octodontidae) jest datowane na późny miocen (7·8–9 mln lat temu) z głównym rozproszeniem przypadającym na plio-plejstocen. Sprzyjało temu wypiętrzenie Andów. Grupa rozdzieliła się na dwa, czytelnie rozróżnialne klady: przystosowane do pustynnych warunków terenów obecnej Argentyny Tympanoctomys, Pipanacoctomys i Octomys, oraz klad „chilijski” w obrębie którego mieściły się: Aconaemys, Octodon i Spalacopus. Siostrzanym kladem dla tej drugiej grupy jest koszatnik pilchowaty (Octodontomys gliroides). Takson monofiletyczny koszatniczkowatych wyróżniał się indywidualnymi cechami morfologicznymi i genetycznymi.

Opisano również gatunki wymarłe: Abalosia – jedynym przedstawicielem był Abalosia castellanosi Acarechimys Neophanomys Pithanotomys Praectenomys – jedynym przedstawicielem był Praectenomys rhombidens

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne DEGU Serwis – Polska strona o koszatniczkach