thumb|250px|Portret Fu Shenga, prawdopodobnie namalowany przez Wang Weia. Muzeum Sztuk Pięknych w Osace thumb|Według «Śniegu na wzgórzach i rzekach autorstwa Wang Weia», obraz Wang Shiminga, inspirowany twórczością tangowskiego poety-malarza. Narodowe Muzeum Pałacowe w Tajpej Wang Wei (; ur. 699 lub 701 w Puzhou, dzis. , prow. Shanxi, zm. 759 lub 761) – chiński malarz, poeta, polityk, muzyk, kaligraf i teoretyk sztuki. Używał też buddyjskiego imienia Mojie (摩詰).
Życiorys Pochodził z zamożnej rodziny z Taiyuan w prowincji Shaanxi, z rodu który wydał 13 kanclerzy dynastii Tang. Wychowany przez matkę (ojciec zmarł szybko). Bardzo zdolny, w 717 zajął pierwsze miejsce w niższych egzaminach urzędniczych, a w 719 uzyskał najwyższy stopień jinshi. Zaraz potem otrzymał stanowisko w Dyrektoriacie Muzyki, by w czasie swej kariery służyć w ministerstwach wojny, sprawiedliwości i prac publicznych. Jego kariera nie zawsze układała się pomyślnie, był degradowany, wygnany, a przez pewien czas zmuszony do służby podczas uzurpacji An Lushana. Na skutek tragedii rodzinnych (żona zmarła bezdzietnie, bardzo przeżył też śmierć matki), stopniowo wycofywał się do swej will Wangchuan, gdzie w towarzystwie mnichów i poetów, studiował sutry, pisał i malował.
Pozostawał pod silnym wpływem buddyzmu chan, zwłaszcza poznanego na dworze mnicha Shenhui, który był założycielem „południowej szkoły buddyjskiej chan”. Wang Wei jest pierwszym wybitnym malarzem chińskim, którego związki z buddyzmem chan są udokumentowane.
Uosabiał ideał urzędnika-artysty-uczonego: .
Poezja Tworzył głównie czterowiersze shi, z których ponad 400 przetrwało; Uznawany, obok Li Baia i Du Fu, za najwybitniejszego poetę dynastii Tang. W jego wierszach widać subtelne wpływy buddyzmu; charakteryzują się wielką siłą wyobrażeń wizualnych, o czym mówi często cytowany fragment wiersza Su Shi (choć Su Shi prawdopodobnie miał na myśli konkretne dzieło, a nie całość sztuki Wang Weia) . Jego poezja, wraz z twórczością to klasyczna tzw. „poezja wizualna”. W uznaniu osiągnięć tych poetów i stylu w jakim tworzyli, nazywa się ją często „poezją Wang Manga”, od ich nazwisk.
Na język polski tłumaczony m.in. przez Jacka HajdukaWang Wei, Dom w bambusowym lesie [i inne wiersze], „Kwartalnik Artystyczny” 2020/4 (108); Wang Wei, Dom w Górach Zhongnan, „Pismo. Magazyn Opinii”, 2020 nr 2 (26)..
Malarstwo Uznawany za prekursora monochromatycznego malarstwa pejzażowego i tzw. południowej szkoły malarskiej; być może nie był jego twórcą (być może tworzył w tangowskim stylu zielono-błękitnym), ale z pewnością wywarł nań wielki wpływ. Przypisuje mu się stworzenie techniki malarskiej pomo (dosł. „złamany tusz”): zamiast wypełniać kontur jednolicie kolorem, budowano jego fakturę używając odcieni różnie rozcieńczonego tuszu; druga technika, służąca do pokazywania erozji i wpływu czasu, nazywała się cun (termin nieprzetłumaczalny, można go oddać jako „zmarszczki na powierzchni skały”).
Najsławniejszym i najbardziej wpływowym dziełem Wanga był pejzaż przedstawiający jego ukochaną willę Wangchuan (posiadłość ta stała się ideałem „willi uczonego” i wyobrażenia o niej wywarły znaczny wpływ na sztukę chińskich ogrodów). Oryginał zaginął za czasów północnej dynastii Song; w X w. wykonał kopię (nie wiadomo, czy na podstawie oryginału), którą później uwieczniono w postaci rytych tablic kamiennych; z nich pochodzi wiele kopii, uznawanych za wywodzące się od dzieła Wang Weia. Obraz przedstawia łagodne wzgórza nad rzeką, wśród których „zagubione” są domki i pawilony, a całość utrzymana jest w subtelnym, łagodnym nastroju. Wang Weiowi przypisuje się też stworzenie nowego formatu obrazu: zwoju poziomego, który oglądało się stopniowo odwijając i podziwiało kolejne sceny, co dodawało czasowy aspekt do statycznego z natury dzieła malarskiego.
Krytycy zarzucali mu nieliczenie się z porami roku, gdyż na jego krajobrazach obecne są np. jednocześnie kwiaty kwitnące wiosną i jesienią albo dojrzewające banany na tle zaśnieżonej wsi. Pomimo tego jego obrazy stały się bardzo popularne i były wielokrotnie kopiowane przez malarzy z późniejszych epok, doceniających kunszt Wang Weia. To właśnie z tych kopii znane jest malarstwo Wanga, gdyż do naszych czasów nie zachowały się żadne oryginały.
Zobacz też Li Bai Du Fu
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Wang Wei index Wybór wierszy Wang Weia wiersze na Shiku.org Kolekcja tłumaczeń na Shiku.org Wybór wierszy
Kategoria:Malarze epoki Tang Kategoria:Chińscy poeci Kategoria:Chińscy politycy Kategoria:Zmarli w VIII wieku