Hiranjagarbha (dewanagari हिरण्यगर्भ, Złoty Zarodek, Złote Dziecię, Złote Ziarno, ) – termin kosmologiczny z mitologii i filozofii indyjskiej opisywany najczęściej jako forma zarodkowa stwórcy, embrion ukryty w wodach. Może być też użyty w znaczeniu imienia lub tattwy. Występuje już w tekście Wed.
W jednej z wersji przekazów z hiranjagarbhy ma wyrastać drzewo kosmiczne lub w innych wersjach dwa drzewa – żeńskie i męskie „pipal” (aśwattha).
Źródłosłów Garbha to macica, stąd spotykane tłumaczenia tego złożenia to: złote jajko, złoty zarodek, złote nasienie.
Określenie hiranja na złotą barwę występuje również w innych kontekstach, np. w imieniu Hiranjakeśin (Złotowłosy) – rysziego z epoki wedyjskiej.
Znaczenia Termin hiranjagarbha bywał różnie interpretowany w hinduizmie i filozofii indyjskiej na przestrzeni dziejów : kosmiczny Purusza, twór (lub syn) Skambhy jedno z imion brahmana. pierwsze upostaciowienie Absolutu jedyna wieczna forma w kosmosie. Postać Brahmy, jaką ten przyjmuje na czas mahapralai według Ramanudźy pierwsza forma materialna powstała podczas stwarzania świata zarodkowa (kulista lub w kształcie jaja) forma wszechświata w literaturze puranicznej. Od tej formy opis genezy wszechświata przedstawia Brahmandapurana. postać zarodkowa Brahmy jako pierwszej istoty (urodzony jako pierwszy), promieniująca jak Słońce według Manu Najwyższy bóg wszystkich istot, podtrzymujący niebo i ziemięRygweda 10.121. W początkach wszechświata Brahma przez rok przebywał wewnątrz hiranjagarbhy. Następnie to jajo rozdzielił na połówki : nieboskłon i ziemię. Taki opis przedstawia Rygweda. pierwotny zaczątek jogi (Tattwawaiśaradi 1.1, Mahabharata 12.337.60) buddhi w ujęciu filozofii sankhji (Mahabharata 12.291.17) lingamatra (samo czyste istnienie, czysty przejaw) zgodnie z Js II.19 i komentarzem Wjasy
Przypisy
Kategoria:Światy niebiańskie i medytacyjne w hinduizmie