Kościół klasztorny opactwa benedyktynów pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Lubiniu – rzymskokatolicki kościół parafialny w Lubiniu. Miejsce pochówku księcia Władysława Laskonogiego.
Historia Według jednej z możliwych interpretacji klasztor z dużym kościołem miał być ufundowany przez króla Bolesława II Śmiałego z okazji koronacji w 1075 roku. Jednak wygnanie władcy pociągnęło za sobą upadek fundacji i przerwanie budowy. Została ona wznowiona pod koniec 1. połowy XII wieku przez możnowładczy ród Awdańców przy możliwym zaangażowaniu Bolesława Krzywoustego. W 1145 roku odnotowano konsekrację ołtarza, co jest jedyną źródłową wzmianką odnoszącą się do romańskiego kościoła. Klasztor został w czasach Bolesława Kędzierzawego otoczony murem obronnym z basztami i fosą. W 2. połowie XII wieku kościół rozbudował Mieszko Stary. W 1231 roku został tu pochowany książę Władysław Laskonogi w specjalnie wybudowanej kaplicy. Przy kościele przez wiele lat mieściło się opactwo benedyktynów.
Architektura i wystrój mały|Wnętrze świątyni
Kościół lubiński w swojej XII-wiecznej architektonicznej formie nawiązywał do wcześniejszej siostrzanej fundacji benedyktyńskiej w Mogilnie. Obecny barokowy kształt kościoła pochodzi z XVIII w., do dzisiaj jednak zachowały się w nim partie z wcześniejszych epok: romańskie (z XII w.) są fundamenty i dolna część wieży, mur ściany południowej do wysokości 8 m z przyległym fragmentem muru kamiennego. Wzniesiono je z kwadr granitowych oraz piaskowca; w stylu gotyckim w XV i XVI w. wybudowano zasadniczą część wieży, jak również wyższe partie nawy, prezbiterium i zakrystię oraz szczyt od strony wschodniej.
Wnętrze kościoła, utrzymane w stylu barokowym, jest jednym najcenniejszych przykładów sztuki sakralnej w Wielkopolsce.
W nawie nakrytej sklepieniem kolebkowym podczas ostatniej renowacji częściowo odsłonięto i pozostawiono fragmenty romańskich murów kamiennych. Na ścianach późnorenesansowe nagrobki Andrzeja i Stanisława Chrzczonowskich (opata lubińskiego i jego brata) oraz opata Pawła Chojnackiego (wszystkie z XVI w.) i szlachcica Adama Bielewskiego (początek XVII w.).
Po prawej stronie nawy kaplica Pana Jezusa z barokowym drewnianym ołtarzem z 1700 r. w kształcie winorośli, sarkofagiem Bernarda z Wąbrzeźna oraz płytą nagrobną Władysława Laskonogiego z XIII w.
W prawym ramieniu transeptu kaplica Matki Boski Różańcowej z otoczonym kultem obrazem Matki Boskiej Lubińskiej z XVII w. (wizerunek w typie Matki Boskiej Śnieżnej).
Lewe ramię transeptu stanowi kaplica św. Benedykta z obrazem świętego z ok. 1800 r. pędzla Leonarda Hempla. Na rogu kaplicy i nawy rokokowa ambona w kształcie jaskółczego gniazda z XVIII w.
W prezbiterium ołtarz główny z lat 1730–1738 z obrazem Paula Trogera przedstawiającym narodzenie Najświętszej Marii Panny. Ołtarz jest otoczony wieloma rzeźbami m.in. papieży Leona I i Grzegorza I, Baranka, aniołów, a nad obrazem wznosi się rozbudowana kompozycja rzeźbiarska, ukazująca Trójcę Świętą.
Po bokach stalle z ok. 1730–1738 roku z warsztatu Jana Jerzego Urbańskiego, zwieńczone około 50 rzeźbami, w tym Ecclesii (alegorii Kościoła), króla Dawida i ojców Kościoła św. Hieronima, św. Grzegorza Wielkiego, św. Ambrożego, św. Augustyna. Przy stallach znajduje się też rokokowy tron opacki z baldachimem.
Na uwagę zasługuje też polichromia pokrywająca wszystkie sklepienia kościoła, wykonana w latach 1730–1740 przez bliżej nieznanego malarza benedyktyńskiego z Bawarii o nazwisku Gross lub Croft. Malowidła są głównie treści maryjnej, przedstawiają m.in. scenę Wniebowzięcia (nad prezbiterium), sześć cnót Marii (skrzyżowanie nawy z transeptem), koronację Matki Boskiej (prawe ramię transeptu) i triumf Marii jako Królowej Nieba jadącej na wozie (nawa).
Rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 9 grudnia 2009 r. zespół opactwa benedyktynów wraz z kościołem klasztornym NMP został uznany za pomnik historii.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Archiwalne publikacje o kościele i klasztorze w bibliotece Polona
Kategoria:Architektura barokowa w województwie wielkopolskim Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie) Kategoria:Miejsca spoczynku władców Polski Kategoria:Opactwo Benedyktynów w Lubiniu Kategoria:Pomniki historii Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie kościańskim Kategoria:Zabytkowe klasztory katolickie w województwie wielkopolskim Kategoria:Kościoły rzymskokatolickie w Lubiniu (powiat kościański)