Partycypacja obywatelska – zespół działań i metod uczestnictwa obywateli w określaniu i rozwiązywaniu własnych problemów. Podstawą partycypacji jest uznanie legalności wybranej demokratycznie władzy i partnerstwo władz z grupami i organizacjami mieszkańców. Opiera się ona również na założeniu, że udział obywateli w zarządzaniu demokratycznym państwem nie powinien być ograniczony wyłącznie do udziału w wyborach (demokracja uczestnicząca). Kroki w rozwoju zasad obywatelskiego uczestnictwa Podstawa: Informacja (władza mówi do obywateli) Krok I: Opozycja (obywatele wyrażają sprzeciw) Krok II: Odpowiedzi (władza wyjaśnia obywatelom) Krok III: Konsultacje (władza wysłuchuje obywateli) Krok IV: Partnerstwo (obywatele razem z władzami) Szczyt: Samozarządzanie (obywatele załatwiają swoje własne sprawy) W sprawnie działającym państwie demokratycznym (zob. wskaźnik demokracji) aktywni obywatele sami określają, co dla nich stanowi największy problem i w jaki sposób byłoby najlepiej go rozwiązać. Zadaniem władz jest wspomożenie ich w realizacji zadania.

Partycypacja obywatelska zaczyna się tam, gdzie władze konsultują rozwiązanie problemu z obywatelami przed podjęciem decyzji.

Problem roszczeniowej obojętności Skłonność członków grup społecznych do partycypacji obywatelskiej jest zależna od pochodzenia klasowego (pozycji w strukturze społecznej). Zaobserwowano zjawisko świadomego „wychowywania klas niższych do bierności”. Obywatele ulegający tym wpływom zaczynają zadowalać się świadomością, że wybór korzystnych decyzji w sprawach publicznych należy do partii politycznych (według Jürgena Habermasa przejawiają „roszczeniową obojętność”). Sprzyja temu sytuacja, w której merytoryczną debatę o rozwiązaniach politycznych, proponowanych przez partie rywalizujące o głosy wyborców, zastępuje prezentacja zamiarów tych partii niezdecydowanym wyborcom (manipulacja ich emocjami).

Rozwój uczestnictwa obywateli w kształtowaniu stosunków w państwie zapewniają te media, które są zdolne skłaniać polityków, socjologów, ekonomistów, etyków i in. specjalistów do jawnych debat w ważnych sprawach, przypominających np. debaty oksfordzkie. Publikacja przebiegu takich debat umożliwia obywatelom wyrobienie sobie opinii o kompetencjach uczestników dyskusji (wiarygodności przedstawianych argumentów) oraz sprecyzowanie własnego stanowiska w kontrowersyjnych sprawach (zob. też edukacja medialna).

Zakres spraw podlegających partycypacji zagospodarowanie przestrzenne komunikacja ekologia bezpieczeństwo wizja i przyszłość problemy społeczne (bieda, bezrobocie)

Techniki partycypacyjne konsultacje społeczne dostęp do informacji publicznej referendum obywatelska inicjatywa ustawodawcza kontakt z radnym, prezydentem składanie wniosków, petycji pośrednie ciała przedstawicielskie

Uwagi

Zobacz też demokracja bezpośrednia inicjatywa ustawodawcza podmiotowość społeczna republika smart voting

Przypisy ; Cytat: „Tak jak w świecie reklamy, która z czasem zobojętnia swoich odbiorców, tak i w … sztucznie wytwarzanej sferze publicznej wyborcy-konsumenci popadają stopniowo w obojętność w stosunku do spraw publicznych”. Bibliografia

ABC samorządu terytorialnego. Poradnik nie tylko dla radnych, Warszawa 2006 Ł. Krzyżanowska, Ł. Facjejew "Partycypacja obywatelska w Polsce", Fundacja im. Stefana Batorego 2009 Giovanni Sartori, Teoria demokracji, przeł. P. Amsterdamski, D. Grinberg, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994

Linki zewnętrzne

Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej Henryk Gawroński, Efektywność partycypacyjnych instrumentów zarządzania miastem, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, Rok LXXVII. zeszyt 1, 2015, s. 273–286

Kategoria:Socjologia polityki *