Sandałowce (Santalales R. Br. ex Bercht. & J. Presl) – rząd roślin okrytonasiennych o problematycznej pozycji filogenetycznej i klasyfikacji wewnętrznej. Takson stanowi klad bazalny dla linii rozwojowej prowadzącej do kladu astrowych, po oddzieleniu linii prowadzącej do różowych lub znajduje się blisko tej pozycji. W obrębie rzędu wyróżniana jest różna liczba rodzin w zależności od ujęcia (do ok. 14) z blisko dwoma tysiącami gatunków występujących głównie w obszarze tropikalnym i subtropikalnym. Cechą charakterystyczną wielu roślin z tego rzędu jest wytwarzanie pestkowca z twardą łupiną nasienną oraz przystosowanie wielu z nich do pasożytnictwa. Liście zwykle są całobrzegie, z asterosklereidami.
Systematyka thumb|Nuytsia floribunda thumb|Olax phyllanthi thumb|Gązewnik europejski Rząd wskazywany był jako jeden z kladów bazalnych w obrębie linii prowadzącej do astrowych. Kolejność rozdzielania się linii rozwojowych jest jednak niejasna i grupa ta często przedstawiana jest w politomii z astrowymi, goździkowcami Caryophyllales i Berberidopsidales. W systemie Ruggiero i in. (2015) wszystkie te grupy mają rangę nadrzędów. Rząd sandałowców tworzy w pojedynkę jeden z 18 nadrzędów okrytonasiennych – Santalanae.
W systemie APG z 1998 i jego kolejnej aktualizacji (APG II z 2003) do rzędu włączane były rodziny: Olacaceae, Opiliaceae, Loranthaceae, Misodendraceae i Santalaceae. W wersji APG III z 2009 dołączone zostały rodziny Balanophoraceae i Schoepfiaceae. W systemie APG IV (2016) zachowane zostało to ujęcie mimo opublikowania szeregu prac, z których wynikało, że klasyfikacja zaliczanych tu rodzin wymaga istotnych zmian, skutkujących wyróżnieniem znacznie większej ich liczby. Uzasadniono to nie dość pewnymi wynikami analiz filogenetycznych.
Pozycja rzędu w kladogramie dwuliściennych właściwych według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Podział według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Podział według systemu Cronquista (1981) W systemie Cronquista rząd Santalales podzielony był na 10 rodzinCronquist A. 1981. An Integrated System of Classification of Flowering Plants. Columbia University Press, New York, s. 673–679.: Medusandraceae Dipentodontaceae Olacaceae – przemierżlowate Opiliaceae Santalaceae – sandałowcowate Misodendraceae Loranthaceae – gązewnikowate Viscaceae – jemiołowate Eremolepidaceae Balanophoraceae – gałecznicowate
Rodziny Viscaceae i Eremolepidaceae włączane są od czasu publikacji systemu APG do rodziny Santalaceae. Rodzina Dipentodontaceae w systemie APG III włączona została do rzędu Huerteales. Do rodziny Medusandraceae zaliczane były dwa rodzaje: Soyauxia i Medusandra. Badania molekularne wykazały przynależność ich obu do rodziny Peridiscaceae z rzędu skalnicowców.
Przypisy