Piractwo (rozbój morski) – pojęcie określone przez Konwencję o morzu pełnym sporządzoną w Genewie dnia 29 kwietnia 1958 r.Konwencja o morzu pełnym sporządzona w Genewie dnia 29 kwietnia 1958 r. Dz.U. 1963 Nr.33 poz.187. jako:
Normy te powtórzyła w art. 101 Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza podpisana 10 grudnia 1982 w Montego Bay.
Spraw tych dotyczy także Konwencja w sprawie przeciwdziałania bezprawnym czynom przeciwko bezpieczeństwu żeglugi morskiej z 10 marca 1988 r.Konwencja w sprawie przeciwdziałania bezprawnym czynom przeciwko bezpieczeństwu żeglugi morskiej, sporządzona w Rzymie dnia 10 marca 1988 r. Dz.U. 1994 Nr 129, poz. 635. Zgodnie z artykułem 3:
Podejrzenie uprawiania piractwa, podobnie jak handlu niewolnikami, przyznaje okrętom wojennym na morzu otwartym prawo wizyty i rewizji, wobec takiego statku. Pierwsze tego rodzaju ustalenia pochodzą z roku 1815, gdy podobną zasadę wprowadziła uchwalona 8 lutego Deklaracja Mocarstw w sprawie zniesienia handlu Murzynami (który uznano za sprzeczny z zasadami humanitaryzmu i moralności powszechnej)Anna Michalska, Prawa człowieka w systemie norm międzynarodowych, Warszawa – Poznań, PWN 1982, , s. 13. dołączona do Aktu końcowego kongresu wiedeńskiego. Sprawy te nie są tożsame, lecz mają cechy wspólne, rozbój morski może łączyć się z porywaniem ludzi dla wymuszenia okupu lub w innym celu. Znane są również przypadki wykorzystywania przez piratów porwanych załóg do obsługi statków baz. Rola zakładników sprowadza się nie tylko do sterowania statkami, ale stanowią oni również żywe tarcze w razie ataku marynarki wojennejBartosz Władysław Fieducik, Terroryzm morski w świetle międzynarodowego prawa karnego, Białystok 2013 s. 88..
Konwencja w sprawie niewolnictwa z 1926 w art. 3 zobowiązuje Strony przedsięwziąć wszystkie potrzebne kroki, celem zapobieżenia i uniemożliwienia ładowania na okręty, wyładowywania, przewozu niewolników na swych wodach terytorialnych, jak również przewożenia ich wszystkimi statkami, noszącymi flagi danych Państw.
Konferencja waszyngtońska w układzie z 6 lutego 1922 o zasadach używania okrętów podwodnych i zakazie gazów szkodliwych uznawała za piractwo atakowanie statków handlowych przez okręty podwodne bez ostrzeżenia i bez zapewnienia ewakuacji załogiTreaty relating to the Use of Submarines and Noxious Gases in Warfare. Washington, 6 February 1922.. Traktat ratyfikowany przez 10 państw nie wszedł w życie na skutek braku akceptacji Francji (lista ratyfikacji).. Zakaz takich ataków powtarzał traktat londyński (1930), choć bez nazywania ich piractwemDo Traktatu londyńskiego nawiązywał Układ z Nyon z 14 września 1937 r. uznając za piractwo atak okrętu podwodnego nie należącego do żadnej ze stron w ówczesnej hiszpańskiej wojnie domowej..
Zwalczanie piractwa Artykuł 14 Konwencji z 1958 głosi, że Wszystkie państwa powinny współdziałać we wszelki możliwy sposób w celu zniszczenia piractwa na pełnym morzu lub w każdym innym miejscu nie podlegającym jurysdykcji żadnego Państwa. Identycznie brzmi art. 100 Konwencji z 1982.Polski Kodeks Karny z 1932 w sprawie piractwa głosił: Art. 9. Niezależnie od przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia przestępstwa, ustawę karną polską stosuje się do obywatela polskiego oraz cudzoziemca, którego nie postanowiono wydać, w razie popełnienia przez nich zagranicą następujących przestępstw: a) rozbójnictwa morskiego. Art. 259 Kto zabiera innej osobie cudze mienie ruchome w celu przywłaszczenia, używając przemocy albo grożąc użyciem natychmiastowego gwałtu na osobie albo doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności, podlega karze więzienia [ex art. 39 do lat 15]. Art. 260 Kto uzbraja lub przysposabia statek morski, przeznaczony do dokonania na morzu przestępstwa z art. 259 lub na takim statku przyjmuje służbę, podlega karze więzienia do lat 10. Art. XI przepisów wprowadzających Kodeks karny (1969) brzmi Kto uzbraja lub przysposabia statek morski przeznaczony do dokonania na morzu rabunku lub na takim statku przyjmuje służbę, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10, to samo mówi kodeks karny (1997) w art. 170. Kodeks przedwojenny zaliczał piractwo do przestępstw przeciw mieniu (rozdział XXXIX), obecny do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu (rozdział XX). Artykuł 4 Konwencji z 1988 stanowi 1. Niniejsza konwencja ma zastosowanie, jeżeli statek przepływa lub zgodnie z planem ma wpłynąć na, przepłynąć przez lub wypłynąć z wód znajdujących się poza zewnętrzną granicą morza terytorialnego jednego państwa lub poza bocznymi granicami jego morza terytorialnego graniczącego z przyległymi państwami. 2. W przypadkach, w których konwencja nie ma zastosowania na podstawie ustępu 1, stosowana jest mimo wszystko, jeżeli sprawca lub domniemany sprawca przestępstwa przebywa na terytorium państwa-strony innego niż państwo, do którego odnosi się ustęp 1.
Oznacza to jednocześnie brak regulacji dotyczących rozboju morskiego na morzu terytorialnym w przypadku, gdy dane państwo przybrzeżne nie sprawuje efektywnej władzy nad swoim terytorium. Przykładem tej sytuacji jest sprawa tzw. piratów somalijskich. Zobacz też hasło prawo pościgu.
Przypisy
Bibliografia
Jurysdykcja uniwersalna wobec piractwa morskiego w prawie międzynarodowym
Prawo międzynarodowe wobec piractwa morskiego Piractwo morskie Piractwo morskie a polskie prawo karne
Piractwo i terroryzm morski u progu XXI wieku Terroryzm morski. Współczesne zagrożenie w transporcie międzynarodowym Terroryzm morski w świetle międzynarodowego prawa karnego Zwalczanie piractwa morskiego
! Kategoria:Przestępstwa Kategoria:Prawo morza