right|150px|Logo CAW Centralne Archiwum Wojskowe – centralne archiwum wojskowe w Polsce, z siedzibą w dzielnicy Rembertów w Warszawie, przy ul. Czerwonych Beretów bl. 124. Komórka organizacyjna Wojskowego Biura Historycznego im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego
Historia thumb|Fort Legionów, w latach 1920–1931 siedziba Archiwum CAW rozpoczęło działalność w roku 1918, ale początki jego sięgają roku 1916, kiedy powstała sekcja Naukowa Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu.
W 1919 r. Instytut Historyczno-Wojskowy wraz z Centralnym Archiwum Wojskowym weszły w skład Departamentu V Naukowo-Szkolnego Ministerstwa Spraw Wojskowych. W czerwcu 1927 r. CAW zostało wydzielone z Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego i podporządkowane szefowi Wojskowego Biura Historycznego. Jednocześnie otrzymało ono nazwę Archiwum Wojskowe.
Pierwszą siedzibą Archiwum był pałac Pod Blachą w Warszawie. W 1920 r. zostało przeniesione do fortu Legionów, natomiast od 1931 r. do wybuchu II wojny światowej Archiwum mieściło się przy ul. Pokornej.
W czasie wojny najcenniejsze archiwalia zostały ewakuowane do Rumunii, a ewakuacją kierował ówczesny dyrektor Archiwum, mjr Bolesław Waligóra. W listopadzie 1939 archiwalia te zostały dalej ewakuowane przez Paryż do Londynu i do Nowego Jorku. Dyrekcja CAW była jednak współodpowiedzialna za dopuszczenie do przejęcia przez Niemców po kapitulacji Warszawy archiwaliów odpowiedzialnego za wywiad i kontrwywiad Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego przechowywanych w forcie Legionów. Zostały one wywiezione przez Niemców do Gdańska Oliwy, a następnie wykorzystane do likwidacji pracowników polskiego wywiadu, kontrwywiadu i ich współpracowników, a także polskich działaczy niepodległościowych.
Zbiory przejęte przez III Rzeszę Niemiecką gromadzone w Gdańsku Oliwie zostały w większości odzyskane. Ze zbiorów przejętych przez ZSRR w 1964 r. strona radziecka zwróciła małą część (ok. 400 m.b. akt), przy czym ok. 10 000 j.a. pozostało w Centralnym Archiwum Specjalnym przy MWD (od 1964 r. przy Radzie Ministrów ZSRR) w Moskwie.
Archiwum Wojskowe wznowiło działalność w 1944 roku z siedzibą w Lublinie, a później w Łodzi oraz oddział w Gdańsku-Oliwie po przejęciu akt niemieckich. Centralne Archiwum Wojskowe powołano rozkazem Naczelnego Dowództwa WP nr 0194/Org. z sierpnia 1945 r. W 1951 r. rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 01/Org. powołano CAW w Warszawie, rozformowując jednocześnie istniejącą placówkę w Oliwie. Nową siedzibą został fort Sokolnickiego, a w latach 50 XX w. placówka uzyskała dodatkowe pomieszczenia magazynowe w Wesołej. Od maja 1972 r. stałą siedzibą CAW jest blok 124 na terenie Akademii Sztuki Wojennej w Rembertowie.
W latach 1990–2009 w CAW miało miejsce bezprawne niszczenie akt wojskowych.
Decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 199/MON z 10.07.2003 r. Centralne Archiwum Wojskowe otrzymało imię patrona mjr Bolesława Waligóry.
21 kwietnia 2016 r. Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz podpisał decyzję Nr 127/MON o utworzeniu Wojskowego Biura Historycznego im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego (WBH). Centralne Archiwum Wojskowe stało się komórką organizacyjną WBH.
W skład CAW wchodzą m.in.: + Nazwa Adres Oddział Archiwum Wojskowe w Nowym Dworze Mazowieckim ul. 1 Pułku Myśliwskiego 200 Archiwum Wojskowe w Oleśnicy ul.Wileńska 14 Archiwum Wojskowe w Toruniu ul. Chłopickiego 1-7 Gdynia, ul. Arenda Dickmana 10/14
Kierujący CAW Od chwili powstania CAW kierowali nim: ppłk dr Bronisław Pawłowski (1918–1933) mjr Bolesław Waligóra (1933–1939) ppor. Roch Morcinek (20.07–20.09.1945), ppłk Piotr Paweł Popławski (21.09.1945 – 15.05.1951), mjr Władysław Skoczeń (tymczasowo), ppłk Władysław Dąbrowski (16.05.1951 – 31.12.1954), płk Leszek Lewandowicz (10.05.1955 – 31.08.1975), płk Ludwik Wojna (1.09.1975 – 27.02.1980), płk Kazimierz Sitkowski (28.02.1980 – 25.11.1991), płk Andrzej Bartnik (26.11.1991 – 5.04.2001), kmdr dr Waldemar Wójcik (6.04.2001 – 30.05.2007), dr Czesław Andrzej Żak (26.06.2007 – 4.01.2016), dr hab. Sławomir Cenckiewicz (p.o., 4.01.2016) mgr Katarzyna Górny (2016–2018) mgr Łukasz Cięgotura od 2018 mgr Patrycja Kaczmarska od 1.10.2022
Zadania CAW Do ustawowych zadań Centralnego Archiwum Wojskowego należy: koordynowanie działalności archiwalnej w resorcie Obrony Narodowej; kształtowanie wojskowego zasobu archiwalnego; gromadzenie, ewidencja, przechowywanie, opracowywanie i zabezpieczanie materiałów archiwalnych oraz prowadzenie działalności informacyjnej; opiniowanie projektów przepisów normatywno-prawnych mających wpływ na kształtowanie zasobu archiwalnego i postępowanie z materiałami archiwalnymi; opracowywanie projektów resortowych przepisów normatywno-prawnych w sprawach archiwalnych; prowadzenie w kraju i za granicą poszukiwań polskich archiwaliów wojskowych, we współpracy z Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych; organizowanie i prowadzenie kontroli postępowania z materiałami archiwalnymi i z dokumentacją niearchiwalną w komórkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej oraz jednostkach organizacyjnych podległych MON lub przez nie nadzorowanych; przeprowadzanie ekspertyz akt i udzielanie zezwoleń na brakowanie dokumentacji niearchiwalnej; wydawanie uwierzytelnionych odpisów, wypisów, wyciągów i reprodukcji przechowywanych materiałów archiwalnych, a także zaświadczeń na podstawie tych materiałów; prowadzenie prac naukowo-badawczych w dziedzinie archiwistyki wojskowej; udostępnianie materiałów archiwalnych do celów służbowych i naukowo-badawczych; wykonywanie usług archiwalnych dla jednostek organizacyjnych i obywateli w zakresie wyszukiwania, prowadzenia kwerend, kopiowania, fotokopiowania i konserwacji materiałów archiwalnych.
Przypisy
Bibliografia [dostęp 2013-11-06]
Linki zewnętrzne Strona CAW
Wojskowe Kategoria:Archiwa w Warszawie Kategoria:Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego Kategoria:Wojsko w Warszawie