Stefan Szuman

mały|Dom rodzinny Stefana Szumana w Toruniu Stefan Szuman (ur. 2 stycznia 1889 w Toruniu, zm. 16 maja 1972 w Warszawie) – polski pedagog, psycholog i lekarz.

Życiorys mały|Portret Stefana Szumana autorstwa Witkacego, 31 maja 1933 Mieszkał z ojcem Leonem, który posiadał własną klinikę, i sześciorgiem rodzeństwa (w tym z Henrykiem Antonim i Wandą). Matka Eugenia z domu Gumpert zmarła młodo. W rok po śmierci matki ojciec poślubił jej siostrę.

Szuman jako dziecko bardzo lubił przebywać z macochą, słuchając jak gra na fortepianie. Sam nauczył się grać na tym instrumencie jak i na skrzypcach. Wykazywał uzdolnienia nie tylko muzyczne, ale także plastyczne, zajmował się głównie malarstwem i grafiką. Uczęszczał do pruskiego gimnazjum w Toruniu, w którym to poza muzyką, plastyką, przyrodą i językiem francuskim nie odnosił większych sukcesów. Po szkole, aby zadowolić ojca rozpoczął studia medyczne we Wrocławiu. Stamtąd przeniósł się do Monachium, a następnie do Włoch. W 1913 ukończył studia i rozpoczął praktykę w Monachijskim Instytucie Patologicznym.

W czasie I wojny światowej został wcielony do niemieckiego wojska, w którym służył jako lekarz polowy. W 1917, w bitwie pod Cambrai został ciężko ranny.

Wiosną 1919 udało mu się przedostać do wojsk powstania wielkopolskiego i brał w nim udział jako lekarz połowy. Za swoje zasługi w ratowaniu rannych otrzymał w 1920 Krzyż Walecznych.

Po śmierci ojca (1920), Szuman nie objął po nim kliniki, twierdząc, że w wykonywaniu zawodu chirurga przeszkadza mu brak palca, który mu amputowano (amputacji poddał się, ponieważ w trakcie jednej z licznych operacji, jakie przeprowadzał, wbiła mu się w palec zakażona kość pacjenta, w wyniku czego wdała się gangrena). Zamiast tego rozpoczął studia z zakresu filozofii i estetyki na Uniwersytecie Poznańskim oraz studia plastyczne w Szkole Sztuk Zdobniczych; porzucił je jednak na rzecz studiów psychologicznych. Jednocześnie podjął pracę jako lekarz szkolny oraz jako wizytator higieny i wychowania fizycznego w Kuratorium Poznańskim.

Studia psychologiczne Szuman zakończył w 1927 roku obroną pracy doktorskiej Sztuka dziecka. Psychologia twórczości rysunkowej dziecka.

Po uzyskaniu habilitacji udał się w podróż naukową do Niemiec na Międzynarodowy Kongres Psychologiczny i Szwajcarii, gdzie został słuchaczem w Instytucie J.J. Rousseau.

W roku 1928 powołał Katedrę Psychologii Wychowawczej na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1934 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego, a w 1939 został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. W tym samym roku podczas okupacji niemieckiej zorganizował w Chrzanowie punkt opatrunkowy. Następnie wstąpił w szeregi Armii Krajowej, gdzie w batalionie „Skała” działał jako lekarz, znany jako doktor Flis. Za swoje zasługi otrzymał w 1961 Krzyż Partyzancki.

Po wojnie Stefan Szuman powrócił na Uniwersytet Jagielloński, dodatkowo rozpoczął zajęcia w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie, gdzie objął stanowisko rektora. Był także członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego, Komitetu Nauk Psychologicznych PAN, a także Polskich Towarzystw Naukowych, psychologicznym, filozoficznym i psychiatrycznym.

Zmarł w 1972 w Warszawie, pochowany został na cmentarzu w WilanowieMaria Kielar-Turska, Stefan Szuman (1889–1972) [dostęp 2024-01-24]..

Ordery i odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (28 września 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”. Krzyż Walecznych (1920) Krzyż Partyzancki (1961) Medal 10-lecia Polski Ludowej (15 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 15 stycznia 1955 r. Nr 0/165 – na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1967) Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1965)

Publikacje Jest autorem ponad 150 publikacji, w tym: Strach i odwaga (1924) Badania nad rozwojem chodu dziecka (1925) Rysunki schematyczne dzieci upośledzonych umysłowo (1925) Psychologia twórczości artystycznej ludu. Kilimkarstwo (1925) O psychicznych czynnikach zachowania się w rozwoju dziecka (1927) Obserwacje dotyczące tzw. synkretycznego spostrzegania u dziecka (1927) O testach ruchowych i możliwości zastosowania ich do wychowania fizycznego (1927) Analiza formalna i psychologiczna widzeń meskalinowych (1930)

Życie prywatne mały|S. I. Witkiewicz (Witkacy), Portret Zofii ze Szczepanowskich Szumanowej, 19 lutego 1938 Od 1922 jego żoną była Zofia Szumanowa ze Szczepanowskich, córka Stanisława Szczepanowskiego i siostra artystek Eleonory Plutyńskiej i Wandy Szczepanowskiej.

Zofia Szumanowa była najbliższą współpracowniczką Stefana Szumana, spisującą jego myśli i bieżące obserwacje. Mieli córkę Grażynę po mężu Czyżewicz i syna Krzysztofa (zmarł w trzecim roku życia).

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Ludzie urodzeni w Toruniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu w Wilanowie Kategoria:Polscy estetycy Kategoria:Polscy psycholodzy Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1972