thumb|Z książki Die Migräne. Paul Julius Möbius, 1894 Migrena – powtarzający się, silny ból głowy.
Historia badań migreny jest opisana w wielu podręcznikach. Samuel Auguste Tissot (1728–1797) opublikował książkę Traité des Nerfs et de leurs Maladies, jeden z podstawowych podręczników neurologii swojej epoki, w którym opisał migrenę; następnie L. Thomas opublikował w 1887 La MigreneL. Thomas, La migraine, Paris, A. Delahaye & E. Leerosnier, 1887.. Książki te stanowiły podsumowanie wiedzy do wieku XIX. Wiek XIX był wiekiem rozwoju badań neurologicznych i wiedzy o migrenieWilliam Osler, edytor, Modern medicine, its theory and practice. Volume VII Diseases of the Nervous System, Rozdział XVI Smith Ely Jelliffe, Migraine, neuralfia, professional spasm. Occupation neuroses. Tetany. Philadelphia and New York, Lea and Febiger, 1910.. W monumentalnej książce o różnych aspektach bólów głowy (1026 stron) Isler i Rose przedstawili wstępny rozdział dotyczący historii badań migreny do roku 1999.
Historia badań migreny thumb|Galen – opisał po raz pierwszy migrenę.
Grecja i Rzym Hipokrates nie przeprowadził szczegółowego klinicznego opisu bólów głowy. Dopiero Areteusz z Kapadocji (w I wieku n.e.) opisał po raz pierwszy tak zwaną heterokranię i podał cechy, wyróżniające tę postać chorobową od innych rodzajów bólu głowy (połowiczność objawów oraz ich okresowość). Galen (w II wieku n.e.) opisał migrenę oraz podał pierwszy jej teorię. W stanie zdrowia istnieć ma połączenie między naczyniami wewnątrz i zewnątrz czaszkowemi, przez które ulatniać się mogą wyziewy i płyny. O ile jednak połączenie to ulega zmianie, wtedy niektóre części ciała wysyłają do mózgu szkodliwe wyziewy i płyny. W zdaniu tym odnaleźć można wpływ nauki Hipokratesa o znaczeniu cieczy (patologia humoralna); naukę tę rozwinął następnie Galen, który sądził, że właśnie wadliwe pomieszanie cieczy bywa najczęstszą przyczyną choroby.
Średniowiecze Opis migreny oraz teoria zawarta w pracach Galena zamyka okres nie tylko grecki, lecz i epokę znacznie późniejszą, a obejmującą prawie całe średniowiecze. Zarówno lekarze z epoki pohipokratesowej, jak i z czasów bizantyjskich i arabskich trzymali się ślepo poglądów lekarzy z czasów greckich. Co czas pewien przybywał jakiś nowy szczegół w opisie klinicznym, nie było jednak zasadniczych zmian. Tak na przykład opis, którego autorem jest Caelius Aurelianus (w IV stuleciu) przypomina w zupełności opis Areteusza. Caelius zwracał uwagę na pewne szczegóły, a mianowicie, że ból może być usadowiony w głębi oczodołu, że może promieniować do szyi, i mogą mu towarzyszyć objawy wzrokowe. Przyczynę migreny miało stanowić zaziębienie, promieniowanie słoneczne oraz zbyt długie czuwanie. Aleksander z Tralles (VI–VII w.) odróżnia już migrenę od innych rodzajów bólu głowy. Zdaje się, że badacz ten był pierwszym, który sądził, że migrena powstaje na skutek zaburzeń żołądkowych. Z innych lekarzy wymienić należy Orybazjusza (Oribasius, IV–V w.) i Aetiosa, którzy jednak przeważnie powtarzali poglądy Galena.
Z lekarzy arabskich na plan pierwszy wysuwa się w IX-X stuleciu Serapion Starszy (Janus, Johannes Damascenus), który jednak również powtarzał to, co głosił Galen. Sądził, że główne znaczenie posiada przewód pokarmowy i że tam powstają wyziewy, które następnie przedostają się do czaszki. Nie było również nic nowego w pracach Abulcasisa (ok. 912–1020), ani też Awicenny (X–XI w.) Portugalczyk Valescus z Taranta (XV wiek) zwrócił pierwszy uwagę na mózg, jako na domniemane siedlisko migreny. Sądził, że rolę tę przypisać można komorom mózgowym. Sam ból powstawać miał na skutek szkodliwych wyziewów.
Odrodzenie Niedostateczność wiadomości klinicznych oraz naiwność poglądów teoretycznych charakteryzowały czasy greckie i epokę średniowieczną aż do odrodzenia. Dopiero począwszy od XVI stulecia, od czasów wielkich odkryć Wesaliusza (1514–1564) i Harveya (1578–1657) rozpoczął się nowy okres dociekań w dziedzinie medycyny.
Wpływ decydujący wywarły tutaj poglądy lekarzy fizyków oraz lekarzy chemików. Ukazują się słynne dociekania Santorio Santorio (1561–1636), który po raz pierwszy wprowadził do nauki pojęcie o przemianie materii. Pojawiły się prace Sylviusa (1614–1672), który określał trawienie jako fermentację i rozważał ją ze strony chemicznej. On też pierwszy wprowadził do nauki lekarskiej zasadę, polegającą na tym, że wykrywanie istoty choroby jest zależne od odnajdywania zaburzeń zarówno fizykalnych, jak i chemicznych w cieczach i w narządach ciała. Sydenham (1624–1689) nauczał dalej o chorobach, jako o zboczeniach cieczy; i t. d. Wszystkie te poglądy wpływały bez wątpienia na powolne kształtowanie się teorii migreny. I tutaj również pojawiała się myśl o znaczeniu cieczy w powstawaniu tego cierpienia. Rolę niepoślednią odegrały prócz tego badania, dokonane przez jednego z głównych przedstawicieli medycyny fizykalnej – Borelliego (1608–1679), który już wtedy zrozumiał doniosłość układu nerwowego i dopatrywał się w nim głównych przyczyn rozmaitych chorób.
Haller (1708–1777), odkrył prawo o pobudliwości mięśni oraz o czułości nerwów, zaś William Cullen (1709–1790) przedstawiał ustrój nerwowy jako główne źródło życia i wyprowadzał z niego wszelkie sprawy żywotne.
Na rozwój nauki o migrenie wpłynęły jednak nie tylko opisane teorie, lecz głównie uległa zasadniczemu przeobrażeniu metoda badania tego cierpienia. Minęły bezpowrotnie czasy scholastyczne, w których choroby i ich leczenie naginano do celowości, rozpatrywanej z punktu widzenia religijnego. Epoka odrodzenia wpłynęła zasadniczo na ustalenie metod badania czysto przyrodniczych. W wieku XVII widać już zalążki anatomii mikroskopowej (Malpighi 1628–1694), powstała fizjologia doświadczalna (Haller) i patologia ogólna (Bichat 1771–1802).
Thomas przytacza w pracy swej nazwiska lekarzy, którzy w wiekach średnich i późniejszych przyczynili się głównie do pogłębienia poglądów na migrenę, byli to: Fernel, Jesse Lomn, Peter Foreest, Rivière, Bartholin, Horst, Carolus Piso, Anhalt, Eger, Fordyce, Schobelt, Forestier, Richa, Junker, Sauvages, Johann Jakob Wepfer (1620–1695), Viridet, Lazerme i Lentin.
U Fernela (1485–1558), pojawia się po raz pierwszy myśl o migrenie jako o objawie chorobowym, nie zaś jako o cierpieniu samoistnym. Dokładny opis migreny podaje również Carolus Piso (1563–1633), który przestudiował ją na własnej osobie. Thomas Willis w 1667 był pierwszym lekarzem, który postulował teorię naczyniową migrenyThomas Willis, The London practice of physick: or the whole practical part of physick contained in the works of Dr. Willis. Faithfully made English, and printed together for the publick good, Thomas Basset and William Crooke, 1685, 680., uważał, że migrena jest związana ze wazodylatacją.
Jasny opis zawiera praca Forestiera (1776). Obraz kliniczny migreny zaczął się stopniowo uzupełniać. Pojawiły się opisy objawów poszczególnych, świadczących o znacznie wyższym stopniu spostrzegawczości klinicznej. Richa podaje np. opis starca, u którego napady migreny zwiastować miały udar na kilka miesięcy przed jego powstaniem. U kobiety cierpiącej na histerię miały również powstawać napady migreny jako zwiastuny kurczów, Vater (1723) spostrzegał po raz pierwszy przemijające widzenie połowicze w trzech przypadkach, zaś Viridet (1736) powtarza ten opis i łączy go z nauką o mleczu (chylus) dobrotliwym.
thumb|150px|Samuel Tissot
Wiek XVIII John Fothergill (1712–1780) napisał rozprawę w 1778 na temat ataków bólu głowy, które nazwał chorym bólem głowy (sick-headache). W 1778 szwajcarski lekarz Tissot napisał książkę Traité des nerfs et de leurs maladies, w której (rozdział XVI) znalazła się 83 stronicowa rozprawa poświęcona badaniom migreny. Praca ta jest uważana za klasyczny przyczynek dotyczący badań migreny w swojej epoce i rozpowszechniła systematyczny opis tej choroby w Europie. Tissot podzielił bóle głowy na 4 rodzaje: la céphalalgie (ból głowy zwykły, na który zapada wiele osób), la céphaléê (ból głowy gwałtowny, stały i uporczywy), la migraine (ból głowy gwałtowny, okresowy, połowiczy i umiejscowiony przeważnie w okolicy czoła, oka i skroni), oraz le clou ou l’oeuf (ćwiek, tj. ból, który ogranicza się do drobnego miejsca na głowie); podział ten był jednym z pierwszych wyczerpujących i naukowych opisów i wywarł duży wpływ na badania migreny przez około 75 lat.
Erasmus Darwin (1731–1802) zaproponował konstrukcję gigantycznej wirówki, w której umieszczałoby się pacjenta chorego na migrenę co powodowałoby odpływ krwi z mózgu. Było to zgodne z naczyniową hipotezą zaproponowaną przez Thomasa Willisa (1621–1675), który uważał, że migrena jest powodowana za dużą ilością krwi w mózgu. Doświadczenie to przeprowadził dopiero w 1940 roku Harold Wolff (1898–1962) – pacjent stracił świadomość w czasie eksperymentu.
thumb|250px|Iluzje fortyfikacyjne według H. Airyego (1838–1903) obserwowane w migrenach z aurą.
Badania migreny w XIX wieku Badacze późniejsi powtarzali przez długi czas to, co opisał Tissot. Dopiero w drugiej połowie XIX stulecia nauka o bólach głowy uległa znaczniejszym przeobrażeniom, dzięki pracom o migrenie wzrokowej i oczoporaźnej. Wtedy ogłoszone zostały pierwsze monografie o migrenie, przede wszystkim praca Edwarda Liveinga (1873)E. Liveing, On megrim, sick-headache and some allied disorders, a contribution to the pathology of nerve-storms, London, J. and A. Churchill, New Burlington Street, 1873.. Sztormy nerwów (nerve-storms) Liveinga antycypowały teorię zaburzenia neuronowego wyjaśniającego aurę migrenową (patrz rozszerzająca się depresja korowa). Następnie Louis Thomas (1887) podał doskonały zarys historyczny. Dalsze monografie to książka Paula Juliusa Möbiusa (1894) oraz w roku 1902 Paula Kovalevskyego (Pavel Ivanovic Kovalevskij, 1850–1923).