Józef Stanisław Niżnik (ur. 13 marca 1943 w Łańcucie) – polski filozof i socjolog, nauczyciel akademicki i pracownik naukowy Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.
W latach 1961–1966 studiował filozofię i socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Uzyskał doktorat z filozofii w IFiS PAN w 1970 lub 1971, broniąc pracy pt. Rzeczywistość w perspektywie mitu. Wokół filozofii mitu Ernesta Cassirera przygotowanej pod kierunkiem Adama Schaffa. W latach 1971–1972 zatrudniony w Centralnym Ośrodku Metodyki Upowszechniania Kultury w Warszawie, a od 1973 na stanowisku adiunkta w IFiS PAN. W 1976/1977 i 1984/1985 był profesorem wizytującym na .
Habilitował się w IFiS PAN w 1980 lub 1981 na podstawie rozprawy Przedmiot poznania w naukach społecznych (1979) i w 1981 objął tam stanowisko profesora uczelni. W latach 1989–1994 był zastępcą dyrektora IFiS PAN.
W 1987 nawiązał współpracę z Klubem Rzymskim. Współtwórca i pierwszy sekretarz generalny (1987–1993), a następnie członek zarządu Polskiego Towarzystwa Współpracy z Klubem Rzymskim. W latach 1993–2002 prezes, a od 2003 wiceprezes Polskiej Fundacji Klubu Rzymskiego.
Po nominacji profesorskiej z 1992 został szefem Zespołu Studiów Europejskich oraz profesorem na stanowisku im. Jeana Monneta w Szkole Nauk Społecznych przy IFiS PAN. Od 1993 członek Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus” przy Prezydium PAN. Przewodniczył Radzie Naukowej IFiS PAN.
W latach 2000–2014 był także wykładowcą Wydziału Stosunków Międzynarodowych Collegium Civitas w Warszawie.
W 2023 przeszedł na emeryturę, pozostając członkiem Komitetu Prognoz PAN.
Autor ponad 100 publikacji naukowych w dziedzinie filozofii, metodologii nauk społecznych, socjologii wiedzy oraz, od 1989 roku – integracji europejskiej.
Do wypromowanych przez niego w IFiS PAN doktorów należą Andrzej Leder (1994) i Grażyna Romańczuk-Woroniecka (1995).
Wybrane publikacje Przedmiot poznania w naukach społecznych, PWN, Warszawa 1979 (159 s.), Symbole a adaptacja kulturowa, Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, Warszawa 1985 (135 s.), Socjologia wiedzy. Zarys historii i problematyki, Książka i Wiedza, Warszawa 1989 (222 s.), (red.) Pogranicza epistemologii, IFiS PAN, Warszawa 1992 (211 s.), (przedmowa) (red., z ) Debating the State of Philosophy: Habermas, Rorty and Kołakowski, , Westport (Connecticut) 1996, przekład polski (własny): Habermas, Rorty, Kołakowski. Stan filozofii współczesnej, IFiS PAN, Warszawa 1996 (210 s.), Arbitralność filozofii, IFiS PAN, Warszawa 1999 (115 s.), przekład angielski: The Arbitrariness of Philosophy: An Essay on Metaphilosophical Functionalism, Davies Group, Aurora (Colorado) 2006 (124 s.), (red.) The Normative Environment of European Integration. Social, Political and Cultural Obstacles to Compliance with European Norms, IFiS PAN, Warsaw 2008 (255 s.), Democracy versus Solidarity in the EU Discourse, , Frankfurt am Main 2012 (124 s.), (red.) Twentieth-century Wars in European Memory, Peter Lang, Frankfurt am Main 2013 (288 s.), (red.) Unia Europejska w systemie geopolitycznym a kierunki ewolucji jej systemu politycznego, Elipsa, Warszawa 2016 (307 s.), Facing Nationalisms in the European Union, , Newcastle 2022 (161 s.)
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona ze zdjęciem i pełną bibliografią w IFiS PAN (j. ang)
Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Nauczyciele akademiccy Collegium Civitas w Warszawie