MQ-9 Reaper (także Predator B) – amerykański bezzałogowy bojowy aparat latający (UCAV - unmanned combat aerial vehicle) produkowany przez firmę General Atomics Aeronautical Systems i używany głównie przez Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych oraz RAF. MQ-9 jest pierwszym dronem typu „myśliwy - zabójca” (ang. hunter - killer).
MQ-9 jest większym i lepiej wyposażonym samolotem niż wcześniejszy MQ-1 Predator. Może używać systemów naziemnych MQ-1. Ma turbośmigłowy silnik o mocy 950 KM, zdecydowanie mocniejszy od tłokowego silnika Predatora, który miał moc 119 KM. Zwiększenie ilości zabieranego paliwa i mocy silnika pozwala MQ-9 przelecieć kilkukrotnie większą odległość i rozwijać ponad dwa razy większą prędkość od MQ-1.
Historia Dobre doświadczenia w eksploatacji rozpoznawczego MQ-1 Predator skłoniły producenta do opracowania wersji charakteryzującej się lepszymi osiągami. Prace zainicjowano w 1998 roku początkowo tylko z inicjatywy producenta i tylko za jego pieniądze. W rozwój aparatu zaangażowała się NASA, która zainteresowana była pozyskaniem bezzałogowego samolotu do badań atmosferycznych. Bazując na konstrukcji Predatora General Atomics opracował wersję oznaczoną jako Predator B. Zbudowano trzy samoloty przedprototypowe: Predator B-001 ze skrzydłami o rozpiętości 20 metrów, silnikiem turbośmigłowym Garret TPE-331-10T o mocy 712 kW, dzięki temu udźwig wzrósł do 340 kg, pułap do 14 600 m a długotrwałość lotu do 30 h, prędkość maksymalna 390 km/h. Predator B-002 z dwuprzepływowym silnikiem turboodrzutowym Williams FJ44-2A o ciągu 10,2 kN. Aparat miał udźwig 215 kg, osiągał pułap 18 000 m i prędkość 500 km/h przy długotrwałości lotu wynoszącej 12 h. Predator B-003 nazwany przez producenta General Atomics Altair, posiadał silnik turbośmigłowy Garret TPE-331-10T o mocy 712 kW (identyczny jak w wersji 001), rozpiętość 25,6 m. Wersja ta miała najlepsze osiągi: udźwig 1360 kg, pułap 15 750 m, prędkość 440 km/h i zdolność pozostawania w powietrzu przez 36 godzin. Pierwsza wersja nowej maszyny (001) po raz pierwszy wzniosła się w powietrze 2 lutego 2001 roku. Aparat napędzany silnikiem turbośmigłowym osiągnął pułap 13 700 m przy prędkości przelotowej 270 – 300 km/h. Drugi z prototypów, napędzany małogabarytowym silnikiem turboodrzutowym, w trakcie lotów próbnych osiągnął pułap 15 000 m przy prędkości maksymalnej 450 km/h i długotrwałości lotu około 18 godzin. Ostatnia wartość była poniżej oczekiwań i zrezygnowano z napędu odrzutowego na korzyść jednostki turbośmigłowej. Trzecią wersją maszyny (ale o rozpiętości zmniejszonej do 20 m) zainteresowanie wyraziło US Air Force, w którym pojawiała się koncepcja nowego wykorzystania bezzałogowych samolotów rozpoznawczych, które obok tradycyjnych zadań rozpoznania, wykrywania i śledzenia, wykonywały by również zadania bojowe polegające na samodzielnym niszczeniu wykrytych celów, ukoronowaniem tej koncepcji nazwanej Hunter/Killer mógł być uzbrojony Predator. W czerwcu 2003 roku Dowództwo Lotnictwa Bojowego (Air Combat Command) zatwierdziło realizowanie powyższej idei co umożliwiło prowadzenie dalszych prób i testów. W grudniu 2002 roku siły powietrzne zamówiły dwa samoloty przedseryjne, nadając im oznaczenie YMQ-9A. W październiku 2003 roku oblatano pierwszy z nich a w listopadzie tego samego roku siły powietrzne zawarły z firmą General Atomics kontrakt na przeprowadzenie fazy demonstracyjnej nowej maszyny oznaczonej jako MQ-9A, która rozpoczęła się w 2005 roku, rok później US Air Force zamówiło kolejne samoloty, których nazwę zmieniono z Predator B na Reaper (żniwiarz). Pod koniec 2006 roku Reaper dokonał pierwszego zrzutu uzbrojenia, zakończonego sukcesem. Na początku 2009 roku US Air Force dysponował 28 bezzałogowymi samolotami MQ-9 Reaper.
W zmodernizowanych MQ-9A serii Block 5 wprowadzono ulepszenia jak zmodernizowany radar AN/APY-8, nowsze głowice elektrooptyczne AN/DAS-1 i MTS-B, generatory elektryczne o większej mocy i wzmocnione podwozie. Dopuszczalna masa startowa wzrosła do 5307 kg. Cena MQ-9 w 2025 roku szacowana była na 30–32 miliony dolarów USA.
MQ-9B SkyGuardian thumb|MQ-9B SeaGuardian w locie od góry Prace nad wersją oznaczoną jako MQ-9B rozpoczęto w 2014 roku. Początkowo nowy projekt finansowany był ze środków własnych wytwórni, której celem było zbudowanie wersji przeznaczonej przede wszystkim na rynek europejski – krajów poszukujących maszyny klasy MALE (Medium Altitude Long Endurance), operującej na średnich wysokościach, z dużą długotrwałością lotu, a przede wszystkim zdolnej do wykonywania misji w charakterystycznej dla Europy kontrolowanej przestrzeni powietrznej. Tym samym nowy płatowiec powstał pod kątem spełnienia wymagań dotyczących zdatności do lotu systemów bezzałogowych statków powietrznych w kontrolowanej przestrzeni powietrznej (norma STANAG 4671). Aby sprostać nowym wymaganiom, General Atomics Aeronautical Systems podjął współpracę z agencjami regulującymi ruch w cywilnej przestrzeni powietrznej, amerykańskiej Federal Aviation Administration i brytyjskiej Civil Aviation Authority. Nowa wersja otrzymała nazwę SkyGuardian, znana była także jako Certifiable Predator B.
Na wyposażeniu samolotu znalazł się system wykrywania niebezpieczeństwa i unikania kolizji (Detect and Avoid System). W jego skład wchodzi radarowy system unikania kolizji (Due Regard Radar/DRR) i system zapobiegający zderzeniom statków powietrznych TCAS II. Krawędź natarcia płatów, wlot powietrza do silnika i rurka Pitota wyposażone zostały w system przeciwoblodzeniowy. Zwiększono rozpiętość skrzydeł do 24 metrów oraz zainstalowano na ich końcach winglety. Zwiększono zapas paliwa przenoszonego na pokładzie, dzięki czemu długotrwałość lotu osiągnęła poziom rzędu 40 godzin w powietrzu. Tym niemniej maksymalny czas przebywania w powietrzu uzależniony jest od charakteru wykonywanej misji. Maszyna jest w stanie automatycznie przeprowadzić procedurę startu i lądowania. Zwiększono również masę przenoszonego uzbrojenia z 1400 kg do 2150 kg i liczbę węzłów podwieszeń z sześciu w MQ-9A do dziewięciu. Do 5670 kg wzrosła maksymalna masa startowa.
We wrześniu 2020 roku oblatano także prototyp morskiej wersji patrolowej MQ-9B SeaGuardian.
Konstrukcja thumb|MQ-9A od przodu Reaper zachował układ konstrukcyjny swojego poprzednika, jest średniopłatem z silnikiem umieszczonym w tylnej części kadłuba napędzającym trójłopatowe śmigło pchające i motylkowym usterzeniem ogonowym. Samolot posiada składane podwozie, przednie koło chowane w kadłubie a podwozie główne, dwugoleniowe składane po starcie wzdłuż kadłuba. Typowa misja realizowana jest w kilku etapach. Naziemna stacja kontroli lotu realizuje start maszyny i kontroluje jej lot przez pierwsze 150 km, następnie poprzez satelitarne łącze danych kontrolę nad aparatem przejmuje stanowisko kontroli zlokalizowane w Creech Air Force Base, po wykonaniu zadania procedura jest powtarzana w odwrotnej kolejności. Naziemną załogę kontrolującą lot stanowią pilot aparatu i operator systemów pokładowych samolotu zajmujący się również niszczeniem wykrytych celów. Wyposażenie elektroniczne Na pokładzie aparatu umieszczony jest radar z syntetyczną aperturą AN/APY-8 Lynx posiadający zdolność mapowania obszaru ziemi o maksymalnej rozdzielczości wynoszącej 0,1 m oraz śledzenia poruszających się celów na dystansie do 23 km. W głowicy optoelektronicznej znajduje się system elektrooptyczny AN/DAS-1 MTS-B (Multi-spectral Targeting System) integrujący kamery pracujące w świetle dziennym (z czterokrotnym powiększeniem cyfrowym) i podczerwieni (z dwukrotnym powiększeniem cyfrowym), dalmierz laserowy i laserowy wskaźnik celów z automatycznym systemem śledzenia plamki lasera. Planowana jest integracja z aparatem radaru ze skanowaniem elektronicznym AESA (Active Electronically Scanned Array), który poprawiłby możliwości maszyny w bezkolizyjnym locie w cywilnej przestrzeni powietrznej a także integracje nowego uzbrojeniaRobert Czulda,Nowe uzbrojenie dla MQ-9 Reaper?, „Lotnictwo”, nr 3 (2014), s. 12, .
Uzbrojenie thumb|Brytyjski MQ-9A z bombami w Afganistanie MQ-9 Reaper może przenosić maksymalnie 1360 kg uzbrojenia podwieszanego na sześciu węzłach podskrzydłowych. Samolot może być uzbrojony w bomby kierowane laserowo GBU-12 Paveway II, bomby GBU-38 JDAM lub bomby z mieszanym układem naprowadzania laser/GPS GBU-49 oraz pociski AGM-114 Hellfire. Możliwe jest również przenoszenie dodatkowych zbiorników paliwa. Planowane jest integracja dodatkowego uzbrojenia z aparatem. Maszyna przystosowana będzie do przenoszenia pocisków AIM-9X oraz AIM-120 AMRAAM i przeciwradiolokacyjny AGM-88 HARM. Wielka Brytania prowadzi prace nad integracją z aparatem pocisków Brimstone. Ich efektem było skuteczne wykorzystanie pocisków przez MQ-9. 21 marca 2014 roku, koncern MBDA poinformował o przeprowadzeniu serii prób, polegających na wystrzeleniu 9 rakiet w warunkach zbliżonych do bojowych. Lecący na wysokości 6000 metrów MQ-9, skutecznie poraził cele znajdujące się w odległości od 7 do 12 kilometrów od aparatu. Za cele obrano obiekty nieruchome jak również poruszające się z prędkością ponad 100 km/h i wykonujące manewry. W trakcie ataku wykorzystano aktywne samonaprowadzanie radiolokacyjne oraz półaktywne samonaprowadzanie laserowePociski Dual-Mode Brimstone odpalone z bsl MQ-9 Reaper, "Nowa Technika Wojskowa", nr 4 (2014), s. 70, .
Służba Polska Od 1 marca 2019 w pełnej gotowości operacyjnej znajduje się baza Reaperów w Mirosławcu gdzie stacjonuje wydzielona jednostka 52. Operacyjnej Grupy Ekspedycyjnej stanowiącej część 52. Skrzydła Lotnictwa Myśliwskiego USA. Jednostka stacjonuje w Polsce od maja 2018 rokuMirosławiec MQ-9 mission fully operational, „Air Forces Monthly”, nr 4 (2019), s. 14, . Operują z niej dwa Reapery.
W październiku 2022 r. MON poinformowało o leasingu bezzałogowego systemu rozpoznawczego MQ-9A Reaper (Predator B) dla polskiej armii, która będzie z niego korzystać do czasu pozyskania własnego bezzałogowego systemu rozpoznawczego. W grudniu 2024 roku podpisano umowę na zakup trzech MQ-9B Sky Guardian, które mają być dostarczone w 2027 roku.
Stany Zjednoczone thumb|MQ-9 z 138. Dywizjonu Szturmowego, 2012 rok W 2006 roku w bazie Creech Air Force Base siły powietrzne utworzyły pierwszą jednostkę uzbrojoną w MQ-9 Reaper. Był to 42 Dywizjon Szturmowy (42d Attack Squadron), który rok później wszedł w skład 432 Skrzydła (432d Air Expeditionary Wing) wyposażonego tylko w bezzałogowe samoloty. 432 Skrzydło wystawia jednostki do działań w rejonach konfliktów, którymi w dniu dzisiejszym są Irak i Afganistan. Pierwszą misję Reaper zrealizował 25 września 2007 roku, w tym samym roku, 28 października miał miejsce pierwszy bojowy atak z użyciem samolotu, który zniszczył pojazd, którym poruszali się afgańscy rebelianci. Do 6 marca 2008 roku samoloty zniszczyły 16 celów w Afganistanie. 17 lipca 2008 roku zadebiutowały w Iraku. 11 sierpnia 2008 roku poinformowano o wyposażeniu w Reapery pierwszej jednostki Lotnictwa Gwardii Narodowej USA (Air National Guard), 174 Skrzydła Myśliwskiego (174th Fighter Wing) stacjonującego w Syracuse w stanie Nowy Jork. Kolejną instytucją wykorzystującą aparaty jest Amerykańska Służba Celna i Straż Graniczna (U.S. Customs and Border Protection), której Reapery stacjonują w Sierra Vista w Arizonie oraz Grand Forks w Dakocie Północnej. 24 kwietnia 2006 roku jeden z aparatów uległ rozbiciu na skutek przypadkowego wyłączenia silnika przez operatora z naziemnej stacji kontroliAwaria Predatora B na granicy amerykańsko-meksykańskiej, „Lotnictwo”, nr 6 (2006), s. 6, . Nie zmieniło to ogólnej oceny samolotu przez tę instytucję, podczas swojej służby Reaper przyczynił się do przechwycenia kilku ton marihuany oraz aresztowania kilku tysięcy nielegalnych imigrantów i przemytników. Obecnie U.S. Customs and Border Protection posiada pięć MQ-9 Reaper.