Mieczysław Julian Proner (ur. 11 sierpnia 1903 w Warszawie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski farmaceuta i botanik pochodzenia żydowskiego, podporucznik rezerwy Wojska Polskiego, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Był synem handlowca Maurycego (zm. 1929) i Salomei z Kreuterkraftów (Kraeuterkraftów, zm. 1942). W 1920 ukończył Gimnazjum Handlowe Zgromadzenia Kupców Polskich w Warszawie. Studia rozpoczął na Politechnice Warszawskiej, ale po roku przeniósł się na Wydział Farmaceutyczny Uniwersytetu Warszawskiego. W okresie studenckim kierował Sekcją Chemiczną Koła Studentów Uniwersytetu Warszawskiego oraz redagował czasopismo „Towarzystwo Przyjaciół Kaktusa”. W 1924 uzyskał dyplom magistra farmacji, dwa lata później, po dalszych studiach we Francji na uniwersytecie w Nancy – dyplom doktora. Podstawą doktoratu była dysertacja Recherches sur quelques méthodes de dosages des halogènes dans les composés organiques, przygotowana pod kierunkiem francuskiego profesora Pasteureau, ogłoszona w 1926 także po polsku na łamach „Rocznika Farmacji” (Nowa metoda oznaczania chlorowców w związkach organicznych).

Po powrocie do kraju został asystentem (potem starszym asystentem) Władysława Mazurkiewicza w Zakładzie Farmakognozji i Botaniki Lekarskiej na Wydziale Farmaceutycznym UW. Kontynuował jednocześnie studia w zakresie fizjologii roślin i botaniki na tejże uczelni. W 1934 rozprawą Studia nad idioblastami u Crassulaceae potwierdził doktorat farmacji na UW. Prowadził zajęcia (ćwiczenia i wykłady) z farmakologii, szczególnie z mikroskopowej analizy sproszkowanych leków roślinnych i ich zafałszowań. W połowie lat 30. był również wykładowcą na kursach dla średniego personelu medycznego. Około 1937 otworzył przewód habilitacyjny, ale wobec trudności w dalszym rozwoju kariery naukowej, czynionych ze względu na jego pochodzenie, w styczniu 1938 przeszedł z pracy na uczelni do przemysłu farmaceutycznego, obejmując kierownictwo laboratorium fabryki „Ap. Kowalski” w Warszawie.

Ogłosił kilkanaście publikacji naukowych z mikrochemii i biochemii roślin lekarskich (po polsku, francusku i niemiecku), m.in. Badania nad melanogenezą liści gruszynki jednostronnej (Pirola secunda L.) (1937), O obecności heptozy w kilku krajowych gatunkach rozchodnika (Sedum L.) (1935), Seriodiagnostyczne drzewo rodowe królestwa roślinnego (1928), Polskie glossy botaniczne w kodeksie Avicenny (1931). Był również autorem kilkuset artykułów popularnonaukowych i recenzji, z czego znaczną część ogłosił na łamach „Wiadomości Farmaceutycznych”; w piśmie tym przez kilkanaście lat kierował działem naukowym. Współpracował z encyklopedią Świat i Życie.

W 1920 jako ochotnik uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 1928–1929 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Sanitarnych Rezerwy, w 1933 został mianowany podporucznikiem. W tym stopniu zmobilizowany w 1939, przydzielony został do Dęblina. 8 września 1939 przedarł się do Warszawy, po czym odebrał rozkaz wyruszenia do Garwolina. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach trafił do niewoli radzieckiej, przebywał w obozie w Szepietówce, a następnie w Starobielsku. Zdołał przesłać do rodziny trzy kartki pocztowe, ostatnią ze Starobielska w kwietniu 1940. Wiosną tego roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w bezimiennej, zbiorowej mogile w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod poz. 2579.5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło – decyzją nr 439/MON – mianował go pośmiertnie na stopień porucznikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 10 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Życie prywatne Z jego najbliższej rodziny śmierć w czasie wojny poniosła matka, zmarła w 1942 w szpitalu w getcie warszawskim, oraz siostra Leokadia Hersztajn (ur. 5 sierpnia 1908), zastrzelona wraz z mężem w tymże getcie. Ocalała natomiast żona Pronera Maria z Asterblumów, która zdecydowała się ukrywać razem z córką po stronie aryjskiej. Maria Pronerowa (ur. 30 października 1897, zm. 15 lipca 2009) była doktorem fizyki i starszym asystentem w Zakładzie Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego u profesora Stefana Pieńkowskiego. Za Mieczysława Pronera wyszła 3 lipca 1927, w czasie wojny przyjęła nazwisko Pogonowska. W 1968 wyjechała wraz z córką do Izraela. Zmarła w wieku niemal 112 lat jako jedna z najstarszych osób na świecie. Córka Pronerów Janina, po mężu Goldhar (ur. 14 stycznia 1929) była docentem bakteriologii na Akademii Medycznej w Warszawie, w Izraelu pracowała jako profesor mikrobiologii lekarskiej na Uniwersytecie Tel Awiwu.

Ordery i odznaczenia Brązowy Medal za Długoletnią Służbę (1938)

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Przypisy

Bibliografia Jan Bohdan Gliński, Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej, tom I, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław 1997, s. 338-339 (z fotografią) Wojciech Roeske [W.R.], Mieczysław Proner, w: Słownik biologów polskich (redaktor Stanisław Feliksiak), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987, s. 434 (tu ze względów cenzuralnych: rok śmierci 1939 z informacją o nieznanych losach po wybuchu wojny) Czy wiesz kto to jest? (pod ogólną redakcją Stanisława Łozy), Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, Warszawa 1938, s. 594 Anna Maria Wolińska, Maria Pogonowska – świadek wieku, w: „Kombatant. Biuletyn Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych”, 2008, nr 4 (207), s. 24-25 (wersja elektroniczna, dostęp: 19 lipca 2009)

lista ofiar zbrodni katyńskiej awansowanych w listopadzie 2007, s. 202 (dostęp: 19 lipca 2009) lista najstarszych żyjących osób na świecie w 2009 (dotyczy żony Mieczysława Pronera, Marii Pogonowskiej; dostęp: 29 lipca 2009)

Linki zewnętrzne Publikacje Mieczysława Pronera w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy botanicy Kategoria:Polscy farmaceuci Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ochotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Porucznicy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Podporucznicy farmaceuci II Rzeczypospolitej Kategoria:Polski personel medyczno-sanitarny w kampanii wrześniowej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Jeńcy polscy obozu przejściowego w Szepietówce Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Nancy