mały|240x240px|Zwiastun filmu Karmazynowy pirat (ang. The Crimson Pirate) – amerykański komediowy film płaszcza i szpady w reżyserii Roberta Siodmaka z 1952 roku. Ostatni amerykański film reżyserowany przez Siodmaka.
Fabuła Na Karaibach pod koniec XVIII wieku kapitan piratówVallo, zwany Karmazynowym Piratem, podstępem zdobywa hiszpański galeon przewożący spory zapas broni i amunicji oraz specjalnego wysłannika hiszpańskiego króla, barona Grudę, płynącego na wyspę Cobra, by stłumić rebelię, której przywódcą jest El Libre. Gruda, który wcześniej doprowadził do powieszenia wielu piratów, tym razem zawiera porozumienie z Vallo – piraci uwolnią barona i jego załogę, ale zatrzymają okręt, złapią El Libre’a i doprowadzą go do barona za pokaźną nagrodę.
Vallo początkowo sprzedać uzbrojenie statku rebeliantom i aby wkupić się w ich łaski wraz z niemym porucznikiem Ojo wszczynają burdę z hiszpańskimi żołnierzami. Ukrywa ich jeden ze zwolenników El Libre’a, rybak irlandzkiego pochodzenia Pablo Murphy. Mimo to większość rebeliantów traktuje piratów nieufnie. Wyjątkiem jest Consuelo, córka El Libre, która informuje kapitana, że jej ojciec przebywa w hiszpańskim więzieniu na wyspie San Perot i oferuje mu pieniądze w zamian za pomoc w jego uwolnieniu. Kapitan postanawia odbić go, a następnie zdradzić i sprzedać Hiszpanom, jednak zakochuje się w pięknej córce El Libre’a.
Na San Perot Vallo i jego załoga podszywając się pod Grudę i jego ludzi idą na przyjęcie wydane na cześć barona przez pułkownika dowodzącego garnizonu. Okazuje się, że na polecenie gubernatora Cobry ma zostać przeprowadzona egzekucja El Libre i konspirującego z nim profesora Prudence’a. Vallo, jako rzekomy baron Gruda, żąda by wydano mu obu skazańców. Sytuację komplikuje pojawienie się wśród tancerek kobiety, którą Vallo i Ojo przetrzymywali niegdyś dla okupu. Gdy ta wykrzykuje, że na wśród zebranych obecny jest Karmazynowy Pirat, Vallo i jego kompani korzystając z zamieszania uciekają z El Libre’em i Prudence’em.
Po powrocie na okręt oficer Humble Bellows zdradza prawdziwe zamiary kapitana. Consuelo jest wściekła, lecz Vallo obiecuje jej nie tylko wydać broń rebeliantom, ale i puścić wolno zakładników. Gdy piraci zbliżają się do Cobry, Bellows w sekrecie informuje o wszystkim Grudę, którego strażnicy zabijają El Libre i uprowadzają Consuelę. Pod zarzutem naruszenia kodeksu pirackiego Vallo zostaje pozbawiony funkcji kapitana i dowództwo przejmuje Bellows. Gruda pozostawia Valla, Oję i Prudence’a przykutych do łodzi, a piratom wprawdzie obiecuje zapłatę, ale upija ich i więzi z pomocą wojsk gubernatora.
Vallo i jego towarzyszom udaje się przeżyć i dotrzeć do brzegu, a Prudence przystępuje do budowania łodzi podwodnej. W tym czasie na Cobrze Gruda chcąc wymóc na rebeliantach posłuszeństwo wobec króla zmusza Consuelę do poślubienia gubernatora, a rebeliantom rozkazuje przybyć na ślubie z prezentem, którym ma być zapas zboża do królewskich magazynów. Vallo chce ratować Consuelę, a Prudence próbuje zdobyć wsparcie miejscowej ludności i by zyskać przewagę nad wyszkolonymi żołnierzami, buduje kolejne wynalazki. W trakcie ślubu Consueli z gubernatorem z magazynu przeznaczonego na zboże wyłania się zaprojektowana przez Prudence’a broń, a nawet balon bombardujący fortecę gubernatora, którego rządy na wyspie zostają obalone.
Gruda zabiera Consuelę na swój statek, a za nimi podążają balonem Vallo i Ojo. Przy pomocy ostatniego ładunku wybuchowego odbijają okręt i uwalniają uwięzionych piratów. Gruda widząc ścigający go statek, spodziewa się bitwy morskiej, lecz piraci sekretnie opuszczają okręt, by uśpić czujność wroga, więc baron wysadza piracki okręt z samotnie sterującym nim Bellowsem, który chce w ten sposób odkupić winy. Gdy marynarze Grudy świętują wygraną, piraci zaskakują ich abordażem. Widząc przewagę piratów, Gruda chce przynajmniej dopaść Consuelę, która ucieka przed nim na omasztowanie, Vallo spieszy jej na ratunek i Gruda ginie spadając z wysokości. Po wygranej bitwie przybywa w skonstruowanej przez siebie łodzi podwodnej Prudence niezadowolony, że ominęła okazja do wzięcia udziału w tej fazie bitwy. Piraci świętują zwycięstwo na pokładzie zdobytego statku, a Vallo i Consuelo namiętnie całują się wysoko na maszcie.
Obsada Opracowano na podstawie materiału źródłowego: Burt Lancaster jako kapitan Vallo / Karmazynowy Pirat Nick Cravat jako Ojo Eva Bartok jako Consuelo Torin Thatcher jako Humble Bellows James Hayter jako profesor Prudence Leslie Bradley jako baron Jose Gruda Margot Grahame jako Bianca Noel Purcell jako Pablo Murphy Frederick Leister jako El Libre / Sebastian Eliot Makeham jako gubernator Christopher Lee jako Joseph Frank Pettingell jako pułkownik Dagmar Wynter jako La Signorita John Chandos jako Stub Ear Ewan Roberts jako Claw Paw Charles Farrell jako Poison Paul Derek Tansley jako Patch Eye
Produkcja Karmazynowy pirat był drugim po Płomieniu i strzale (1950) scenariuszem Waldo Salta do filmu płaszcza i szpady produkcji wytwórni filmowej Norma Productions założonej przez Burta Lancastera i Harolda Hechta. Jednak, gdy w 1951 roku Salt trafił na czarną listę Hollywood po tym, jak odmówił składania zeznań przed Komisją ds. Badania Działalności Antyamerykańskiej, Hecht zmuszony był zmienić scenariusz. Pilne zlecenie na poprawki otrzymał Ronald Kibbee, który sam nie był całkowicie wolny od podejrzeń o bycie komunistą w oczach komisji. Wedle słów Christophera Lee scenariusz był poważny, ale reżyser Robert Siodmak, w ciągu czterdziestu ośmiu godzin przeanalizował materiał i przekształcił go w komedię: „Była to jak przygoda rodem z Boy’s Own Paper, z tą różnicą, że występowała w niej Eva Bartok”.
Zdjęcia plenerowe z Karaibów miały być kręcone na wyspie Ischia i w jej okolicach, w Zatoce Neapolitańskiej niedaleko Capri, od czerwca do września 1951 roku. Zdjęcia wnętrz planowano zakończyć w ciągu kolejnych dwóch miesięcy w bazie Warner Bros. w Teddington Studios oraz w brytyjskim Associated British Elstree Studios. Choć wcześniej realizowano już zdjęcia poza Hollywood, to nie na taką skalę, jak miało to miejsce w latach 50. Koszty produkcji i praca były tańsze za granicą, a wojna pozostawiła zamrożone rezerwy finansowe, które można było wydać tylko poza granicami Stanach Zjednoczonych, w krajach takich jak Wielka Brytania. Był to pierwszy film operatora filmowego Otto Hellera kręcony w kolorze.
Produkcja natknęła się na problemy. Ischia była zacofanym miejscem pozbawionym dostępu do transportu komunikacji i telefonii. Większość statystów była Włochami nieznającymi angielskiego, co zmuszało Siodmaka do częstego trzykrotnie Cisza! w językach angielskim, włoskim i francuskim. Sceny kręcone na statkach były utrudnione z powodu warunków przyrodniczych i ekipę filmowa nawiedzała choroba morska. Siodmak i finansująca wytwórnia filmowa Warner Bros. uwikłali się w gorzką walkę o dominację z Lancasterem i Hechtem. Scenariusz Salta, który Siodmak zgodził się reżyserować, praktycznie zniknął, zastąpiony niedokończoną fabułą zmieniającą się z dnia na dzień. 2 sierpnia Hecht wysłał depeszę do Steve’a Trillinga, dyrektora produkcji w Warner Bros. po odejściu Hala Wallisa: „BURT BARDZO ZNIECHĘCONY.” Do 28 sierpnia do scenariusza dodano dwadzieścia cztery strony i dziewięćdziesiąt cztery sceny, co zwiększyło budżet z 1,25 miliona dolarów do 1,75 miliona i zagroziło zarówno wymogom kwotowym (80 procent kosztów pracy musiało być wypłacanych brytyjskim obywatelom, aby spełnić warunki dotyczące „zamrożonych funtów”), jak i rentowności całego filmu.
Hecht twierdził, że Siodmak robił po dwa ujęcia na każdą konfigurację kamery. Pojawiały się doniesienia, wedle których m.in. rzekomo Lancaster oddawał mocz na widoku wszystkich, jednocześnie wydając rozkazy ekipie. Trilling wysłał pilną depeszę na Ischię, żądając, by Hecht przywrócił oryginalny scenariusz i pozwolił Siodmakowi normalnie pracować. Depeszę zakończył błagalnym apelem: „NA MIŁOŚĆ BOSKĄ, CHŁOPCY, PIRAT TO PROBLEM NAS WSZYSTKICH, ZMIERZCIE SIĘ Z NIM!”. Kiedy Hecht zagroził pozwem dywersyjnym dotyczącym rzekomych błędów księgowych studia przy produkcji Płomienia i strzały i zaczął we wrześniu wysyłać długie depesze uzasadniające wszystkie dodatkowe wydatki jako elementy wyższej jakości produkcji, Trilling zdał sobie sprawę, że ma do czynienia z nowym rodzajem problemu, który zaczął nazywać „Hechtomanią.”.
Gerry Blattner zasugerował Trillingowi, aby studio już teraz zaczęło podejmować środki ostrożności, by nigdy więcej nie znaleźć się w podobnej sytuacji z Hechtem i Lancasterem. Siodmak szczególnie źle znosił pracę z Lancasterem. Wspominał, że wielokrotnie, gdy uważał scenę za zakończoną, on nalegał na kolejne zbliżenia, co praktycznie wymagało ponownego nakręcenia sceny. Reżyser nie odmawiał mu pewnej inteligencji i zmysłu widowiskowego, jak i ciężkiej pracy, jednak był zdania że etos pracy Lancastera opiera się na „przerażającej, samolubnej i egocentrycznej osobowości”.
Siodmak powiedział Lancasterowi, że nawet za milion dolarów nigdy więcej nie zgodziłby się go reżyserować. Siodmak napisał następnie list do Trillinga, który był pożegnaniem z Hollywood; reżyser wkrótce potem przeniósł się do rodzinnych Niemiec. Po opisaniu tego, co uważał za całkowite podporządkowanie Hechta Lancasterowi, Siodmak opisał w gorzkich słowach Lancastera:
Kate Buford w biografii Burt Lancaster: An American Life (2000) sugerowała, że agresywne zachowanie Lancastera na planie Karmazynowego pirata mogło mieć pochodzenie w życiu osobistym. W trakcie jego konfliktów z Siodmakiem i Trillingiem, na początku lipca jego druga żona, Norma Anderson, urodziła w Los Angeles czwarte dziecko pary – Joannę Mari. Podobno dziewczynka przyszła na świat z deformacją stopy podobną do tej, którą miał drugi syn Lancastera, Jimmy, jednak tym razem zdecydowano się nie podejmować żadnych działań i poczekać, czy problem sam się nie rozwiąże. Kiedy Norma doszła do siebie na tyle, by podróżować, zostawiła noworodka pod opieką swojej szwagierki Ruth, i zabrała pozostałe dzieci do Włoch, by dołączyć do męża. Lancaster zobaczył swoją nową córkę dopiero, gdy miała prawie sześć lat. Najstarszy syn pary, Billy przyjechał w ortezach na nogach i o kulach. Lekarz polecił jego rodzicom, aby nie podbiegali do niego, gdy upadnie, ale pozwolili mu samemu się podnieść, aby wzmocnił mięśnie nóg. Trzyletni chłopiec często upadał, z trudem podnosząc się i niezdarnie kuśtykając, by dołączyć do reszty rodziny. Burt i Norma często płakali, patrząc na to. Dodatkowo kończył się romans Lancastera z Shelley Winters, który powodował poważne rozważenie separacji z Anderson.
Wydanie Premiera Karmazynowego Pirata odbyła się 27 września 1952 roku.
W Polsce film był wyświetlany w kinach w lipcu 1962 roku wraz z polskim reportażem „Spotkali się w Hawanie” (1962) Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego.
Odbiór W Stanach Zjednoczonych otrzymał pozytywne oceny. „The Hollywood Reporter” opisał film jako „rozbrykaną, całkowicie druzgocącą satyrę na filmy o piratach-awanturnikach... [To] pełna radości, pełna akcji romantyczna parodia”. „Monthly Film Bulletin” nazwał Karmazynowego pirata „filmem płaszcza i szpady, który kończy wszystkie filmy tego gatunku” i stwierdził, że „żarty są równie nieskomplikowane jak przygody, a połączenie przemocy i slapsticku dostarcza całkiem niezłej zabawy”. Z kolei „Newsweek” napisał, że film to „wspaniały chaos pełen oszałamiającej brawury i morskich intryg, który nie wymaga żadnego wyjaśnienia poza swoim fizycznym oddziaływaniem”. Pauline Kael określiła film jako hołd do Czarnego pirata (1926).
Jan Olszewski na łamach „Filmu” dał pozytywną recenzję. Chwalił Karmazynowego pirata za kpiarską konwencję z kina przygodowego, a także spełnienie wszystkich wymagań gatunku. Pisał, że „odczuwa się w nim jakiś specyficzny nastrój swobody i niefrasobliwości, który we współczesnych filmach kostiumowych pojawia się rzadko”.