Tomasz z Węgleszyna (zm. 1409) – kanonik łęczycki od 1371 r.następnie zrezygnował ze stanu duchownego, podczaszy krakowski od 1386 r., starosta bydgoski od 1392 r., starosta generalny Wielkopolski od 1398 r., kasztelan sandomierski od 1407 r.
Życiorys Wywodził się z zamożnej rodziny małopolskiej. Był synem Dziwisza z Węgleszyna, starosty łęczyckiego, a także wnukiem Piotra Mokrskiego herbu Jelita. Jego brat Peregryn był podkomorzym sandomierskim, a w latach 1385–1387 pełnił urząd starosty generalnego Wielkopolski. Wywodził się ze znanej rodziny możnowładczej Jelitczyków, która ugruntowała swoją pozycję ekonomiczną i polityczną w okresie władzy Andegawenów.
Kariera Tomasza przypadła na lata panowania króla Władysława Jagiełły. Od 1386 do 1407 r. był podczaszym krakowskim, a od 1407 do 1409 r. kasztelanem sandomierskim. W 1387 r. brał udział w podróży króla na Litwę. Często przebywał w otoczeniu Jagiełły. Na przełomie 1397–1398 r. król mianował go starostą generalnym Wielkopolski. Urząd ten objął 22 lutego 1398 r. i sprawował go do śmierci.
Dwór starosty stał się ważnym ośrodkiem kultury świeckiej. „Tak jak starosta był reprezentantem króla, tak dwór jako ośrodek kultury był przedstawicielem dworu królewskiego i panujących tam obyczajów rycerskich późnego średniowiecza. Dwór Tomasza musiał być duży i osiągnąć wysoki poziom, skoro występuje na nim godność sądnego dworu starościńskiego - iudex curie domini capitanei” (Jacek Wiesiołowski).
Od 1392 r. sprawował urząd starosty w pogranicznej Bydgoszczy. Jednym z głównych zadań spoczywających na staroście bydgoskim było należyte zabezpieczenie zamku bydgoskiego. Jednak wkrótce po wybuchu wojny z Krzyżakami, 26 sierpnia 1409 r. zamek skapitulował i Bydgoszcz znalazła się w rękach krzyżackich. Odpowiedzialność za to w pewnej części spadła na Tomasza, który w tym czasie pełnił jakąś powinność przy królu i nie było go w Bydgoszczy. Całą winę za upadek zamku przypisano burgrabiemu Bernardowi. Tomasz na wieść o upadku Bydgoszczy „z żalu wielkiego umarł”wzmianka w Kronice Jana Długosza, tknięty apopleksją.
Działalność na starostwie bydgoskim Tomasz z Węgleszyna zasłużył się Bydgoszczy fundacją klasztoru Karmelitów. 18 września 1408 r. wystawił dla tego klasztoru przywilej fundacyjny. Przekazał w nim karmelitom dziesięcinę z młyna wielkiego w Bydgoszczy, połowę dziesięciny z cła wodnego i opłaty zwanej „śluzne”, udzielił im pozwolenia na pobieranie suchego drzewa z lasów królewskich oraz ograniczonego pozwolenia na połów ryb w Brdzie.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom IV. Bydgoszcz 1997. , str. 108 Zyglewski Zbigniew. Późnośredniowieczne urzędy i urzędnicy w powiecie bydgoskim. Urzędnicy ziemscy – starostowie, burgrabiowie [w.] Prace Komisji Historii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. T.16. Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków. Zbiór studiów pod red. Zdzisława Biegańskiego i Włodzimierza Jastrzębskiego. Bydgoszcz 1998.
Kategoria:Kasztelanowie sandomierscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Starostowie bydgoscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Starostowie generalni Wielkopolski Kategoria:Podczaszowie krakowscy Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Urodzeni w XIV wieku Kategoria:Zmarli w 1409