Nityzynon () – inhibitor dioksygenazy 4-hydroksyfenylopirogronianu, stosowany w leczeniu tyrozynemii typu 1. Pierwotnie nityzynon był stosowany jako herbicyd.
Mechanizm działania Tyrozynemia typu 1 jest chorobą dziedziczną, polegającą na braku hydrolazy fumaryloacetooctanu, który jest enzymem końcowym szlaku katabolicznego tyrozyny. Nityzynon, to konkurencyjny inhibitor dioksygenazy 4-hydroksyfenylopirogronianu. Enzym ten poprzedza hydrolazę fumaryloacetooctanu w szlaku katabolicznym tyrozyny, przez co dochodzi do zahamowania kumulacji toksycznych produktów przemiany tego aminokwasu, przede wszystkim maleiloacetooctanu i fumaryloacetooctanu. U chorych na tyrozynemię typu 1 zostają one bowiem przekształcone w bursztynyloaceton i bursztynyloacetooctan. Bursztynyloaceton wykazuje działanie toksyczne poprzez hamowanie szlaku syntezy porfiryny, co prowadzi do kumulacji kwasu kwasu 5-aminolewulinowego.Nityzynon normalizuje syntezę porfiryny i stężenie kwasu 5-aminolewulinowego we krwi, zmniejsza wydalanie z moczem bursztynyloacetonu, zwiększa stężenie tyrozyny w osoczu oraz zwiększa wydalanie z moczem kwasów fenolowych. Dane kliniczne wskazują, że nityzynon u 90% pacjentów powodował spadek stężenia bursztynyloacetonu w moczu do poziomu niewykrywalnego już po kilku dniach.Stosowanie leku wraz z przestrzeganiem diety ubogiej w fenyloalaninę i tyrozynę zwiększa szanse przeżycia chorych z tyrozynemią typu 1. Ponadto leczenie nityzynonem zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia raka wątrobowokomórkowego od 2,3- do 3,7-krotnie.
Farmakokinetyka Nie ma wielu badań odnośnie do farmakokinetyki nityzynonu. Okres półtrwania w osoczu wynosi 54 godziny u zdrowych ochotników, zaś u chorych na tyrozynemię typu 1 – 52,1 godziny. Wydaje się, że metabolizm leku przebiega w wątrobie przy udziale CYP3A4.
Wskazania Potwierdzona diagnozą tyrozynemia typu 1.
Przeciwwskazania nadwrażliwość na nityzynon lub jakikolwiek inny składnik preparatu, ciąża i karmienie piersią.
Ostrzeżenia specjalne Leczenie nityzynonem powinien prowadzić lekarz doświadczony w leczeniu tego typu chorób. Podawanie leku powinno rozpocząć się jak najwcześniej w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia powikłań oraz zwiększenia szans przeżycia. Dawkowanie ustalane jest indywidualnie, w zależności od wyników badań i masy ciała. Dawka zalecana to 1 mg/kg mc./dobę, podzielona na dwie dawki. Jeżeli w ciągu miesiąca bursztynyloaceton będzie nadal wykrywalny w moczu, dawkę można zwiększyć do 1,5 mg/kg mc./dobę. Jest to dawka maksymalna. Późniejszych modyfikacji dawkowania należy dokonywać tylko w przypadku wzrostu masy ciała. Zaburzenia widzenia są jednym ze skutków tyrozynemii typu 1. Gdy wystąpią one podczas leczenia nityzynonem, należy oznaczyć stężenie tyrozyny we krwi. Jeżeli przekracza ono 500 mikromoli/l, konieczne jest wprowadzenie bardziej restrykcyjnej diety. Należy uważnie kontrolować czynność wątroby (testy wątrobowe, obrazowanie), a także oznaczać stężenie alfa-fetoproteiny we krwi, bowiem wzrost jej poziomu może być oznaką nieprawidłowego leczenia. W takich przypadkach chorzy powinni być diagnozowani w kierunku złośliwych nowotworów wątroby. Podczas leczenia nityzynonem zaobserwowano kilka przypadków trombocytopenii i leukopenii. Podawanie nityzynonu powoduje wzrost stężenia tyrozyny we krwi. Może to prowadzić do nieodwracalnego zmętnienia rogówki i zmian hiperkeratotycznych. Dlatego ważne jest bezwzględne przestrzeganie diety ubogiej w tyrozynę i fenyloalaninę.
Interakcje Nie prowadzono żadnych badań dotyczących interakcji z innymi lekami, podawanymi razem z nityzynonem. Jako że lek metabolizowany jest przez CYP3A4, łączne stosowanie nityzynonu i leków będących inhibitorami/induktorami tego izoenzymu może powodować konieczność modyfikacji dawki nityzynonu.
Działania niepożądane Najczęstszymi objawami niepożądanymi są: zmiany w morfologii krwi (trombocytopenia, leukopenia, granulocytopenia), zapalenie spojówki, zmętnienie rogówki, zapalenie rogówki, bóle oka, światłowstręt. Rzadziej wystąpić może leukocytoza, zapalenie powiek, złuszczające zapalenie skóry, wysypka, świąd.
Inne zastosowania Trwają badania nad zastosowaniem nityzynonu w leczeniu alkaptonurii.
Preparaty Orfadin – Swedish Orphan International AB – kapsułki twarde 2/5/10 mg.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:ATC-A16 Kategoria:Inhibitory enzymów Kategoria:Leki sieroce Kategoria:Związki fluoroorganiczne z grupą trifluorometylową Kategoria:Nitrobenzeny Kategoria:Ketony Kategoria:Herbicydy