Gospodarka Japonii – wysoko rozwinięta gospodarka rynkowa, czwarta pod względem wielkości gospodarka narodowa świata według nominalnego produktu krajowego brutto (PKB) (po USA, UE i Chinach) i piąta pod względem PKB według parytetu siły nabywczej (po Chinach, UE, USA i Indiach).

Największy udział w wytwarzaniu PKB mają usługi (ponad 70%) i przemysł (26%). Największe gałęzie przemysłu to przemysł motoryzacyjny, elektroniczny, maszynowy, farmaceutyczny, stalowy i chemiczny.

W Japonii przez długi czas utrzymywała się deflacja, a od kilku lat panuje bardzo niska inflacja – na poziomie bliskim zeru.

Pracownicy w Japonii są na 19. miejscu pod względem PKB na 1 godzinę pracyGroningen Growth and Development Centre (GGDC).. Z Indeksu Big Maca wynika, że płace w Tokio są najwyższe wśród głównych miast świataPrices and Earnings Dane UBS s. 11..

Charakterystyka Gospodarka Japonii jest bardzo wydajna, zróżnicowana i konkurencyjna w światowych rankingach produktywności. Japonia posiada wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą oraz wysoki poziom oszczędności i inwestycji.

Przez trzy dekady II połowy XX wieku gospodarka Japonii przeżywała spektakularny rozwój gospodarczy, nienotowany przedtem w historii: około 10% w latach 60., około 5% w latach 70. i około 4% w latach 80.Japan – Patterns of development.

Obniżenie aktywów i cen nieruchomości z końca lat 80. zapoczątkowało dekadę stagnacji gospodarczej. Realny PKB w Japonii wzrastał już średnio tylko o około 1,5% rocznie od 1991–1999, w porównaniu do około 4% wzrostu rocznie w latach 80. Wzrost gospodarczy w Japonii w ostatniej dekadzie XX w. był niższy niż wzrost w innych głównych krajach uprzemysłowionych (tak samo jak Francja i Niemcy). Wysiłki rządu w celu ożywienia gospodarczego odniosły niewielki sukces, ale rozwój został ponownie spowolniony w latach 2000–2001 przez pogorszenie światowej koniunktury gospodarczej. Jednakże PKB na jednego pracownika wzrósł nieznacznie w latach 90. Produkcja rosła w tempie 2,0% rocznie w latach 2003 i 2004, a 2,8% w 2005 r. W przeciwieństwie do poprzednich trendów wzrostowych, tym razem konsumpcja krajowa była dominującym czynnikiem wzrostu gospodarczego. Zgodnie z wcześniejszymi przewidywaniami, ożywienie gospodarcze było kontynuowane w latach 2006 i 2007. Aby pobudzić gospodarkę, doprowadzono do ogromnego zwiększenia długu publicznego Japonii. Dług ten, mierzony w stosunku do PKB, wzrósł w ostatniej dekadzie z 60% do 120%, a obecnie wynosi 220%.

Wskaźniki makroekonomiczne thumb|upright=1.2|Realny wzrost PKB w latach 1956–2008 thumb|upright=1.2|Trend historycznej wartości japońskiego jena Poniżej przedstawiony jest wykres tendencji produktu krajowego brutto w Japonii w cenach rynkowych oszacowanych przez International Monetary FundInternational Monetary Fund. z uwzględnieniem milionów japońskich jenówStatistics Bureau Home Page.What Were Japanese GDP, CPI, Wage, or Population Then?.

Rok Produkt krajowy brutto Jen w stosunku do dolara Inflacja(2000=100) Dochód per capita(jako % USA) 1955 8,369,500 ￥360.00 10.31 1960 16,009,700 ￥360.00 16.22 1965 32,866,000 ￥360.00 24.95 1970 73,344,900 ￥360.00 38.56 1975 148,327,100 ￥297.26 59.00 1980 240,707,315 ￥225.82 75 74.04 1985 323,541,300 ￥236.79 86 63.44 1990 440,124,900 ￥144.15 92 105.82 1995 493,271,700 ￥122.78 98 151.55 2000 501,068,100 ￥107.73 100 105.85 2005 502,905,400 ￥110.01 97 85.04

Dla porównania parytetu siły nabywczej, dolar amerykański na stan z października 2018 roku był wymieniany na ￥ 113.

Inne wskaźniki gospodarcze thumb|upright=1.2|Bilans handlowy w krajach świata (2006)Current account balance, U.S. dollars, Billions from IMF World Economic Outlook Database, April 2008.

Wskaźnik wzrostu produkcji przemysłowej: – 2% (szac. 2008)

Produkty – rolnicze: ryż, cukier, buraki, warzywa, owoce, wieprzowina, drób, nabiał, jaja, ryby.

Kurs walutowy: Jen do dolara – 100,320 (2008); 109,690016 (2005); 115,933 (2003); 125,388 (2002); 121,529 (2001); 105,16 (styczeń 2000); 113,91 (1999); 130,91 (1998); 120,99 (1997); 108,78 (1996); 94,06 (1995).

Energia elektryczna: Energia elektryczna – zużycie: 1195 mld kWh (2007) Energia elektryczna – produkcja: 1080 mld kWh (2006) Energia elektryczna – eksport: 0 kWh (2003) Energia elektryczna – import: 0 kWh (2003)

Energia elektryczna – źródła: Paliwa kopalne: 56,68% Elektrownie wodne: 8,99% Elektrownie nuklearne: 31,93% Inne: 2,4% (1998)

Energia elektryczna – standardy: 100 voltów i 50 Hz na północ od rzeki Oi (Shizuoka); 100 voltów i 60 Hz na południu

Oleje: produkcja: 132 400 baryłek dziennie (2007) zużycie: 5007 milionów baryłek dziennie (2007) eksport: 240 000 baryłek dziennie (2007) import: 5032 mln baryłek dziennie (2007) potwierdzone rezerwy: 44,12 mln baryłek (1 stycznia 2008)

Handel zagraniczny

Bogactwa naturalne Japonia jest krajem wyspiarskim i górzystym o niedostatecznych zasobach naturalnych tak dla zapewnienia normalnego funkcjonowania gospodarki, jak i zaspokojenia podstawowych potrzeb ludności. Jakkolwiek wiele minerałów było w przeszłości wydobywanych na terenie całego kraju, to jednak od czasu II wojny światowej większość surowców pochodzi z importu. Eksploatacja miejscowych złóż rud metali jest mało opłacalna, ze względu na niską ich jakość. Wielkim bogactwem kraju są lasy, które pod koniec lat 80. pokrywały 70% powierzchni kraju. Ze względu na ich ochronę oraz niedostępność górskich terenów, nie są one intensywnie eksploatowane. Źródła krajowe zaspokajają zaledwie 25–30% potrzeb przemysłu drzewnego. Rolnictwo i rybołówstwo należą do dziedzin gospodarki wysoko rozwiniętych. Jest to wynikiem m.in. efektywnej reformy rolnej, przeprowadzonej po II wojnie światowej, wysokiemu poziomowi wiedzy rolników, wieloletnich inwestycji i ciężkiej pracy. Strategia dynamicznego rozwoju gospodarczego doprowadziła do stworzenia dobrze rozwiniętej infrastruktury gospodarczej, zapewniającej dostateczne ilości energii, efektywnego systemu transportu i komunikacji. Złoża złota, magnezu i srebra spełniają bieżące wymagania przemysłu, ale Japonia jest i pozostanie zależna od zagranicznych zasobów naturalnych: ropy, rudy żelaza, miedzi i boksytu, które muszą być sprowadzane.

Rolnictwo thumb|Zbiór ryżu w Kioto za pomocą kombajnu marki Kubota W Japonii głównie uprawia się ryż, którego zbiory wynoszą 13 mln ton rocznie i pokrywają potrzeby ludności. Uprawia się także: pszenicę, jęczmień, proso, trzcinę cukrową, soję, warzywa i owoce cytrusowe (głównie mandarynki). Dużą rolę odgrywa uprawa buraków cukrowych, herbaty (głównie zielonej), ziemniaków, batatów, rzepaku i słonecznika. W strefach podmiejskich intensywna dobrze jest rozwinięte sadownictwo: jabłonie, grusze i brzoskwinie.

Chów zwierząt i gospodarka hodowlana z uwagi na ograniczoną niewielkimi obszarami łąk i pastwisk, ma zdecydowanie drugorzędne znaczenie. Niedobór białka zwierzęcego równoważy bardzo dobrze rozwinięte rybołówstwo, które w znacznej mierze uzupełnia bilans żywnościowy kraju. Mięso importuje się z innych krajów.

Przemysł

Japoński przemysł jest bardzo zdywersyfikowany, z wieloma wysoko zaawansowanymi gałęziami. Przemysł skoncentrowany jest w kilku okręgach. Najważniejszym z nich jest region Kantō wokół Tokio, a zwłaszcza prefektury: Chiba, Kanagawa, Saitama i Tokio (przemysłowy region Keihin). Drugim ważnym regionem jest Tōkai, w tym prefektury: Aichi, Gifu, Mie i Shizuoka. W zachodniej Japonii (Kansai) to region Hanshin z miastami Osaka, Kioto, Kobe.

Przemysł jest także rozwinięty w południowo-zachodniej części Honsiu i północnej Sikoku, wokół Morza Wewnętrznego (okręg przemysłowy Setouchi) oraz w północnej części Kiusiu (Kitakyūshū). Ponadto długi wąski pas ośrodków przemysłowych znajduje się pomiędzy Tokio i Fukuoką.

Dziedziny, w których Japonia osiągnęła wysoki poziom rozwoju technologicznego obejmują m.in.: elektronikę, przemysł motoryzacyjny, półprzewodniki, światłowody, optoelektronikę, nośniki optyczne, telekopiarki, kserokopiarki i przemysł biochemiczny.

Największe japońskie przedsiębiorstwa (większość spółek notowana jest na Tokijskiej Giełdzie Papierów Wartościowych i wchodzi w skład indeksu Nikkei 225): Canon, Casio, Citizen, Epson, Fujitsu, Funai, Hitachi, JVC, Kawasaki, Komatsu, NEC, Nikon, Olympus, Panasonic, Pioneer, Ricoh, Seiko, Sharp, Sony, TDK, TEAC, Toshiba.

Infrastruktura thumb|Shinkansen W 2005 r. połowa energetycznego zapotrzebowania Japonii była uzyskiwana z ropy naftowej, 34% energii pochodzi z elektrowni jądrowych, 14% z gazu ziemnego. Węgiel jest dopiero piątym źródłemChapter 7 Energy, Statistical Handbook of Japan 2007.. Po katastrofie w elektrowni jądrowej w Fukushimie, Japonia wyłączyła wszystkie reaktory i nie produkuje energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych. Ich ponowne uruchomienie ma swoich przeciwników (m.in. były premier w czasie katastrofy w Fukushimie – Naoto Kan, większość społeczeństwaJaponia wraca do atomu. Jest zgoda na włączenie reaktora.) i zwolenników (m.in. były premier Shinzō Abe) oraz jest poddane intensywnej debacie publicznej. Jednocześnie Japonia wprowadziła taryfy gwarantowane dla energetyki słonecznej i wiatrowej, co spowodowało dynamiczny rozwój tych sektorów zielonej gospodarkiWorld Nuclear Association: Nuclear Power in Japan..

thumb|Mazda Atenza Sedan z 2007 roku Ze względu na silne uzależnienie od importu energii, Japonia zamierza dokonać dywersyfikacji źródeł. Po szoku cen ropy naftowej z lat 70. XX wieku, Japonia zredukowała swoje uzależnienie od ropy naftowej jako źródła energii, z ponad 75% w 1973 r. do około 57% obecnie. Do innych ważnych źródeł energii należą: węgiel, skroplony gaz ziemny, energia jądrowa i elektrownie wodne. Popyt na ropę jest także tłumiony przez wyższe podatki nałożone na silniki samochodowe o pojemności ponad 2000 cc, jak również na cenę benzyny (obecnie 54 jeny za litr sprzedaży detalicznej). Nafta jest także stosowana do ogrzewania domów w przenośnych grzejnikach, szczególnie na północy kraju. Wiele firm taksówkowych zamierza uruchomić pojazdy na skroplony gaz. Jednym z ostatnich sukcesów w kierunku mniejszego zużycia paliwa w samochodach, było wprowadzenie do masowej produkcji pojazdu z napędem hybrydowym. Były premier Shinzō Abe, który pracował nad ożywieniem gospodarczym Japonii, podpisał traktat z Arabią Saudyjską i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi dotyczący cen ropy.

Transport Japonia jest krajem o bardzo dobrze rozwiniętej infrastrukturze drogowej i kolejowej.

Transport drogowy Wydatki na utrzymanie dróg są wysokieJapan’s Road to Deep Deficit Is Paved With Public Works, New York Times in 1997.. Sieć dróg ma łącznie 1,2 mln km długościChapter 9 Transport, Statistical Handbook of Japan.. W Japonii obowiązuje ruch lewostronny. Autostrady są płatne, opłaty relatywnie wysokie. W cenie paliwa znajdują się opłaty wspierające efektywność energetyczną.

Największe koncerny samochodowe to (kolejność alfabetyczna): Daihatsu, Hino Motors, Honda, Isuzu, Mazda, Mitsubishi, Nissan, Subaru, Suzuki, Toyota.

Transport kolejowy

Linie kolejowe łączą kraj przez całą jego długość, od północy na południe. Koleje Japońskie (Japan Railways – JR) są światowym liderem w rozwoju techniki transportu kolejowego. Dziesiątki japońskich przedsiębiorstw kolejowych konkurują ze sobą na regionalnych rynkach transportu pasażerskiego. Często przedsiębiorstwa te łączą swoją działalność w transporcie z handlową. Domy towarowe stały się integralną częścią dworców. Około 250 pociągów dużych prędkości (Shinkansen) łączy wielkie miasta, a doskonale zorganizowane i skoordynowane sieci lokalne kolei, autobusów i metra zapewniają płynność, punktualność i łatwą dostępność wszystkich połączeń.

Transport lotniczy