Jan Schram

Jan Schram (ur. 20 lutego 1894 w Gródku Jagiellońskim, zm. 12 lutego 1968 w Jarosławiu) – kapitan obserwator Wojska Polskiego II RP, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, burmistrz Jarosławia.

Życiorys Urodził się 20 lutego 1894 w Gródku Jagiellońskim jako syn Jana i Ewy z Grodzickich. Dzieciństwo spędził w Jarosławiu, maturę zdał we Lwowie. We wrześniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Został przydzielony do 15., a następnie 8. kompanii 2 pułku piechoty. 13 maja 1915 pod Czerniowcami dostał się do rosyjskiej niewoli.

W latach 1918–1920 walczył na wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 746. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był wówczas 27 Pułk Piechoty.

Po zakończeniu działań wojennych zgłosił się do lotnictwa. W 1924 pełnił służbę w 4 pułku lotniczym w Toruniu. Następnie przeniesiony został do 6 pułku lotniczego we Lwowie. 20 września 1927 objął dowództwo 62 eskadry lotniczej. 19 marca 1928 został mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 i 1. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa. W maju tego roku wyznaczony został na stanowisko komendanta parku 6 pułku lotniczego. 26 czerwca 1931 objął dowództwo 65 eskadry liniowej. Od października 1932 dowodził, w zastępstwie etatowego dowódcy, II dywizjonem liniowym 6 pułku lotniczego, a od lutego 1934 63 eskadrą towarzyszącą. W październiku 1934 ponownie objął dowództwo 65 eskadry liniowej i sprawował je do stycznia 1935. Z dniem 31 sierpnia 1935 przeniesiony został w stan spoczynku.

Po przeprowadzce z rodziną do Jarosławia, poświęcił się działalności politycznej w Stronnictwie Ludowym. Aresztowany w czasie strajku chłopskiego w 1937, internowany, pół roku spędził w przemyskim więzieniu. Na fiszce przechowywanej w Centralnym Archiwum Wojskowym znajduje się odręczna adnotacja „do SH 10.8.9”, świadcząca o skierowaniu 10 sierpnia 1939 sprawy do sądu honorowego.

Po wybuchu II wojny światowej podjął nieudaną próbę dotarcia do swego macierzystego pułku lotniczego. Powrócił do Jarosławia przed zamknięciem granicy na Sanie, po czym w listopadzie 1939 został aresztowany i przez dwa miesiące przetrzymywany przez Niemców w charakterze zakładnika. Podczas okupacji działał w konspiracji, początkowo w Batalionach Chłopskich, pełniąc od kwietnia do jesieni 1943 r. funkcję komendanta okręgu IX (województwa lwowskie, tarnopolskie i stanisławowskie); później w Armii Krajowej. Podejmował kilkakrotne, nieudane próby przedostania się za granicę. 27 sierpnia 1944 został wybrany pierwszym powojennym burmistrzem Jarosławia. Funkcję tę pełnił zaledwie do 4 września, gdyż za działalność w Armii Krajowej został aresztowany i wywieziony do Lwowa, a potem do Kijowa i Charkowa. Ostatecznie osadzony został w obozie dla internowanych oficerów polskich w Riazaniu pod Moskwą. W 1947 przeniesiony został do obozu jenieckiego NKWD w Griazowcu. Do Polski powrócił w listopadzie 1947. W latach 1948–1955 pracował w Powiatowym Związku Gminnych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Jarosławiu. Był prześladowany przez Urząd Bezpieczeństwa.

Od 1925 był mężem nauczycielki Aurelii z Nowaków (1892–1969), z którą miał córkę Ludmiłę (1926–1993).

Zmarł 12 lutego 1968 w Jarosławiu i został pochowany na Starym Cmentarzu w Jarosławiu (sektor 21-4-7). Zarząd Miasta Jarosławia (1944)Urząd Nazwisko Kadencja Burmistrz Jarosławia Jan Schram 1944Wiceburmistrz Tadeusz Broniewski 1944 II Wiceburmistrz Stanisław Jedliński1944 sekretarz i kierownik Wydziału Ogólno-Administracyjnego Zygmunt Radwański 1944 członek zarządu Władysław Wysocki 1944 członek zarządu Antoni Stepczyk 1944 członek zarządu Stanisław Grzebieniak 1944 członek zarządu Stanisław Jaśkiewicz 1944 członek zarządu Stanisław Piotrowski1944 członek zarządu Stanisław Jurkiewicz1944 referent opieki SpołecznejStanisław Kużniar 1944 komendant straży pożarnej Adam Fedorowicz 1944 kierownik Elektrowni Franciszek Kozakiewicz 1944 dyrektor gazowni miejskiej Piotr Łętocha 1944 po. kierownika Wydziału technicznego, referent budowlanyTadeusz Bendzera 1944 referent gospodarczy Leon Kotliński 1944 ogrodnik miejski Józef Kafara1944 kasjer Franciszek Trybalski1944 kierownik rzeźni Mirosław Zborzil 1944 kierownik urzędu likwidacyjnego Kazimierz Sławek1944 referent rolny Stanisław Gromada1944 kierownik Wydziału maj. op. i porzuc. Władysław Czelny1944 referent podatkowy Franciszek Żyła 1944 maszynista Edmund Plebankiewicz 1944 pomocnik maszynisty Karol Golonka1944 monter Andrzej Sekiewicz1944 pomocnik monteraAndrzej Szociński1944 murarz monter Kazimierz Grassmann1944 pomoc fachowa Józef Pelc1944kierownik Działu Gospodarki Miejskiej Władysław Czarny1944refent opieki Społecznej Stanisław Butwitowski1944lekarz miejski Dr Eugeniusz Batiuk 1944

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5925 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921Na podstawie fotografii . Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Legionowy Odznaka Obserwatora Medal Zwycięstwa Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa, 1929)Dz. Pers. MSWojsk. Nr 12 z 6 sierpnia 1929 r., s. 241. 12 czerwca 1935 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości ponownie rozpatrzył jego wniosek, lecz Krzyża Niepodległości z Mieczami nie przyznał.

Upamiętnienie 13 listopada 1992 Rada Miasta Jarosławia uchwałą Nr 236/XXVIII/92 nazwała jedną z ulic miasta imieniem kpt. Jana Szrama. 29 października 2007, na wniosek Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia, radni zmienili nazwę ulicy na kpt. Jana Schrama.

Przypisy

Bibliografia

Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 855, 864. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 536, 552. Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 231, 744.

Zofia Bieńkowska, Kapitan Jan Schram, Jarosław 1993.

Kategoria:Burmistrzowie Jarosławia (Polska) Kategoria:Burmistrzowie miast Polski Ludowej Kategoria:Dowódcy 62 Eskadry Liniowej Kategoria:Dowódcy 63 Eskadry Towarzyszącej Kategoria:Internowani w II Rzeczypospolitej Kategoria:Internowani w ZSRR w czasie II wojny światowej Kategoria:Kapitanowie lotnictwa II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Gródku (obwód lwowski) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Obserwatora Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary represji politycznych w II Rzeczypospolitej Kategoria:Ofiary represji wobec Polaków i obywateli polskich w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich 1945–1989 Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 4 Pułku Lotniczego Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Lotniczego Kategoria:Oficerowie 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich Kategoria:Oficerowie 65 Eskadry Bombowej