Wybory parlamentarne w Bułgarii odbyły się 5 lipca 2009 roku, chociaż ze względu na bliską datę wyborów do Parlamentu Europejskiego (7 czerwca) część polityków postulowała o wyznaczenie jednego terminu dla obu głosowań„Setimes”: Bulgarian president announces date for EP elections (Dostęp 1 czerwca 2009)..

Wybory odbyły się w terminie konstytucyjnym. Po raz pierwszy zastosowano ordynację mieszaną, proporcjonalno-większościową, przy czym 209 posłów zostało wybranych w systemie proporcjonalnym, a 31 według ordynacji większościowej.

Nadspodziewanie wysokie zwycięstwo w wyborach odniosła założona w 2006 centroprawicowa partia Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii, której zabrakło tylko 5 mandatów do większości bezwzględnej. Klęskę poniosła koalicja sprawująca władzę w latach 2005–2009: Bułgarska Partia Socjalistyczna i Ruch na rzecz Praw i Wolności zdobyły odpowiednio 40 i 38 mandatów, natomiast trzeci koalicjant, Narodowy Ruch na rzecz Stabilności i Postępu, nie zdołał przekroczyć 4-procentowego progu wyborczego.

Reforma systemu wyborczego w kwietniu 2009 Wprowadzenie ordynacji mieszanej Na 3 miesiące przed wyborami Zgromadzenie Narodowe uchwaliło nową ordynację wyborczą„DarikNews.bg”: На изборите гласуваме по смесена система (w tłum. W wyborach głosujemy według systemu mieszanego) (Dostęp 13 kwietnia 2009) .. System proporcjonalny zamieniono systemem mieszanym, proporcjonalno-większościowym. Zdecydowano, że 209 posłów zostanie wybranych według ordynacji proporcjonalnej, natomiast 31 według ordynacji większościowej. Terytorium kraju podzielono na 31 okręgów wyborczych, pokrywających się z obwodami Bułgarii, przy czym Sofię podzielono na trzy okręgi, zaś w obwodzie płowdiwskim wydzielono miasto Płowdiw i obszar pozamiejski. We wszystkich okręgach wyborczych głosujący wybierali kandydatów z regionalnej listy proporcjonalnej oraz jednego kandydata z regionalnej listy większościowej. Wyniki części proporcjonalnej zostały przeliczone na liczbę mandatów przy zastosowaniu Metody Hare’a-Niemeyera, natomiast z listy większościowej automatycznie do parlamentu dostał się kandydat z największą liczbą głosów.

Próba podniesienia progu wyborczego dla koalicji W kwietniu 2009 głosami rządzącej koalicji oraz ugrupowań nacjonalistycznych Zgromadzenie Narodowe uchwaliło również poprawkę do systemu wyborczego, zakładającą podniesienie progu wyborczego dla koalicji z 4 do 8%„Novinite”: Bulgaria Introduces Mixed System for General Elections 2009 (Dostęp 1 czerwca 2009).. Przeciwko temu rozwiązaniu zaprotestowały balansujące na granicy progu partie prawicowe i ludowe zgromadzone w tzw. Niebieskiej Koalicji, które oskarżyły rządzących o samowolną i niedemokratyczną próbę wyeliminowania przeciwników politycznych z udziału w wyborach. Wyborczy wynik prawicy mógł być o tyle istotny dla konstrukcji przyszłego rządu: liderzy prowadzącej we wszystkich sondażach partii Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii podkreślali, że – jeśli nie zdobędą bezwzględnej większości głosów – jedynym partnerem, z którym będą rozmawiać o powołaniu wspólnego gabinetu, będzie właśnie Niebieska Koalicja (Dostęp 1 czerwca 2009).. Stanowczo zaprzeczali, że istnieje możliwość utworzenia rządu z socjalistamiTamże oraz „Novinite”: Bulgaria GERB Firmly Rejects Rumors of Coalition with Socialists, Ethnic Turks (Dostęp 1 czerwca 2009).. Zresztą także ówczesny premier i lider BSP Sergej Staniszew zastrzegł, że nie widzi możliwości współpracy z GERB-em„Novinite”: Bulgaria PM: No Chance of Coalition with Borisov’s GERB (Dostęp 1 czerwca 2009)..

Poprawkę do systemu wyborczego, w oczywisty sposób uderzającą w opozycję, skrytykowali niektórzy członkowie BSP, m.in. wicepremier i minister spraw zagranicznych Iwajło Kałfin„Novinite”: Bulgaria Foreign Minister: 8% Coalition Election Threshold Nonsense (Dostęp 1 czerwca 2009.).. Przeciwko zmianie opowiedział się również były lider BSP prezydent Georgi Pyrwanow, który 15 kwietnia zgłosił wobec niej weto (Dostęp 1 czerwca 2009).. Jednakże tydzień później parlament weto odrzucił (Dostęp 1 czerwca 2009). i dopiero decyzja Trybunału Konstytucyjnego, który 12 maja anulował nowelę (Dostęp 1 czerwca 2009)., definitywnie rozwiązała problem podwyższenia progu wyborczego.

Wybory do Parlamentu Europejskiego w czerwcu

Istotnym miernikiem rozkładu sympatii dla bułgarskich partii politycznych były wybory do Parlamentu Europejskiego, które odbyły się 7 czerwca, czyli miesiąc przed wyborami parlamentarnymi. Zgodnie z wcześniejszymi przewidywaniami, zwycięzcą okazał się GERB (Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii) mera Sofii Bojka Borisowa, który wprowadził pięciu posłów (24,4%). Mniejsze poparcie zyskały rządzące Bułgarska Partia Socjalistyczna (18,5%) oraz Ruch na rzecz Praw i Wolności (14,1%). Trzeci z koalicjantów, Narodowy Ruch na rzecz Stabilności i Postępu byłego cara Symeona Sakskoburggotskiego, niespodziewanie zdobył 8% i dwa mandaty eurodeputowanych, choć sondaże przedwyborcze wskazywały, że partia ta może w ogóle nie przekroczyć progu wyborczego„Dnevnik”: За два мандата повече, или битката за 200 хиляди гласа (w tłum. O dwa mandaty więcej, czyli bitwa o 200 tysięcy głosów) Sondaż przedwyborczy z 4 czerwca 2009. ..

Formowanie bloków koalicyjnych Podobnie jak w poprzednich wyborach lewicę reprezentowała Koalicja na rzecz Bułgarii z rządzącą Bułgarską Partią Socjalistyczną na czele. Na początku 2009 roku opozycyjne partie centroprawicowe i ludowe zawiązały Niebieską Koalicję. Głównymi siłami politycznymi są w niej: Związek Sił Demokratycznych; partia byłego premiera Iwana Kostowa Demokraci na rzecz Silnej Bułgarii, która w 2004 roku powstała jako partia rozłamowa ZSD; Bułgarski Związek Ludowy, a od 12 czerwca także Bułgarska Nowa Demokracja, nowa formacja zrzeszająca dawnych działaczy Narodowego Ruchu Symeona Drugiego z byłym ministrem obrony w rządzie Symeona Sakskoburggotskiego Nikołajem Swinarowem na czele. Liderami bloku są przewodniczący ZSD Martin Dimitrow i przewodniczący DSB Iwan Kostow.Pod koniec maja rejestracja Niebieskiej Koalicji stanęła pod znakiem zapytania. Centralna Komisja Wyborcza odmówiła ugrupowaniu – z powodu błędów w przedstawionej dokumentacji – prawa do wzięcia udziału w wyborach parlamentarnych. W związku z tym liderzy dwu głównych partii koalicji Iwan Kostow (Demokraci na rzecz Silnej Bułgarii) i Martin Dimitrow (Związek Sił Demokratycznych) oskarżyli jej członków o wspieranie socjalistów (według bułgarskiego prawa ich nominacje zatwierdza rząd) oraz wystosowali list do rządu Czech, które od 1 stycznia 2009 sprawowały prezydencję w Unii Europejskiej, z prośbą o przysłanie do Bułgarii międzynarodowych obserwatorów„Novinite”: Bulgaria Right-Wing Coalition Alarms Europe about Registration (Dostęp 1 czerwca 2009).. Dzień później decyzję Komisji uchylił Najwyższy Sąd AdministracyjnyBulgaria Rightist Coalition Allowed to Take Part in Parliament Elections (Dostęp 1 czerwca 2009).. W skład koalicji LIDER (Liberalna Inicjatywa na rzecz Demokratycznego Europejskiego Rozwoju) weszła partia Lider, kojarzona z biznesmenem Christem Kowaczkim, oskarżanym o prowadzenie niejasnych interesówДискретният милионер Христо Ковачки (w tłum. Dyskretny milioner Christo Kowaczki). Artykuł w portalu informacyjnym Vesti.bg . oraz partia Nowoto Wreme (Nowy Czas) założona w 2004 przez grupę deputowanych, którzy odłączyli się od Narodowego Ruchu Symeona Drugiego. W czerwcowych wyborach do Parlamentu Europejskiego koalicja niespodziewanie zdobyła aż 5,7% głosów, jednak nie dało jej to mandatu. Sondaże prowadzone przed wyborami parlamentarnymi pokazywały, że LIDER ma szansę przekroczyć 4-procentowy próg wyborczyPrognoza przedwyborcza z 2 lipca 2009 według gazety Дневник. .. Koalicja Bułgarski Ludowy Związek Chłopski (BLZCh) zawiązała się 10 czerwca 2009. W jej składzie znalazły się trzy partie ludowe (BLZCh – ZNS, BLZCh i Narodowa Partia Ludowa im. Nikoły Petkowa). 15 czerwca Centralna Komisja Wyborcza anulowała rejestrację koalicji w wyborach z powodu niezebrania przez nią wymaganej do kandydowania liczby ważnych podpisów. Trzy partie skrajnie lewicowe: Bułgarska Lewica, Partia Ojczyźniana i Partia Bułgarskich Komunistów zawiązały Bułgarską Koalicję Lewicową. Koalicja uzyskała rejestrację 9 czerwca 2009. Koalicję „Dla Ojczyzny” utworzyły 10 czerwca 2009 partie Demokratyczna Inicjatywa Obywatelska i Nowite Lideri (Nowi Liderzy). Na liście wyborczej koalicji znaleźli się m.in. oficerowie i członkowie organizacji wojskowych.

Wyniki głosowania Wyniki uzyskane przez poszczególne komitety wyborcze Komitet Wyborczy Lider Liczbaotrzymanychgłosów Procentgłosów Liczba mandatóww systemieproporcjonalnym Liczba mandatóww systemiewiększościowym Całkowitaliczbamandatów Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii Bojko Borisow 1 678 641 39,72% 90 26 116 Koalicja na rzecz Bułgarii Sergej Staniszew 748 147 17,70% 40 0 40 Ruch na rzecz Praw i Wolności Ahmed Dogan 610 521 14,45% 33 5 38 Ataka Wolen Siderow 395 733 9,36% 21 0 21 Niebieska Koalicja Martin Dimitrowi Iwan Kostow 285 662 6,76% 15 0 15 Porządek, Prawo i Sprawiedliwość Jane Janew 174 582 4,13% 10 0 10 LIDER Kynczo Filipow 137 795 3,26% 0 0 0 Narodowy Ruch na rzecz Stabilności i Postępu Symeon Sakskoburggotski 127 470 3,02% 0 0 0 Partia Zielonych Andrej Kowaczew,Denica Petrowai Petko Kowaczew 21 841 0,52% 0 0 0 Koalicja „Dla Ojczyzny” Mładen Kazakow 11 524 0,27% 0 0 0 Bułgarska Koalicja Lewicowa Ilija Bożinow, Iwan Genowi Petko Todorow 8 762 0,21% 0 0 0 Związek Sił Patriotycznych „Zasztita” Jordan Weliczkow 6 368 0,15% 0 0 0 Ruch Polityczny Socjaldemokraci Nikołaj Kamow 5 004 0,12% 0 0 0 Bułgarski Związek Narodowy „Nowa Demokracja” Bogdan Jocow 3 813 0,09% 0 0 0 Inna Bułgaria Bożidar Tomalew 3 455 0,08% 0 0 0 Partia Liberalnej Alternatywy i Pokoju Nikołaj Ninow 2 828 0,07% 0 0 0 Zjednoczenie Bułgarskich Patriotów Julij Abadżijew 2 175 0,05% 0 0 0 Narodowy Ruch na rzecz Ocalenia Ojczyzny Todor Raszew 1 874 0,04% 0 0 0 Koalicja BLZCh Stefan Liczew – – – – – WMRO – Bułgarski Ruch NarodowyRejestracja partii w wyborach anulowana przez Centralną Komisję Wyborczą. Krasimir Karakaczanow – – – – – Razem – 4 226 194 100,0% 209 31 240

Statystyki wyborcze Liczba uprawnionych do głosowania 7 129 965Liczba głosujących 4 323 581Frekwencja wyborcza (%) 60,20Liczba głosów nieważnych 97 387Liczba głosów ważnych 4 226 194

Ocena wyborów przez zagraniczną misję obserwacyjną Wybory były nadzorowane przez 40 obserwatorów wysłanych przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy (ZPRE) i Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)„Gazeta Wyborcza”: Trwają wybory parlamentarne w Bułgarii (Dostęp 5 lipca 2009).. Dzień po wyborach szef misji ZPRE, Tadeusz Iwiński, poinformował, iż stwierdzono szereg nieprawidłowości w przebiegu procesu wyborczego. W raporcieRaport z misji obserwacyjnej podczas wyborów parlamentarnych w Bułgarii w 2009 . sporządzonym przez obserwatorów wspomniano m.in. o praktyce handlu głosami wyborczymi, braku zaufania społecznego do demokracji, politycznym cynizmie elit i zmianach w ordynacji wyborczej dokonywanych tuż przed głosowaniem. Delegaci ZPRE jednogłośnie zdecydowali o zarekomendowaniu wznowienia monitoringu Bułgarii, zawieszonego od czasu przyjęcia kraju do Unii Europejskiej„Dnevnik”: ПАСЕ ще поиска връщане на постоянния мониторинг на България (w tłum. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy zarekomenduje wznowienie monitoringu Bułgarii). (Dostęp 6 lipca 2009)..