Ostrołęka – stacja kolejowa w Ostrołęce, w woj. mazowieckim, w Polsce.
Stacja posiada dwa perony: pierwszy, jednokrawędziowy, wysoki o długości 362 m, drugi – dwukrawędziowy, niski o długości 291 mProgram rozwoju i modernizacji technologicznej transportu szynowego w województwie mazowieckim, s. 80..
Historia thumb|Stary budynek dworca thumb|Peron 1 stacji w Ostrołęce Historia kolei w Ostrołęce sięga roku 1893, kiedy to uruchomiono połączenie kolejowe z Małkinią i Łapami, a co za tym szło – także z Warszawą, Siedlcami i Białymstokiem. W 1897 roku otwarto kolejne połączenie z Ostrołęki przez stację w Tłuszczu do Pilawy.
Śródmieście i historyczne centrum Ostrołęki jest oddalone od stacji kolejowej o około 4 kilometry. Stacja kolejowa została bowiem pierwotnie wybudowana w miejscowości Kaczyny-Stara Wieś, znajdującej się wtedy w gminie Rzekuń. Miejscowość włączono w roku 1936 do granic administracyjnych miasta. Daleka odległość położenia stacji wynikała bowiem z przyczyn wojskowych. W omawianym okresie Ostrołęka znajdowała się w granicach zaboru rosyjskiego. Ze względu na położenie geograficzne miasta, władze carskie przypisywały mu kluczowe znaczenie strategiczne, dążąc do rozbudowy infrastruktury komunikacyjnej, która umożliwiłaby szybką dyslokację wojsk w kierunku granicy z Prusami w przypadku wybuchu konfliktu zbrojnego. Stacja w Ostrołęce spośród największych stacji kolejowych w guberni łomżyńskiej charakteryzowała się najniższą dynamiką wzrostu. Priorytetem było wtedy zaopatrzenie garnizonu carskiego, a nie uzyskiwanie przyrostów pasażerskich bądź towarowych.
W 1916 roku Niemcy zbudowały kolejną linię kolejową z Ostrołęki do Wielbarka przez Chorzele. W okresie dwudziestolecia międzywojennego struktura organizacyjna ostrołęckiego węzła kolejowego obejmowała szereg wyspecjalizowanych jednostek technicznych i administracyjnych. W ich skład wchodziły: stacja, oddział drogowy, parowozownia, odcinek zabezpieczenia ruchu i łączności, odcinek drogowy oraz rejon budynków. Węzeł dysponował również zapleczem socjalnym w postaci przychodni lekarskiej oraz łaźni usytuowanej na terenie parowozowni. Ponadto w strukturach węzła funkcjonowała jednostka straży pożarnej, która oprócz zadań statutowych z zakresu ochrony przeciwpożarowej realizowała funkcje reprezentacyjne, biorąc udział w uroczystościach państwowych i religijnych. Uzupełnieniem kolei była wtedy ostrołęcka pasażerska komunikacja autobusowa, obsługiwana przez warszawską bazę PKP. Obecny budynek dworca również został zbudowany podczas 20-lecia międzywojennego, lecz przez krótki czas po wojnie dworzec był przeniesiony o ok. 200 metrów dalej (w stronę wsi Tobolice) do ceglanego małego budynku.
W latach 80. XX wieku nastąpiła elektryfikacja linii kolejowej z Tłuszcza do Ostrołęki. W pierwszej kolejności oddano zelektryfikowany odcinek Tłuszcz – Wyszków, a w 1985 roku zakończono ją w całości; również od Wyszkowa do Ostrołęki. Po zmianie ustroju w Polsce, na początku lat 90. sytuacja kolei w mieście uległa znacznemu pogorszeniu. W 1993 roku zamknięto połączenia kolejowe z Łomżą i Ostrowią MazowieckąWschód bez kolei. inforail.pl. 2009-05-19.. Następnie w 2000 roku zamknięto również linię kolejową do Białegostoku, a rok później zlikwidowano połączenia do Szczytna i Olsztyna w ramach planu przygotowanego przez ówczesnego dyrektora PKP Krzysztofa Celińskiego. W roku 2004 planowano likwidację większości par połączeń Ostrołęka – Tłuszcz, a w dalszej kolejności całkowitą likwidację połączeń pasażerskich do Ostrołęki, jednak przy dużym oporze społecznym i licznych protestach mieszkańców zaniechano tych planów. W 2006 roku przedstawiciele związków zawodowych zwrócili się o pomoc do Rady Powiatu w przywróceniu połączeń kolejowych do Ostrołęki, zwracając uwagę na niższą eksploatację szynobusu względem taboru wagonowego, co dałoby niższe koszta obsługi linii. Rada Powiatu w Ostrołęce wystosowała więc jednogłośnie apel do marszałka województwa mazowieckiego o rozważenie możliwości poprawy funkcjonowania komunikacji kolejowej na terenie regionuProtokoły XXXVI-XLV sesji Rady Powiatu 2006, Protokół nr. XXXVII/2006 z 9 marca 2006 roku., który przyniósł skutki dopiero w 2015 roku, kiedy zarząd województwa mazowieckiego i PKP PLK podpisały list intencyjny na realizację programu polepszenia przewozów przy wsparciu unijnych środków z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020. W planach znalazły się remonty linii kolejowych, przywracające między innymi połączenia kolejowe Ostrołęki z innymi miejscowościami.
Obecnie przez miasto przebiega 5 linii kolejowych. Linia kolejowa nr 35 z Ostrołęki do Szczytna czynna jest od marca 2023 r. na odcinku do Chorzel (obsługująca od tego czasu ruch pasażerski na tej trasie – do 2024 r. tylko na tym odcinku) i od grudnia 2023 r. czynna na całej długości tejże linii, a także linia kolejowa nr 36 do Łap z rozgałęzieniem do Białegostoku i Łomży oraz linia kolejowa nr 29 z Tłuszcza do Ostrołęki. Jest to jedyna zelektryfikowana linia pasażerska, na której znajduje się 7 stacji kolejowych oraz 9 przystanków osobowych. Linia kolejowa nr 34 prowadząca niegdyś do Ostrowi Mazowieckiej i Małkini Górnej pozostaje natomiast jedyną zamkniętą linią dla ruchu pasażerskiego, a linią kolejową nr 900 z Ostrołęki do Goworek dowożony jest węgiel do elektrowni w Ostrołęce.
We wrześniu 2007 r. ponownie zostało uruchomione bezpośrednie połączenie kolejowe Ostrołęka – Warszawa i Warszawa – Ostrołęka. W czerwcu 2023 r. Koleje Mazowieckie uruchomiły osiem par połączeń Ostrołęka – Chorzele. Następnie w marcu 2024 r. przywrócono połączenia Ostrołęka – Białystok (2 pary), a w grudniu 2024 r. bezpośrednie połączenia Ostrołęka – Olsztyn (1 para) oraz Ostrołęka – Szczytno (2 pary).
Dnia 20 lipca 2018 roku zatwierdzono przez Komitet Sterujący Komponentu Kolejowego Centralnego Portu Komunikacyjnego nową linię kolejową przebiegającą przez Ostrołękę, a mianowicie Warszawa – Ostrołęka – Pisz – Giżycko.
W październiku 2025 roku ogłoszono przetarg na remont linii kolejowej nr 29 oraz znajdujących się na niej peronów. Modernizacja linii ma potrwać od 13 kwietnia do grudnia 2026 roku. Prędkość eksploatacyjna na linii nr 29 po remoncie ma wynosić 120 km/h z odcinkami do 160 km/h.
W połowie czerwca 2026 roku pojawiły się 2 pary połączenia dalekobieżnego PKP Intercity „Orzyc” i „Omulew” relacji Białystok – Olsztyn przez stację w Ostrołęce. W perspektywie długoplanowej przewiduje się sukcesywne wydłużanie relacji wspomnianych składów, docelowo włączając Ostrołękę w sieć bezpośrednich połączeń z Gdynią, jak również z mniejszymi ośrodkami takimi jak Hajnówka i Siedlce. Z kolei na czerwiec 2027 roku, po zakończeniu modernizacji linii kolejowej nr 29, zapowiedziano wprowadzenie połączenia relacji – Łomża – Ostrołęka – Warszawa.
Połączenia Na stacji zatrzymują się głównie pociągi Kolei Mazowieckich. Stację obsługują również pociągi Polregio i PKP Intercity: {| class="wikitable" !Przewoźnik !Linia !Trasa ! |- |rowspan=9| PKP Intercity |style="background: #FFA500; text-align: center; color:white;" !|IC 51101 |Olsztyn Główny – Szczytno – Wielbark – Chorzele – Ostrołęka – Śniadowo – Łomża – Łapy – Białystok Zielone Wzgórza – Białystok |- PrzewoźnikLiniaTrasa Koleje MazowieckieR3/RE3Ostrołęka – Wyszków – Łowicz Główny R60Ostrołęka – Wyszków – Warszawa WileńskaR61Ostrołęka – Wyszków – TłuszczR61Sochaczew – Wyszków – OstrołękaRE6/RE61Ostrołęka – Wyszków – Warszawa ZachodniaRE61Ostrołęka – Wyszków – OstrołękaRE61Grodzisk Mazowiecki – Wyszków – OstrołękaR62Ostrołęka – ChorzeleR62Ostrołęka – Chorzele – Szczytno PrzewoźnikLiniaTrasa PolregioPROstrołęka – Łomża – Białystok PROstrołęka – Szczytno – Olsztyn Główny
Ruch pasażerski Rok Wymiana pasażerska na dobę Miejscew Polsce 2017 300-499 bd. 2022 300-499 bd. 2024 700-999 bd. 2025 1100 380.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Ostrołęcki Węzeł Kolejowy – kalendarium
Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Ostrołęce Kategoria:Obiekty w Ostrołęce wpisane do gminnej ewidencji zabytków