Adam Wawrosz (ur. 24 grudnia 1913 w Końskiej, zm. 18 grudnia 1971 w Trzyńcu) – polski poeta, pisarz oraz działacz narodowy mieszkający na Zaolziu.
Pseudonimy Alfons, Hadam Cierlica, Jakub Drzązgała, Wasz Drzązgała, Jyndrys, Wasz Jyndrys i inne.
Życiorys Urodził się we wsi Końska w rodzinie krawca jako najmłodsze z dziewięciorga dzieci. Ojciec zginął podczas I wojny światowej, a matce pozostało do wychowania siedmioro dzieci (dwoje z nich zmarło w bardzo młodym wieku). Małego Adama matka posłała do dziadków mieszkających w Tyrze. Dzięki nim chłopiec poznał ludową kulturę Beskidów. Początkowo uczęszczał do polskiej szkoły podstawowej, lecz pod naciskiem gajowego, który zatrudniał jego dziadka, chłopca oddano do szkoły czeskojęzycznejByły to czasy rywalizacji Polski i Czechosłowacji o Śląsk Cieszyński, kiedy w czeskich szkołach na Zaolziu uczono niechęci do polskości.. Kiedy po jej ukończeniu wrócił do swojego rodzeństwa, bracia przypomnieli mu zmarłego ojca i włożyli do rąk polską książkę. Czytając ją zrozumiał, że został okłamany.
Po powrocie do domu wzorem ojca zrobił kurs krawiecki w miejscowości Sucha Górna, jednak krawcem nie został. Skończył kurs reżyserski oraz kurs lalkarstwa w Starych Trokach na Wileńszczyźnie i zajął się teatrem kukiełkowym oraz twórczością kabaretową.
Po wybuchu II wojny światowej Wawrosz zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego i walczył w Samodzielnej Grupie Operacyjnej „Polesie” generała Kleeberga. Brał udział w bitwie pod Kockiem we wrześniu 1939. Po klęsce kampanii wrześniowej uwięziony przez Niemców i wywieziony do obozu koncentracyjnego. Przyczyną wysłania go tam stał się wiersz o Hitlerze napisany jeszcze przed wojną:
Był więźniem Gross-Born, Sachsenhausen oraz Dachau. Po zakończeniu wojny pracował w hucie w Trzyńcu. Był aktywnym członkiem Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego (PZKO) w Czechosłowacji. W latach 1958–1962 stał na czele dyrekcji artystycznej lalkowego teatru „Bajka” przy ZG PZKO, a następnie prowadził polską rubrykę „Hutnika Trzynieckiego”. Wawrosz publikował także w „Głosie Ludu”, „Zwrocie”, „Kalendarzu Śląskim” i innych pismach.
Wawrosz pisał w literackim języku polskim oraz w śląskiej gwarze cieszyńskiej. Teksty pisane w gwarze były podstawą jego twórczości – traktowały o codziennym życiu w regionie, o jego kulturze i tradycjach. Po polsku opisał swoje wspomnienia z obozu koncentracyjnego. Wawrosz pisał zarówno poezję, jak i prozę, a także dramaty dla amatorskiego teatru.
Dzieła Niezapominajki (1954, 1968) – zbiór wierszy Na śćmiywku (1959) – proza Z naszej nolepy (1969) – proza Z Adamowej dzichty (1977) – pośmiertna kompilacja poetyckiego i prozatorskiego dorobku pisarza
Przypisy
Bibliografia
Sikora, Władysław (2008-05-27). „O Adamie Wawroszu”. Głos Ludu: s. 3. Sikora, Władysław (1993). Pisarze Zaolzia. Czeski Cieszyn: Wydawnictwo Olza przy Radzie Polaków. OCLC 233485106. ÚSTAV SLAVISTIKY FILOZOFICKÉ FAKULTY MASARYKOVY UNIVERZITY Roman Raszka ZAOLZIE W HISTORII, MOWIE I KULTURZE Bakalářská práce Brno 2005
Kategoria:Ludzie urodzeni w Końskiej (Śląsk Cieszyński) Kategoria:Ludzie związani z Trzyńcem Kategoria:Polacy w Czechach Kategoria:Polscy działacze narodowi na Śląsku Cieszyńskim Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kockiem (1939) Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Zmarli w 1971