Konstancja wodzisławska (zm. 1351) – księżna wodzisławska z dynastii Piastów.

Imiennie Konstancja pojawia się w źródłach dwukrotnie. Jako księżna (ducissa) raciborska występuje w indulgencji papieskiej z 1321„In e. m. Constantie Ducisse Ratiboriensi”. Zob. Vetera monumenta Poloniae et Lithuaniae, wyd. A. Theiner, Rzym 1860, t. 1, s. 170, nr 259., natomiast Kronika raciborska, tytułując ją księżną wodzisławską, wspomina o jej śmierci w roku 1351„Item Anno MCCCLI feria quinta obiit Constantina preclarissima princeps Ladislawiensis.” Zob. Ratiborer Chronik, [w:] „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”, wyd. A. Weltzel, t. 4, 1862, s. 115.. Żadne ze źródeł nie przekazało pochodzenia Konstancji. Literatura przedmiotu jest zgodna tylko w tym, że była ona przedstawicielką dynastii Piastów. Trudności w ustaleniu, czyją była córką, są przyczyną występowania w nauce dwóch poglądów dotyczących jej losów.

Pierwszy z nichZa tym poglądem opowiedzieli się: J. Tęgowski, Konstancja, „Poczet żon królewskich”, [w:] „Magazyn Razem”, 1987, nr 1, s. 31–32; J. Sperka, Konstancja, [w:] A. Barciak (red.), Książęta i księżne Górnego Śląska, Katowice 1995, s. 78–79; S.A. Sroka, Konstancja, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 728–729. Jako domysł traktował go K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 542–543, przyp. 3. głosi, że Konstancja była córką Władysława opolskiego. Została wydana za mąż za Henryka IV Prawego, który po kilku latach współżycia oddalił ją od siebie. Porzucona przybyła do Raciborza, do braci Mieszka i Przemysława. Z księstwa raciborskiego został wydzielony dla niej Wodzisław, w którym rezydowała do śmierci. Badacze niezgadzający się z tą hipotezą podają, że Władysław opolski miał córkę o nieznanym imieniu, która zmarła albo wkrótce po zaślubinach z HenrykiemT. Jurek, Plany koronacyjne Henryka Probusa, [w:] K. Wachowski (red.), Śląsk w czasach Henryka IV Prawego (Wratislavia antiqua 8), Wrocław 2005, s. 27–29., albo pomiędzy odsunięciem jej przez męża a zawarciem przez niego kolejnego małżeństwaR. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, [w:] S. Kutrzeba (red.), Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, t. I, Kraków 1933, s. 293–294; K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 524–526..

Według drugiego pogląduZa tym poglądem opowiedzieli się: K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 542–543; M. Furmanek, S. Kulpa, Zamek wodzisławski i jego właściciele, Wodzisław Śląski 2003, s. 21–22; J. Horwat, Piastowie górnośląscy, [w:] „Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Historia”, z. 8, Bytom 2007, s. 46., opartego na tytulaturze Konstancji w źródłach: księżna (ducissa) raciborska i księżna wodzisławska, Konstancja była córką Przemysława raciborskiego. Z pewnością do końca życia pozostała niezamężna. Osiadła w Wodzisławiu, stanowiącym najpewniej jej dożywotnie uposażenie.

Życiorys Poglądy o córce Władysława opolskiego

Problem identyfikacji thumb|Epitafium Władysława opolskiego w kościele klasztornym w Rudach Wielkich Ze źródeł wiadomo jedynie, że z małżeństwa z Eufemią, córką księcia wielkopolskiego Władysława Odonica, Władysław opolski miał córkę, która została poślubiona przez księcia wrocławskiego Henryka IV Prawego. Żadne źródło nie przekazało bezpośrednio jej imienia, w związku z czym literatura historyczna jest podzielona w kwestii jej identyfikacji. Część historyków podziela pogląd, iż ową córką Władysława opolskiego była właśnie Konstancja wodzisławskaJ. Tęgowski, Konstancja, „Poczet żon królewskich”, [w:] „Magazyn Razem”, 1987, nr 1, s. 31–32; J. Sperka, Konstancja, [w:] A. Barciak (red.), Książęta i księżne Górnego Śląska, Katowice 1995, s. 78–79; S.A. Sroka, Konstancja, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 728–729., przeciwnicy tej koncepcji utrzymują, że jej imię pozostaje nieznaneK. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 524–526 (aczkolwiek przedstawił on domysł utożsamienia córki Władysława opolskiego z Konstancją, zob. K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 542–543, przyp. 3); J. Horwat, Piastowie górnośląscy, [w:] „Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Historia”, z. 8, Bytom 2007, s. 45–48 (aczkolwiek wysunął on hipotezę, z której później się wycofał, o identyfikacji córki Władysława opolskiego z Grzymisławą, występującą z tytułem księżnej opolskiej w Nekrologu opactwa św. Wincentego, zob. J. Horwat, Grzymisława, księżniczka opolska, [w:] J. Horwat (red.), „Rocznik Muzeum w Gliwicach”, t. 7–8, Gliwice 1991–1992, s. 380–384); T. Jurek, Plany koronacyjne Henryka Probusa, [w:] K. Wachowski (red.), Śląsk w czasach Henryka IV Prawego, Wrocław 2005, s. 27–29.. Nie zyskały aprobaty hipotezy, jakoby córka Władysława opolskiego miała na imię MałgorzataE. Maleczyńska, Wrocławskie panie piastowskie i ich partnerzy, Wrocław 1966, s. 79. Por. P. Boroń, Wizerunki Henryka Probusa w historiografii, [w:] A. Barciak (red.), Piastowie śląscy w kulturze i europejskich dziejach, Katowice 2007, s. 353–354. albo GrzymisławaJ. Horwat, Grzymisława, księżniczka opolska, [w:] J. Horwat (red.), „Rocznik Muzeum w Gliwicach”, t. 7–8, Gliwice 1991–1992, s. 380–384, utożsamił córkę Władysława opolskiego z Grzymisławą, która pojawia się w zapisce Nekrologu opactwa św. Wincentego z tytułem księżnej opolskiej. J. Horwat, Piastowie górnośląscy, [w:] „Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Historia”, z. 8, Bytom 2007, s. 46, odrzucił tę hipotezę, stwierdzając, że Grzymisława jako żona Henryka Prawego byłaby tytułowana nie księżną opolską, lecz księżną wrocławską lub śląską.. Z braku informacji źródłowych i z oparcia się jedynie na przesłankach wynikają rozbieżności w poglądach rekonstruujących jej losy.

Narodziny Dokładna data narodzin córki Władysława opolskiego nie jest znana. Przybliżony rok urodzenia został ustalony na podstawie jednej z dwóch suplik skierowanych do papieża, aczkolwiek ich wiarygodność podawana jest w wątpliwośćT. Jurek, Plany koronacyjne Henryka Probusa, [w:] K. Wachowski (red.), Śląsk w czasach Henryka IV Prawego (Wratislavia antiqua 8), Wrocław 2005, s. 27–28.. W dokumencie tym jej bracia – uważani w literaturze za autorów obydwu skarg – nadmienili, że wychodząc za mąż za Henryka Prawego, była ona w wieku niezdatnym do małżeństwa. Jako że związek został zawarty między 1277 a 1280, Piastówna urodziła się ok. 1265Na ok. 1265 ustalił narodziny nieznanej z imienia córki Władysława opolskiego K. Jasiński, który twierdził, że do jej małżeństwa z Henrykiem Prawym doszło między drugą połową 1277 a początkiem 1280. Zob. K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 524; J. Tęgowski, Konstancja, „Poczet żon królewskich”, [w:] „Magazyn Razem”, 1987, nr 1, s. 31–32, nie podał wprost daty urodzenia. Jedynie stwierdził, że wychodząc za mąż w 1277 lub 1278 (najpewniej w drugiej połowie 1277), miała około 10–12 lat, a zmarła w 1351 w wieku ponad 84 lat; W literaturze można spotkać się z inną datą narodzin – około 1256. Podali ją, aczkolwiek bez uzasadnienia, J. Sperka, Konstancja, [w:] A. Barciak (red.), Książęta i księżne Górnego Śląska, Katowice 1995, s. 78, oraz S.A. Sroka, Konstancja, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 728.. Jej narodziny najprawdopodobniej miały miejsce w Opolu, stolicy księstwa jej ojca, bądź w RaciborzuM. Małecki, Konstancja – księżna wodzisławska i jej księstwo, Wodzisław Śląski 1997, s. 2, powołał się na ustalenia J. Tęgowskiego (aczkolwiek on tej informacji nie podał w swojej pracy), po czym rozwinął tę hipotezę w przypisie 3.. Umownie wśród potomstwa Władysława opolskiego i Eufemii Odonicówny jest umieszczana na ostatnim, piątym miejscu, aczkolwiek mogła być starsza od Przemysława raciborskiegoK. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 524.. Gdyby miała na imię Konstancja, jej miano nawiązywałoby do siostry wujecznej Konstancji, córki Przemysła I wielkopolskiegoPogląd ten wyraził K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 542, przyp. 3, przedstawiając domysł identyfikacji córki Władysława opolskiego z występującą w XIV-wiecznych źródłach Konstancją. Jednakże badacz przychylił się do hipotezy, iż owa Konstancja była córką Przemysława raciborskiego..

Małżeństwo z Henrykiem IV Prawym thumb|Henryk IV Prawy na miniaturze z Codex Manesse Córka Władysława opolskiego została wydana za mąż za księcia wrocławskiego Henryka IV Prawego. Celem małżeństwa było utrwalenie sojuszu opolsko-wrocławskiego. Termin zaślubin różni historycy umieszczają między drugą połową 1277 a marcem 1280K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. III, s. 524, twierdził, że małżeństwo zostało zawarte między drugą połową 1277 a początkiem 1280; R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, [w:] S. Kutrzeba (red.), Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, t. I, Kraków 1933, s. 286 i przyp. 2, stwierdził, że ślub odbył się wkrótce przed zawarciem ugody wiedeńskiej pomiędzy Henrykiem Prawym a Władysławem opolskim w marcu 1280; T. Jurek, Plany koronacyjne Henryka Probusa, [w:] K. Wachowski (red.), Śląsk w czasach Henryka IV Prawego (Wratislavia antiqua 8), Wrocław 2005, s. 16, przyjął, że do zawarcia małżeństwa doszło najprawdopodobniej na zjeździe w Wiedniu w 1280; J. Tęgowski, Konstancja, „Poczet żon królewskich”, [w:] „Magazyn Razem”, 1987, nr 1, s. 32, przedstawił hipotezę, zgodnie z którą zaślubiny odbyły się w 1277 lub 1278 (najprawdopodobniej w 1277). Opowiedzieli się za nią: J. Sperka, Konstancja, [w:] A. Barciak (red.), Książęta i księżne Górnego Śląska, Katowice 1995, s. 78; M. Małecki, Konstancja – księżna wodzisławska i jej księstwo, Wodzisław Śląski 1997, s. 4; Natomiast S.A. Sroka, Konstancja, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 728, podał, że córka Władysława opolskiego została poślubiona przez Henryka Probusa w 1278.. Termin początkowy wyznacza wypuszczenie Henryka z półrocznej niewoli u stryja Bolesława II Rogatki 22 lipca 1277Data za: R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, [w:] S. Kutrzeba (red.), Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, t. I, Kraków 1933, s. 276.. Ceremonia ślubna nie mogła odbyć się wcześniej, gdyż w opisie wydarzeń z okresu niewoli Kronika polsko-śląska określiła księcia wrocławskiego mianem chłopca, co byłoby niemożliwe, gdyby Henryk był wówczas żonatyE. Maetschke, Wann wurde Heinrich IV. von Breslau geboren?, [w:] „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Altertum Schlesiens”, t. LXVI, 1932, s. 61 i n. Zob. K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, cz. I, s. 161, przyp. 11.. Termin końcowy związany jest ze zjazdem w Wiedniu z marca 1280, na którym to w dokumencie kończącym pewien spór pomiędzy książętami wrocławskim i opolskim Władysław nazwał Henryka zięciem. Możliwe, że umocnieniem tego porozumienia były właśnie zaślubiny córki Władysława z HenrykiemT. Jurek, Plany koronacyjne Henryka Probusa, [w:] K. Wachowski (red.), Śląsk w czasach Henryka IV Prawego (Wratislavia antiqua 8), Wrocław 2005, s. 27–29. Por. R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, [w:] S. Kutrzeba (red.), Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, t. I, Kraków 1933, s. 286, przyp. 2..