Paweł Dubiel (1902–1980)

Paweł Mikołaj Dubiel, ps. i krypt. „Paweł Lubojański”, „Paweł Śląski”, „Paweł Zabrski” (jr.), PD, P.Ś., P.Z. (ur. 6 grudnia 1902 w Królewskiej Hucie, zm. 11 listopada 1980 w Katowicach) – polski działacz narodowy na Górnym Śląsku, dziennikarz, prezydent Zabrza (1945–1948), poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952)Rajmund Hanke, Paweł Mikołaj Dubiel, w: Chorzowski słownik biograficzny, Chorzów 1997, s. 49. F. Szymiczek (Paweł Mikołaj Dubiel, w: Śląski słownik biograficzny, tom I, Katowice 1999, s. 81) podaje, iż w Sejmie Ustawodawczym Dubiel zasiadał od 1949. oraz na Sejm PRL II, III i IV kadencji (1957–1969).

Życiorys Był synem polskiego działacza narodowego na polskim Górnym Śląsku i publicysty, również Pawła i Marii z Lubojańskich. Miał brata Józefa, również polityka. Posiadał wykształcenie średnie. W 1920 wstąpił do Narodowej Partii Robotniczej. Był działaczem Związku Młodzieży Pracującej „Jedność” oraz Związku Obrońców Śląska. Wziął udział w akcji plebiscytowej w rejencji opolskiej, a także w II i III powstaniu śląskim. 3 grudnia 1921 został wybrany na zastępcę przewodniczącego Komitetu Polskiego dla Górnego Śląska. Na początku lat 20. redagował pisma „Górnoślązak” i „Polak”. 15 października 1934, będąc wiceprezydentem miasta Chorzowa, wszedł do Zarządu Związku Miast PolskichBogdan Mościcki, Sto lat Związku Miast Polskich 1917–2018, Związek Miast Polskich, Poznań 2018.. Pod koniec lat 30. działał w Stronnictwie PracyAndrzej Dutkiewicz, opis książki Dzieje Polskości Miasta Zabrza, aplus.historia-zabrza.pl.. Do 1939 był zatrudniony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W czasie II wojny światowej aresztowany w kwietniu 1940 za działalność antyniemiecką i osadzony w KL Dachau (nr 12 831), a następnie od sierpnia 1940 w Mauthausen (nr 2367). W 1941 zwolniony z obozu, następnie przebywał w Radomiu, a pod kod koniec wojny w Częstochowie.

W 1945 wstąpił do Stronnictwa Demokratycznego. Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej był prezydentem Zabrza w okresie od 16 marca 1945 do 1 czerwca 1948 (formalne przekazanie władzy przez radzieckie wojsko miało miejsce 19 marca 1945). W 1949 zasiadł w Centralnym Komitecie SD, od czerwca 1962 do lutego 1969 był członkiem jego prezydium; był także (od 1957) sekretarzem Wojewódzkiego Komitetu partii w KatowicachInformacje w BIP IPN.. W latach 1962–1963 stał na czele redakcji „Kuriera Polskiego”. Był członkiem najwyższych władz Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich. Działał również w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, od maja 1972 był tam sekretarzem prezydium Rady Naczelnej„Trybuna Robotnicza”, nr 108 (8784), 8 maja 1972, s. 2.. Zasiadał w Radzie Nadzorczej Wydawnictwa „Epoka”. Był przewodniczącym Komisji Redakcyjnej „Zeszytów Historyczno-Politycznych SD”.

19 stycznia 1947 został wybrany na posła na Sejm Ustawodawczy z państwowej listy nr 3 pod nazwą Blok Stronnictw Demokratycznych i Związków ZawodowychM.P. z 1946 r. nr 143, poz. 263 (państwowe listy kandydatów na posłów do Sejmu Ustawodawczego).. Mandat posła sprawował do 1952. W styczniu 1957 ponownie znalazł się w Sejmie (PRL), w którym pozostał przez kolejne trzy kadencje do 1969.

W 1929 poślubił Władysławę z Kogutów (1906–1988), poznaniankę, instruktorkę harcerską, która na Górnym Śląsku działała w Związku Młodzieży Pracującej „Jedność”. Z małżeństwa tego mieli syna Pawła Czesława (1930–2006), dziennikarza, redaktora naczelnego „Zeszytów Prasoznawczych” i córkę Krzesisławę Dubiel-Hrydzewicz (ur. 1934), aktorkę i pedagoga, dziekana Wydziału Aktorskiego Wyższej Szkoły Teatralnej we Wrocławiu.

Zmarł 11 listopada 1980 w Katowicach, pochowany na cmentarzu Parafialnym św. Jadwigi Śląskiej w Chorzowie (na kamieniu nagrobnym mylnie wykuto dzień urodzenia 7 – zamiast 6 XII)Materiały do Słownika publicystów i dziennikarzy polskich (oprac. Paweł Dubiel, syn), „Zeszyty Prasoznawcze” Nr 4 (106), R.XXVI, Kraków 1985, s. 73–74..

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (1960) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1958) Złoty Krzyż Zasługi (18 stycznia 1946 („w uznaniu zasług dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziele pracy organizacyjnej przy utworzeniu administracji państwowej i samorządu, uruchomienia uczelni i odbudowie demokratycznej państwowości polskiej na ziemiach województwa Śląsko-Dąbrowskiego”)., 1957) Srebrny Krzyż Zasługi (II RP) Śląski Krzyż Powstańczy (1947) Medal 10-lecia Polski Ludowej (25 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 25 stycznia 1955 r. nr 0/234 – na wniosek Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Tytuł „Zasłużonego dla Rozwoju Miasta Zabrza” (1970)

Upamiętnienie Jego imię nosi jedna z ulic w Zabrzu. 19 marca 1985 na budynku przy ul. Powstańców Śląskich 5–7 w Zabrzu, I piętro Urzędu Miejskiego w Zabrzu, została odsłonięta tablica pamiątkowa o treści: „Paweł Dubiel 6.XII.1902 – 11.XI.1980. Syn ziemi śląskiej, uczestnik powstań śląskich, więzień obozów koncentracyjnych, członek najwyższych władz SD, poseł na sejm PRL, prezydent miasta Zabrze 1945–1950. I Prezydentowi Miasta w 40-lecie wyzwolenia MGN, MKSD i Prezydent Miasta Zabrze 1985-03-19”.

Przypisy

Bibliografia Paweł Dubiel, [w:] Henryk Wosiński, Stronnictwo Demokratyczne w Polsce Ludowej. Cz. 3: Udział Stronnictwa w pracach parlamentu PRL w latach 1944–1968 (red. Wiktoria Beczek), Warszawa 1969. Paweł Dubiel, „Tygodnik Demokratyczny”, nr 47 z 23 listopada 1980, s. 2. Franciszek Hawranek, Aleksander Kwiatek, Wiesław Lesiuk, Michał Lis, Bolesław Reiner, Encyklopedia powstań śląskich, Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu, Opole 1984, s. 106. Rajmund Hanke, Paweł Mikołaj Dubiel, [w:] Chorzowski słownik biograficzny (red. Janusz Modrzyński), Muzeum w Chorzowie, Chorzów 1997, s. 48–50 (z fotografią). Franciszek Szymiczek, Paweł Mikołaj Dubiel, [w:] Śląski słownik biograficzny. Seria nowa, tom I (pod redakcją Mirosława Fazana i Franciszka Serafina), Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1999, s. 78–82. Profil na stronie Biblioteki Sejmowej.

Kategoria:Członkowie Prezydium Centralnego Komitetu SD (1944–1989) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Dziennikarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Chorzowie Kategoria:Ludzie związani z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1944–1989) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Politycy Narodowej Partii Robotniczej Kategoria:Politycy Stronnictwa Pracy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy działacze narodowi na Śląsku Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Posłowie z okręgu Chorzów (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Katowice (PRL) Kategoria:Prezydenci miast Polski Ludowej Kategoria:Prezydenci Zabrza Kategoria:Sekretarze Wojewódzkich Komitetów SD (1944–1989) Kategoria:Uczestnicy II powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Urzędnicy II Rzeczypospolitej Kategoria:Wiceprezydenci miast II Rzeczypospolitej Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Zmarli w 1980