240 px|right|thumb|Bofors - 54 takie działa posiadał pułk 5 Kresowy Pułk Artylerii Przeciwlotniczej Lekkiej (5 paplot) – oddział artylerii przeciwlotniczej Polskich Sił Zbrojnych.
Historia, formowanie i zmiany organizacyjne 13 września 1941 na podstawie ustnego rozkazu dowódcy 5 Dywizji Piechoty Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR major Zygmunt IV Dobrowolski przystąpił do organizowania 5 dywizjonu artylerii przeciwlotniczej według sowieckich etatów.
21 października 1942 major Antoni Ropelewski otrzymał rozkaz dowódcy dywizji w sprawie przeformowania 5 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej w 5 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej. Z dotychczasowego stanu osobowego dywizjonu przygotowano zawiązki dowództwa pułku, trzech dywizjonów, każdy po trzy baterie, oraz czołówki warsztatowej. 24 października 1942 major Ropelewski, jako pełniący obowiązki dowódcy, podpisał pierwszy rozkaz dzienny pułku. 26 października 1942 dowództwo pułku przejął mjr Alfons Fengler. Do pułku przybyła grupa oficerów z Wielkiej Brytanii i innych jednostek Armii Polskiej na Wschodzie. Prowadzono weryfikację oficerów i szeregowych pod względem zdrowotnym i przydatności do służby w pułku. Z plutonu dowodzenia 5 daplot organizowano dowództwo pułku, a z trzech baterii dywizjony i zawiązki baterii w dywizjonach. W miesiącu październiku i listopadzie prowadzono głównie prace nad polepszeniem zdrowia i kondycji żołnierzy pułku, urządzano obóz i miejsca zakwaterowania. Pod koniec listopada powrócili żołnierze wysłani na oddelegowania jeszcze z 5 daplot. do Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii i Centrum Wyszkolenia Artylerii jako instruktorzy i dowódcy pododdziałów szkolnych oraz 18 podchorążych po ukończeniu szkolenia w SPRA. W listopadzie przybyło 5 oficerów z 3 Dywizji Strzelców Karpackich oraz dwóch następnych z Wielkiej Brytanii. Do pułku w listopadzie 1942 przybyło 188 szeregowych, w tym wielu starszych wiekiem. Rozpoczęto pod koniec listopada szkolenie na wypożyczonej z CWArt. armacie 40 mm Bofors przybyło też trzech instruktorów. Rozpoczęto kurs samochodowy dla 60 szeregowych pułku. Dalej zwalczano choroby, w tym malarię, do obozu malaryków odeszło 22 żołnierzy pułku. 5 grudnia do Habbanyi odjechał oddział kwaterunkowy w składzie 2 oficerów i 30 szeregowych. Na kwalifikację do komisji lotniczej wyjechało 3 oficerów 31 szeregowych. Do obozu malaryków ubyło 11 szeregowych, a przybyło z niego 11 żołnierzy. 10 szeregowych wyjechało na kurs warsztatowy w brytyjskim ośrodku szkoleniowym. 14 i 15 grudnia 1942 wyjechał pułk koleją przez Bagdad do obozu zgrupowania artylerii przeciwlotniczej w Habbanyia.
5 paplot. otrzymał w styczniu 1943 4 armaty Boforsa 40 mm na stan i 2 armaty wypożyczone z brytyjskiej jednostki przeciwlotniczej. Prowadzono dalsze szkolenie i selekcję przydatności żołnierzy do służby liniowej. Na kurs samochodowy do Mosulu przy 3 DSK odjechało 13 szeregowych, a 14 szeregowych z kategorią zdrowia „D” odesłano do Ośrodka Zapasowego APW. Prowadzono strzelania z lkm Bren i karabinów. Prowadzono strzelania szkolne z zamontowanych do armat karabinów maszynowych Bren do celów naziemnych i powietrznych. Rozkazem personalnym Naczelnego Wodza na mocy dekretu Prezydenta RP, 4 podchorążych awansowało na stopień podporucznika. Pod koniec lutego pułk rozpoczął strzelania z armat 40 mm działonami i bateriami.
11 marca 1943 została rozwiązana 6 Lwowska Dywizja Piechoty. W uwagi na to w skład 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty włączono większość oddziałów rozwiązanej dywizji. Z tego względu, że pułk jeszcze nie osiągnął pełnych stanów etatowych posiadał braki kadrowe rozwiązano dotychczasowy III dywizjon uzupełniając pozostałe pododdziały i oddziały pułku. Z rozwiązanego III dywizjonu włączono 97 szeregowych do I dywizjonu, 96 szeregowych do II dywizjonu, do baterii dowodzenia 1 szeregowego i 3 szeregowych do 6 dywizjonu. Z brygad piechoty przybyło 64 szeregowych. W skład 5 pułku włączony został 6 Lwowski dywizjon artylerii przeciwlotniczej z rozformowanej 6 Dywizji Piechoty. Jednocześnie na kurs mechaników samochodowych i pomocników mechaników samochodowych wysłano z pułku 104 szeregowych. W wyniku uzupełnień i reorganizacji pułk posiadał pełne stany osobowe i niewielką nadwyżkę żołnierzy ponad etat. Po przeprowadzeniu selekcji wśród żołnierzy odesłano 24 szeregowych nie nadających się do służby w artylerii przeciwlotniczej. Pułk został organiczną jednostką artylerii 5 Kresowej Dywizji Piechoty. Zmieniono nazwy I i II dywizjonów na: 4 kresowy dywizjon art. plot. i 5 wileński dywizjon art. plot. Powołano nową obsadę personalną pułku.
Pułk składał się z: dowództwa z drużyną dowodzenia, trzech dywizjonów artylerii przeciwlotniczej – każdy po trzy baterie, a w ich składzie po 6 armat przeciwlotniczych kalibru 40 mm Bofors. W kwietniu 1943 pułk otrzymał pełne ukompletowanie uzbrojenia osobistego pistolety, karabiny i zespołową broń maszynową, 40 samochodów i 9 motocykli oraz 11 armat 40 mm przeciwlotniczych Mk.1 produkcji amerykańskiej. Prowadzono kursy i szkolenia, w tym dla dowódców baterii. Utworzony został pluton warsztatowy pułku z przybywających ze szkolenia specjalistów z zakresu służby warsztatowej. Dowódcą plutonu został por. Marian Skowron. 3 maja w pułku ogłoszono liczne awanse na stopnie podoficerskie i bombardiera, ogółem 32 szeregowych. Po ukończeniu szkoły podchorążych powróciło 8 podchorążych i szkoły podoficerskiej 5 podoficerów, jeden oficer awansował na wyższy stopień, a jeden podchorąży do stopnia podporucznika. Jeden z podoficerów popełnił samobójstwo. Sukcesywnie napływało uzbrojenie ogółem w pułku było 27 armat plot. i 27 ciągników do nich. Baterie i dywizjony brały udział w ćwiczeniach własnych oddziałów i wspólnie z brytyjskimi. Poszczególne baterie pełniły dyżury obrony przeciwlotniczej przy rafinerii w Kirkuku. Pułk otrzymał w czerwcu pełne wyposażenie w armaty przeciwlotnicze, w ilości 54 sztuk wraz z ciągnikami. Powracali pozostali żołnierze z kursów w brytyjskich ośrodkach szkoleniowych. Na mocy rozkazu NW 29 lipca 1943 awanse do stopnia porucznika otrzymało 3 oficerów i 2 podchorążych do stopnia ppor. W szpitalu zmarł 3 lipca jeden z oficerów pułku. 8 i 13 sierpnia 1943 pułk w dwóch rzutach wyruszył z Iraku do Palestyny i dotarł do obozu w Nusseirat.
We wrześniu i październiku 1943 dywizjony i dowództwo pułku uczestniczyły w strzelaniach plot. na poligonie oraz brały udział w ćwiczeniach 5 Kresowej Dywizji Piechoty „Halka” i II Korpusu „Narcyz”, wsparcie 5 paplot. zapewnił dywizjon 7 pułku artylerii przeciwlotniczej lekkiej. Od przełomu września i października zaczęto stosować nową numerację i nazwę dywizjonów w pułku: IV (4) Kresowy, V (5) Wileński), VI (6) Lwowski. W listopadzie oficerowie pułku przebywali na kursach dowódców oddziałów i pododdziałów. Od 13 listopada V dywizjon wyjechał wraz z 5 Wileńską Brygadą Piechoty na szkolenie z walki górskiej do Syrii. Brytyjscy oficerowie szkolili oficerów pułku z najnowszych doświadczeń z walk na Sycylii. W grudniu 1943 na szkolenie walki górskiej do Syrii wyjechał wraz z 6 Lwowską Brygadą Piechoty VI dywizjon.
31 grudnia 1943 i 1 stycznia 1944 5 paplot. wyruszył w kolumnie artylerii dywizyjnej w marsz kołowy do obozu wojskowego Quassasin w Egipcie. Podczas pobytu w Quassasin doszło do ostatnich roszad kadrowych. Do Ośrodka Zapasowego Armii przeniesionych zostało 3 oficerów, do 7 Zapasowej Dywizji przeszedł kpt. Franciszek Łabiak dowódca V dywizjonu. Dowództwo dywizjonu przejął por. Grzegorz Łupiński. Awansowano 21 stycznia 1944 przez dowódcę 5 KDP 10 podoficerów, a przez dowódcę 5 kresowego paplot. 20 bombardierów i kaprali. 28 stycznia do Włoch odpłynął oddział kwaterunkowy. W lutym pułk otrzymał uzupełnienie samochodów do pełnego etatu. VI dywizjon powrócił ze szkolenia w Syrii. Do pułku przybyło uzupełnienie 55 szeregowych. Po 10 lutego pułk przybył do obozu przejściowego w Port Said, a następnie został załadowany wraz z bronią i sprzętem na statek „Princess Kathleen”, 16 lutego odpłynął w konwoju do Włoch. Na miejscu w Egipcie pozostała jeszcze 9 bateria i oddział likwidacyjny. 21 lutego pułk przybył do portu w Taranto we Włoszech. Pierwszym miejscem postoju pułku był obóz „Robertson”. 7 marca 1944 przybyła z Egiptu 9 bateria i oddział likwidacyjny.
Działania bojowe 5 Kresowy pułk artylerii przeciwlotniczej lekkiej przybył do Włoch w składzie trzech dywizjonów (IV Kresowy, V Wileński, VI Lwowski), każdy w składzie 3 baterii, a bateria w składzie 6 działonów. Ogólny stan etatowy pułku to 38 oficerów i 810 szeregowych. Uzbrojony był w 54 armaty przeciwlotnicze Mk.1 o ciągu motorowych. Posiadał na stanie 210 pojazdów mechanicznych. Najczęściej pułk w działaniach bojowych występował w składzie zgrupowań taktycznych, w sile dywizjonu. Stan każdego dywizjonu 11 oficerów 247 szeregowych, 18 armat 40 mm „Bofors”, 18 ciągników „Bedford”, 13 samochodów ciężarowych 3 t, 12 innych pojazdów.
Działania obronne w Środkowych Apeninach 12 marca 1944 pod dowództwem kpt. Aleksandra Maniszewskiego wyruszył oddział rozpoznawczy pułku w składzie 4 oficerów, 25 szeregowych na 5 samochodach jako rozpoznanie nowego miejsca postoju w strefie bojowej zajmowanego przez II Korpus. 16 marca jako pierwszy wyruszył V Wileński daplot. jako osłona zgrupowania taktycznego 5 Wileńskiej BP. 18 marca do strefy frontowej wyruszyły pozostałe siły pułku. VI Lwowski daplot. jako OPL osłaniał w trakcie marszu zgrupowanie artylerii 5 KDP. Pułk zajął stanowiska w pasie obrony 5 KDP: V Wileński daplot. i dowództwo pułku stanęło w miejscowości Matrice, IV Kresowy daplot. i pluton warsztatowy w Jelsi, VI L daplot. w Sassinoro. Po rozpoznaniu stanowisk ogniowych 21 marca 1944, dywizjony nocą 21/22 marca zajęły stanowiska ogniowe: IV Kresowy daplot. w rejonie Colli i Scapoli, V Wileński daplot. w rejonie Cardito i Cerasuolo, VI Lwowski daplot. w rejonie Menella, Selvone, Filignano. Stanowiska zajmowano nocą w ciężkim terenie, gdzie dominowały trudne zjazdy i błoto. Do dywizji została przydzielona Brygada Włoska, z uwagi na rozległy pas obrony dywizji pułkowi został podporządkowany II dywizjon 7 paplot.l . IV daplot. bez 1 baterii zapewniał OPL drogi i cieśnin w rejonie Montauilla-Collivolturno. 1 bateria zapewniała OPL baterii artylerii Brygady Włoskiej. V daplot. stanowił OPL artylerii dywizyjnej oraz 11 pułku artylerii ciężkiej. VI daplot. bez 7 baterii zapewniał OPL drogi Filignano-Menella. 7 bateria stanowiła OPL 6 LBP w rej. Fornelly. II /7 paplot. zapewniał OPL stanowisk ogniowych 2 Grupy Artylerii i stanowiska dowodzenia 5 KDP w Valle. Żołnierze kwaterowali w ziemiankach. Stanowiska ogniowe niektórych baterii były widoczne ze wzgórz po niemieckiej stronie frontu. Znalazły się one pod ostrzałem niemieckiej artylerii, szczególnie narażone były baterie 4 i 5. Nie odnotowano ataków lotnictwa niemieckiego, działania lotnictwa niemieckiego były nieznaczne. Na odcinku obrony pułk pozostał do 23 kwietnia 1944.
Udział w bitwie o Monte Cassino