Joanna II z Nawarry

Joanna II (ur. 28 stycznia (?) 1312, zm. 6 października 1349) – królewna francuska z dynastii Kapetyngów, królowa Nawarry od 1328, hrabina Angoulême, Mortain i Longueville.

Życiorys

Data urodzenia i pochodzenie Urodziła się najprawdopodobniej 28 stycznia 1312 jako jedyne dziecko ówczesnego następcy tronu Francji i króla Nawarry Ludwika Kłótliwego i księżniczki burgundzkiej Małgorzaty. Niektóre źródła wskazują, że urodziła się w 1309 lub 1311, jednak w nowszej historiografii najczęściej przyjmowana jest data 1312. Ze strony ojca jej dziadkami byli Filip Piękny, król Francji i Joanna I, królowa Nawarry a ze strony matki Robert II, książę Burgundii oraz Agnieszka, królewna francuska.

Kryzys dynastyczny po śmierci ojca W 1314 we Francji wybuchł skandal w wieży Nesle w wyniku którego matkę Joanny skazano za cudzołóstwo. Królową osadzono w zamku Château Gaillard wraz z Blanką Burgundzką, żoną młodszego ze stryjów Joanny Karola Pięknego. Z uwagi na to, iż proces Małgorzaty odbył się, gdy Joanna miała 3 lata, legalność jej pochodzenia było kwestionowana; podejrzewano, że biologicznym ojcem królewny może być Filip d'Aunay.

Matka Joanny zmarła w tajemniczych okolicznościach w 1315 nie odzyskując wolności. Ludwik Kłótliwy ożenił się ponownie z Klemencją Węgierską, jednak zmarł 6 czerwca 1316. Na łożu śmierci król potwierdził, że uznaje Joannę za swoją córkę.

Macocha Joanny w momencie śmierci jej ojca była w ciąży; królestwa Francji i Nawarry zostały bez władcy i bez regenta. W lipcu 1316 specjalnie powołana rada zdecydowała, iż regentem na czas ciąży Klemencji będzie starszy ze stryjów Joanny Filip Wysoki; ustalono, że w przypadku narodzin syna Filip utrzyma regencję a w przypadku, gdy urodzi się córka, to królewny podzielą się królestwem Nawarry i hrabstwami, które im przysługują jako spadek po Joannie I. W listopadzie 1316 królowa-wdowa urodziła syna, jednak Jan Pogrobowiec żył tylko 5 dni; rozpoczął się spór o sukcesję.

W obronie praw Joanny do tronów Francji i Nawarry wystąpili jej wuj Odon IV, książę Burgundii oraz jej babka Agnieszka, jednak bezskutecznie; Filip Wysoki koronował się na króla. 2 lutego 1317 zgromadzenie możnych wydało decyzję, że kobieta nie może dziedziczyć tronu Francji.

Najnowsze badania wskazują, że Filip nie powołał się bezpośrednio na prawo salickie, tylko wykorzystał wiek Joanny, skazanie jej matki za romans z rycerzem oraz fakt, iż nigdy wcześniej kobieta nie rządziła samodzielnie Francją. Nawarra uznała rządy Filipa mimo nacisków księżnej-wdowy Burgundii i faktu, że koronę w tym kraju wcześniej nosiła kobieta (Joanna I).

Porozumienie z Filipem Wysokim 27 marca 1318 Odon IV zawarł porozumienie z królem Filipem w wyniku którego on sam został zaręczony z jego najstarszą córką, która miała wnieść w posagu hrabstwa Burgundii i Artois, natomiast Joannę postanowiono wydać za Filipa d’Évreux. Porozumienie zakończyło spór pomiędzy Burgundią a Francją dotyczący praw Joanny do tronu.

Ponadto Joanna została zobowiązana - po osiągnięciu pełnoletności - do zrzeczenia się praw do korony Nawarry i Francji; otrzymała również sporą rentę. Królewna została odseparowana od rodziny swojej matki i oddana pod opiekę wdowy po Filipie III Marii Brabanckiej. Po śmierci Marii w 1321 Joanna pozostała pod pieczą rodziny swego męża, jednak z uwagi na różnicę wieku nie wychowywała się wspólnie z nim.

Filip Wysoki zmarł w 1322 pozostawiając po sobie tylko córki, które zgodnie z jego decyzją popartą postanowieniem rady z 1317 nie mogły dziedziczyć tronu. Spór o sukcesję z 1316 nie powtórzył się i na tronie zasiadł Karol Piękny.

Małżeństwo Z uwagi na pokrewieństwo narzeczonych (Joanna była prawnuczką Filipa III, jej przyszły mąż był jego wnukiem) a także wiek przyszłej panny młodej konieczna była dyspensa papieska; Jan XXII wydał ją 5 maja 1318. Ślub odbył się 18 czerwca 1318. Małżeństwo zostało skonsumowane najprawdopodobniej w 1324. Związek Joanny i Filipa był uznawany za zgodny i wspierający się wzajemnie w rządzeniu.

Objęcie rządów w Nawarrze Mimo to w 1328 Joanna została królową Nawarry po zawarciu ugody z nowym władcą Francji – Filipem VI, który nie był potomkiem królów Nawarry – w zamian za zrzeczenie się praw do tronu francuskiego. Rządziła jako królowa w latach 1328–1349, do 1343 wraz ze swoim mężem – Filipem III, hrabią d'Évreux. Na mocy traktatu zrzekła się swoich praw do korony Francji oraz posiadłości jej prababki w Brie i Szampanii, które stały się królewską domeną. W ramach rekompensaty, otrzymała hrabstwa Angoulême, Mortain oraz kawałek Cotentin. Później, zamieniła Angoulême na trzy posiadłości w Vexin: Pontoise, Beaumont-sur-Oise i Asniere-sur-Oise.

Dzieci Joanny II i Filipa III Joanna (ok. 1325–1387), zaręczona z Piotrem IV Aragońskim; ostatecznie wstąpiła do zakonu w Longchamps, Maria (ok. 1330–1347), pierwsza żona Piotra IV Aragońskiego (1319–1387), Blanka (1331–1398), zaręczona z Ludwikiem II de Male, druga żona Filipa VI Walezjusza (1293–1350), Karol II (1332–1387), król Nawarry, mąż Joanny Walezjuszki Agnieszka (1335 (?)https://brill.com/display/book/edcoll/9789004399679/BP000021.xml–1397), żona Gastona III, hrabiego Foix (1331–1391), Filip, hrabia Longueville (1336–1363), mąż Jolanty Flandryjskiej, Joanna (1339–1403), żona Jana I, wicehrabiego Rohan (zm. 1395), Ludwik, hrabia Beaumont-le-Roger (1341–1372), mąż księżnej Durazzo Joanny, siostrzenicy królowej Neapolu Joanny I.

Przypisy

Kategoria:Kapetyngowie Kategoria:Władcy Nawarry Kategoria:Zmarli w 1349 Kategoria:Urodzeni w 1312 Kategoria:Królowe