thumb|240px|Kresowa kałamaszka (mal. A. Wierusz-Kowalski) Kałamaszka (białor. каламажка) – niewielki pojazd konny, czterokołowy wąski, otwarty wózek o prostej skrzyniowej konstrukcji.
A. Brückner i Z. Gloger wywodzą jego nazwę od rusińskiego zdrobniałego określenia kolimaga oznaczającego w XV wieku duży wóz towarowy z ochronną budąEncyklopedia staropolska, dz. cyt.. Kałamaszka (nazywana też taradajką)Słownik etymologiczny języka polskiego, dz. cyt. była mniejszym od bryczki pojazdem najczęściej jednokonnymPor. Ignacy Chodźko, Pamiętniki kwestarza, KAW, Poznań 1988, s. 65., pozbawionym resorowania oraz budy chroniącej pasażerów przed deszczem; wewnątrz zazwyczaj wyłożona była łubem (łykiem)Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury, PIW, Warszawa 1985, s. 455.. Drewniane koła osadzano na początkowo drewnianej osi smarowanej mazią dla zmniejszenia oporów ciernych.
W XVII wieku kałamaszka pojawiła się na Białorusi, a w XVIII upowszechniła się na Ukrainie i Litwie. W XVIII wieku dotarła również do Polski, gdzie stała się pojazdem popularnym wśród ubogiej szlachty. Z użycia wyszła na przełomie XIX/XX wiekuSłownik terminologiczny sztuk pięknych, dz. cyt..
Pojazd ten często występował w polskiej literaturze XIX-wiecznej, m.in. u Adama Mickiewicza:
...sąsiadów niemało …Z okolicznych zaścianków, zbrojni i bezbronni,
W kałamaszkach i bryczkach, i piesi, i konni… (Pan Tadeusz, księga VI – Zaścianek)
Przypisy
Bibliografia Krystyna Holly, Anna Żółtak: Słownik wyrazów zapomnianych, czyli słownictwo naszych lektur. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001 Aleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1927, s. 214 Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska. T. 2. Warszawa: Piotr Laskauer, 1901, s. 318 Słownik terminologiczny sztuk pięknych (pod red. Stefana Kozakiewicza). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969, s. 156
Kategoria:Historyczne środki transportu Kategoria:Pojazdy konne