mały|Grób Bielowskiego na Cmentarzu Łyczakowskim August Bielowski (Augustyn), pseud. Jan Płaza (ur. 27 marca 1806 w Krechowicach na Pokuciu, zm. 11/12 października 1876 we Lwowie) – polski historyk, slawista, pisarz, dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, autor, fundator i wydawca „Monumenta Poloniae Historica”, członek honorowy Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w latach 1860–1876Bolesław Erzepki: Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Poznań, 1896, s. 1..
Życiorys W 1828 ukończył gimnazjum przy klasztorze oo. bazylianów w BuczaczuWładysław Semkowicz: Bielowski August..., s. 58.Петро Гуцал: Август Беловський. [W:] i rozpoczął studia na Uniwersytecie Lwowskim. Po wybuchu powstania listopadowego wstąpił do Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego, służył w pułku Legii Nadwiślańskiej pieszej w korpusie generała Samuela RóżyckiegoOnufry Hieronim Kunaszowski, Życiorysy uczestników Powstania Listopadowego : zebrane na pamiątkę obchodu jubileuszowego pięćdziesięcioletniej rocznicy tego powstania, Lwów 1880, s. 9.. Po upadku powstania udał się do Galicji. W 1834 został aresztowany po zarzutem spiskowania przez władze austriackie, w więzieniu przebywał dwa lata. W 1845 związał się z Zakładem Narodowym im. Ossolińskich, od 1869 był dyrektorem ZakładuA. Wierzbicki, Poczet historyków polskich. Historiografia polska doby podzaborowej, Poznań 2014, s. 75-76. i redaktorem „Biblioteki Ossolińskich”.
Jego staraniem w latach 1854–1861 wznowiony został Słownik języka polskiego Samuela Lindego, z uzupełnianiami i poprawkami.
Odbywał częste podróże naukowe przeszukując archiwa i biblioteki Rosji, Austrii, Niemiec w poszukiwaniu źródeł do dziejów polskich. Był pomysłodawcą i pierwszym wydawcą serii „Monumenta Poloniae Historica”, w latach 1856–1864 własnym kosztem wydał tom 1.A. Wierzbicki, Poczet historyków polskich. Historiografia polska doby podzaborowej, Poznań 2014, s. 80. (dzięki finansowemu wsparciu hrabiego Wiktora Baworowskiego ukończono druk). Tom 2. współfinansowało Towarzystwo Naukowe Krakowskie. W 1872 Towarzystwo, po przekształceniu się w Akademię Umiejętności, przejęło wydawanie Monumenta Poloniae Historica. Bielowski został kierownikiem Komisji Historycznej AU we Lwowie.
Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.
Dzieła Pieśń o Henryku Pobożnym (1839) Wersja cyfrowa Myśli do dziejów słowiańskich (1841) Początkowe dzieje Polski (1842) Wstęp krytyczny do dziejów Polski (Lwów 1850) wersja cyfrowa Rzut oka na dotychczasową pierwotną polską historyą (Lwów 1853) Wersja cyfrowa Pokucie (1856) Nagrobek Bolesława Chrobrego (1857) Żywot Św. Metodego (1858) Synowie Chrobrego (1859) Zamość (Lwów 1862) Wersja cyfrowa Monumenta Poloniae historica = Pomniki dziejowe Polski (Lwów 1864 i nast.) Wersja cyfrowa Genealogia xiążąt i królów polskich od roku 880 - 1195 (Lwów 1866) Wersja cyfrowa Wyniki badań najnowszych o Mistrzu Wincentym i jego kronice (1872) Szymon Szymonowic (1875)
przekłady: Wyprawa Igora na Połowców (1833), Pienia liryczne (poezja Schillera, 1841), Powieść minionych lat (1864, tłumaczenie dokonane z pomocą Iwana Wahylewicza).
Przypisy
Literatura dodatkowa Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989,
Linki zewnętrzne Kopia cyfrowa “Monumenta Poloniae Historica” w KPBC Utwory Augusta Bielowskiego w Federacji Bibliotek Cyfrowych Publikacje Augusta Bielowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Gimnazjum Buczackiego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Działacze polistopadowych organizacji rewolucyjnych i niepodległościowych Kategoria:Ludzie związani z Zakładem Narodowym im. Ossolińskich we Lwowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Polscy slawiści Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Polscy pisarze romantyzmu Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury ukraińskiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Polscy wydawcy wydawnictw źródłowych Kategoria:Uczestnicy Zjazdu Słowiańskiego w Pradze 1848 Kategoria:Ziewonia Kategoria:Urodzeni w 1806 Kategoria:Zmarli w 1876 Kategoria:Żołnierze piechoty powstania listopadowego