thumb|Sufi w ogrodzie, ilustracja do Chamsy autorstwa Ghasema Alego. Herat, ok. 1485. Biblioteka Bodlejańska thumb|Strona z rękopisu Chamsy przepisanego przez Soltana Alego. Herat, 1492. Aliszer Nizamaddin Nawoi, Ali Szer Nawoi, właśc. Ali Szir Nawai Nizam ad-Din (ur. 1441 i zm. 1501 w Heracie) – wezyr władcy z dynastii Timurydów i pisarz.
Studiował w Meszhedzie (Iran) i Samarkandzie (Uzbekistan). Żył i tworzył w Heracie na dworze sułtana Husajna Bajkary, gdzie odegrał ważną rolę w życiu politycznym państwa. Był wezyrem, dzięki czemu miał możliwość inicjowania wielu przedsięwzięć kulturalnych. Nawoi był człowiekiem renesansu – konstruował budynki, służył lokalnej władzy politycznej i pisał (głównie poezję) w trzech językach: czagatajskim, perskim i arabskim.
Aliszer Nawoi interesował się m.in. literaturą, malarstwem, muzyką, architekturą, rozwojem języka, historią. Opiekował się pisarzami i artystami. Pozostawił po sobie cztery Dywany poezji lirycznych oraz , tj. pięć poematów romansowo-przygodowych m.in. Lejla i Medżnun, Ferhad i Szirin, Iskendername (Księga o Aleksandrze). Są to utwory samodzielne, charakteryzujące się doskonałością formy i języka. Napisał także traktat o prozodii Mizan ül-Awzan (Miara wagi) oraz (Muhakamat ül-Lugatajn), w którym dowodził, że należy położyć kres panowaniu języka perskiego w literaturze tureckiej.
Aliszer Nawoi tworzył w swym ojczystym języku wschodniotureckim (czagatajskim). Jego twórczość wywarła wielki wpływ na poetę osmańskiego i poetę azerbejdżańskiego Fuzulego.
Utwory Aliszera Nawoi’a w tłumaczeniu na język polski Tadeusza Chróścielewskiego zamieszczono w zbiorze:
Zbiór złotych myśli opublikowano jako:
Upamiętnienie Istniejąca w Taszkiencie od 1870 roku biblioteka publiczna w 1948 roku otrzymała imię Ali Szer Nizamaddin Nawoi.12 kwietnia 2002 Rada Ministrów Uzbekistanu przyjęła uchwałę o utworzeniu Biblioteki Narodowej im. Ali Szer Nizamaddina Nawoi.
Przypisy
Bibliografia
Elżbieta Szczepanik, Aliszer Nawoi – uzbecki poeta i polityk, „Mówią Wieki”, nr 11/1987, s. 28–31, ISSN 0580-0943.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Heracie Kategoria:Ludzie związani z państwem Timurydów Kategoria:Poeci XV wieku Kategoria:Tureccy poeci Kategoria:Urodzeni w 1441 Kategoria:Wezyrowie Kategoria:Zmarli w 1501