Struktura organizacyjna Wojska Polskiego w latach 80. XX wieku
Poniższe zestawienie przedstawia strukturę organizacyjną WP z połowie lat 80. XX wieku. Za datę graniczną przyjęto dzień 31 grudnia 1985. Cztery dni później przeprowadzona została pierwsza ze zmian personalnych w Kierownictwie Ministerstwa Obrony Narodowej. Gen. broni Józef Baryła zastąpiony został na stanowisku szefa Głównego Zarządu Politycznego WP przez gen. dyw. Tadeusza Szaciło. 13 lutego adm. Ludwika Janczyszyna na stanowisku dowódcy Marynarki Wojennej zastąpił kontradm. Piotr Kołodziejczyk. Wreszcie 26 lutego Prezes Rady Ministrów Zbigniew Messner odwołał gen. broni Eugeniusza Molczyka ze stanowiska wiceministra obrony narodowej "ze względu na stan zdrowia". Równocześnie Minister Obrony Narodowej zwolnił go ze stanowiska Głównego Inspektora Szkolenia WPWojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (117) z 1986, s. 301, 302, 310.. Sztab Głównego Inspektora Szkolenia WP włączony został w struktury Głównego Zarządy Szkolenia Bojowego WP, którego szefem od 1978 do rozwiązania Układu Warszawskiego był gen. broni Wojciech BarańskiPaweł Piotrowski, Cel: Zachód, s. 39.. Równolegle ze zmianami personalnymi podjęte zostały pierwsze zmiany organizacyjne w Siłach Zbrojnych PRL. W tym samym roku 6 Pomorska Dywizja Powietrznodesantowa przeformowana została w 6 Brygadę Desantowo-Szturmową, a 7 Łużycka Dywizja Desantowa w 7 Brygadę Obrony Wybrzeża. Trzy lata później rozpoczęty został proces redukcji armii, zmniejszenia jej stanu osobowego, nazywany oficjalnie "restrukturyzacją". Proces ten przeprowadzony został w warunkach trudnej sytuacji ekonomicznej kraju i postępującego odprężenia między Wschodem i Zachodem. Rozpoczęty proces zmian, burzył strukturę, która w prawie niezmienionej postaci, przetrwała przez blisko 25 latJerzy Kajetanowicz, Polskie Wojska Lądowe 1985-2000..
31 grudnia 1985 struktura organizacyjna Wojska Polskiego przedstawiała się następująco:
I sekretarz Komitetu Centralnego PZPR, przewodniczący Rady Państwa, przewodniczący Komitetu Obrony Kraju, Zwierzchnik Sił Zbrojnych, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych na wypadek wojny – generał armii Wojciech Jaruzelski
Ministerstwo Obrony Narodowej Kierownictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Pion Ogólny Ministerstwa Obrony Narodowej Główny Inspektor Szkolenia WP Sztab Generalny Wojska Polskiego Główny Inspektorat Obrony Terytorialnej Główny Inspektorat Techniki Wojska Polskiego Główne Kwatermistrzostwo Wojska Polskiego Główny Zarząd Polityczny Wojska Polskiego Izba Wojskowa Sądu Najwyższego Naczelna Prokuratura Wojskowa Szefostwo Wojskowej Służby Wewnętrznej Departament Kadr MON Warszawski Okręg Wojskowy Pomorski Okręg Wojskowy Śląski Okręg Wojskowy Wojska Lotnicze Wojska Obrony Powietrznej Kraju Marynarka Wojenna Zgrupowanie Jednostek Zabezpieczenia MON Jednostki wojskowe w podporządkowaniu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Instytucje wymienione w pkt 1-12 nazywane były instytucjami centralnymi Ministerstwa Obrony Narodowej (IC MON).
Ministerstwo Obrony Narodowej Kierownictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Minister Obrony Narodowej Wiceminister Obrony Narodowej do Spraw Ogólnych Główny Inspektor Szkolenia Wojska Polskiego – Wiceminister Obrony Narodowej Główny Inspektor Obrony Terytorialnej – Wiceminister Obrony Narodowej Główny Inspektor Techniki WP – Wiceminister Obrony Narodowej Główny Kwatermistrz WP – Wiceminister Obrony Narodowej Szef Głównego Zarządu Politycznego WP – Wiceminister Obrony Narodowej
Pion Ogólny Ministerstwa Obrony Narodowej Departament Finansów MON Biuro Prawne MON Główna Kontrola Wojskowa Delegatura GKW w Warszawie Delegatura GKW w Bydgoszczy Delegatura GKW we Wrocławiu
Główny Inspektor Szkolenia WP Główny Zarząd Szkolenia Bojowego WP Zarząd Szkolnictwa Wojskowego Inspekcja Sił Zbrojnych Dowództwo Wojsk Rakietowych I Artylerii MON Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Rakietowych i Artylerii im. gen. Józefa Bema Dowództwo Wojsk Obrony Przeciwlotniczej MON Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Obrony Przeciwlotniczej im. por. Mieczysława Kalinowskiego Szefostwo Wojsk Inżynieryjnych MON Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Inżynieryjnych im. gen. Jakuba Jasińskiego Szefostwo Wojsk Chemicznych MON Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Chemicznych im. Stanisława Ziai Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Zmechanizowanych im. Tadeusza Kościuszki Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Pancernych im. Stefana Czarnieckiego Centrum Doskonalenia Oficerów im. gen. armii Stanisława Popławskiego
Sztab Generalny Wojska Polskiego Kierownictwo Sztabu Generalnego WP Zarząd I Operacyjny Zarząd II Wywiadu i Rozpoznania Zarząd III Gotowości Bojowej i Dowodzenia Zarząd IV Systemów Kierowania Zarząd VI Organizacyjny Zarząd VII Planowania Materiałowego Zarząd IX Topograficzny Zarząd X Mobilizacji i Uzupełnień Zarząd XI Normatywny Zarząd XII Zarząd XIV Informatyki Zarząd XV Wojskowych Spraw Zagranicznych Szefostwo Wojsk Łączności Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Łączności im. płk. Bolesława Kowalskiego ps. "Ryszard" Akademia Sztabu Generalnego im. gen. Karola Świerczewskiego Główny Inspektorat Obrony Terytorialnej Inspektorat Obrony Terytorialnej i Wojsk Obrony Wewnętrznej Inspektorat Obrony Cywilnej Kraju
Główny Inspektorat Techniki WP Sztab Służb Technicznych Szefostwo Badań i Rozwoju Techniki Wojskowej Szefostwo Służby Uzbrojenia i Elektroniki Szefostwo Zamówień i Dostaw Techniki Wojskowej Szefostwo Wojskowych Przedsiębiorstw Remontowo-Produkcyjnych Szefostwo Służby Czołgowo-Samochodowej Wyższa Oficerska Szkoła Samochodowa im. gen. Aleksandra Waszkiewicza Szefostwo Techniki Lotniczej Szefostwo Techniki Morskiej Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego Główne Kwatermistrzostwo WP Sztab Głównego Kwatermistrzostwa WP Szefostwo Wojskowej Służby Zdrowia Szefostwo Służby Żywnościowej Szefostwo Służby Mundurowej Szefostwo Służby Materiałów Pędnych i Smarów Szefostwo Służby Komunikacji Wojskowej Zgrupowanie Jednostek Kolejowych i Drogowych Szefostwo Służby Zakwaterowania i Budownictwa Generalny Dziekanat Wojska Polskiego Wojskowa Akademia Medyczna im. gen. dyw. Bolesława Szareckiego Wyższa Szkoła Oficerska Służb Kwatermistrzowskich im. Mariana Buczka
Główny Zarząd Polityczny WP Zarząd I Organizacyjny Zarząd II Propagandy i Agitacji Zarząd III Kultury i Oświaty Zarząd Szkolnictwa Wojskowego Zarząd Wydawnictw, Drukarń i Zaopatrzenia Wojskowa Akademia Polityczna im. Feliksa Dzierżyńskiego Centrum Szkolenia Oficerów Politycznych im. Ludwika Waryńskiego Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej Departament Kadr MON Biuro do Spraw Pracowników Cywilnych Wojska Biuro Strat Bezpowrotnych WP w Pułtusku Biuro do Spraw Bezpieczeństwa i Higieny Pracy
Szefostwo Wojskowej Służby Wewnętrznej Zarząd WSW Pomorskiego Okręgu Wojskowego Zarząd WSW Śląskiego Okręgu Wojskowego Zarząd WSW Warszawskiego Okręgu Wojskowego Zarząd WSW Wojsk Lotniczych Zarząd WSW Wojsk Obrony Powietrznej Kraju Zarząd WSW Marynarki Wojennej Oddział WSW w Warszawie (na prawach zarządu) Centralny Ośrodek Szkolenia WSW im. Feliksa Dzierżyńskiego w Mińsku Mazowieckim Ośrodek Radioelektroniczny WSW w Skierniewicach Oddział Zabezpieczenia Szefostwa WSW
Naczelna Prokuratura Wojskowa Oddział Sądowo-Rewizyjny i Ułaskawień Oddział Prokuratorskiej Kontroli Przestrzegania Prawa i Profilaktyki Oddział Nadzoru nad Postępowaniem Przygotowawczym Oddział Badań i Analiz Wydział Badań Analitycznych Oddział Organizacyjno-Inspektorski Oddział Kadr i Szkolenia Oddział Badania Problematyki Przestępczości Oddział do Spraw Zleconych
Izba Wojskowa Sądu Najwyższego
Wojska operacyjne Warszawski Okręg Wojskowy Dowództwo Warszawskiego Okręgu Wojskowego (Warszawa) – w czasie wojny Dowództwo 4 Armii Ogólnowojskowej 1 Warszawska Dywizja Zmechanizowana im. Tadeusza Kościuszki Legionowo 1 Praski pułk zmechanizowany Wesoła 2 Berliński pułk zmechanizowany Skierniewice 3 Berliński pułk zmechanizowany Ciechanów 11 pułk czołgów (Giżycko) 1 Berliński pułk artylerii Bartoszyce 1 Darnicki pułk artylerii przeciwlotniczej Modlin 3 Pomorska Dywizja Zmechanizowana im. Romualda Traugutta (Lublin) 7 pułk zmechanizowany (Lublin) 8 pułk zmechanizowany Hrubieszów 45 pułk zmechanizowany Siedlce 5 pułk czołgów Włodawa 3 pułk artylerii (Chełm) 18 dywizjon artylerii przeciwlotniczej Siedlce 6 Pomorska Dywizja PowietrznodesantowaW 1986 dywizja przeformowana została w 6 Brygadę Powietrznodesantową, która w 1992 roku przeformowana została w 6 Brygadę Desantowo-Szturmową. (Kraków) 6 batalion powietrznodesantowy (Niepołomice) 8 batalion zaopatrzenia (Kraków) 10 batalion powietrznodesantowy (Kraków – Rząska) 16 batalion powietrznodesantowy (Kraków) 18 batalion powietrznodesantowy (Bielsko-Biała) 5 dywizjon artylerii mieszanej (Kraków – Wola Justowska) 26 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Kraków – Rząska) 9 Dywizja Zmechanizowana Rzeszów 4 pułk zmechanizowany (Kielce) 14 Kołobrzeski pułk zmechanizowany (Tarnów) 30 pułk zmechanizowany (Rzeszów) 26 pułk czołgów (Sanok) 40 pułk artylerii Jarosław 23 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Jarosław) 32 Łużycka Brygada Artylerii /Rakiet Operacyjno Taktycznych/ im. gen. Bolesława Czarniawskiego (Orzysz) 1 Warszawska Brygada Artylerii Armat im. Józefa Bema (Węgorzewo) 15 pułk artylerii przeciwlotniczej (Gołdap) 5 pułk Strzelców Podhalańskich (Kraków) 2 Warszawska Brygada Saperów im. gen. Jerzego Bordziłowskiego (Kazuń) 9 pułk łączności – Białobrzegi 80 dywizjon artylerii przeciwpancernej (Suwałki) 48 kompania specjalna (Kraków)
Pomorski Okręg Wojskowy Dowództwo Pomorskiego Okręgu Wojskowego (Bydgoszcz) – w czasie wojny Dowództwo 1 Armii Ogólnowojskowej 7 Łużycka Dywizja Desantowa (Gdańsk) 4 Pomorski Pułk Desantowy (Lębork) 34 Pułk Desantowy (Słupsk) 35 Pułk Desantowy (Gdańsk) 11 batalion czołgów pływających (Słupsk) 8 Drezdeńska Dywizja Zmechanizowana im. Bartosza Głowackiego (Koszalin) 28 Sudecki pułk zmechanizowany (Kołobrzeg) 32 Budziszyński pułk zmechanizowany (Kołobrzeg) 36 Łużycki pułk zmechanizowany (Trzebiatów) 16 Dnowsko-Łużycki pułk czołgów średnich (Słupsk) 4 pułk artylerii (Kołobrzeg) 83 pułk artylerii przeciwlotniczej (Koszalin) 12 Dywizja Zmechanizowana im. Armii Ludowej (Szczecin) 5 Kołobrzeski pułk zmechanizowany (Szczecin) 9 Zaodrzański pułk zmechanizowany (Stargard Szczeciński) 41 pułk zmechanizowany (Szczecin) 25 Drezdeński pułk czołgów średnich (Szczecin) 2 pułk artylerii (Szczecin) 124 pułk artylerii przeciwlotniczej (Szczecin) 15 Dywizja Zmechanizowana im. Gwardii Ludowej (Olsztyn) 37 pułk zmechanizowany (Morąg) 50 pułk zmechanizowany (Lidzbark) 75 pułk zmechanizowany (Bartoszyce) 35 pułk czołgów (Ostróda) 9 pułk artylerii (Olsztyn) 46 pułk artylerii przeciwlotniczej (Olsztyn) 16 Kaszubska Dywizja Pancerna (Elbląg) 1 Warszawski pułk czołgów średnich (Elbląg) 51 Kościerski pułk czołgów średnich (Braniewo) 60 Kartuski Pułk Czołgów Średnich (Elbląg) 55 Pułk Zmechanizowany (Braniewo) 16 Pułk Artylerii (Braniewo) 13 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (Elbląg) 20 Warszawska Dywizja Pancerna im. marsz. Konstantego Rokossowskiego (Szczecinek) 24 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich (Stargard Szczeciński) 28 Saski Pułk Czołgów Średnich (Czarne) 68 Pułk Czołgów Średnich (Budowo) 49 Warszawski Pułk Zmechanizowany (Wałcz) 36 Pułk Artylerii (Budowo) 75 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (Rogowo) 2 Pomorska Brygada Artylerii /Rakiet Operacyjno-Taktycznych/(Choszczno) 6 Warszawska Brygada Artylerii Armat (Toruń) 7 Brygada Artylerii Haubic (Toruń) 14 Sudecki Pułk Artylerii Przeciwpancernej (Kwidzyn) 5 Mazurska Brygada Saperów im. gen. Ignacego Prądzyńskiego (Szczecin) 2 Brygada Łączności im. gen. broni Władysława Korczyca – Wałcz 4 Łużycki Pułk Łączności – Bydgoszcz 12 Pułk Radioliniowo-Kablowy (Świecie) 2 Pomorski Pułk Chemiczny (Grudziądz) 56 Kompania Specjalna (Szczecin)
Śląski Okręg Wojskowy