Die Burger

Die Burger – południowoafrykański dziennik, wydawany przez koncern Naspers (od 2000 za pośrednictwem spółki zależnej Media24) w języku afrikaans. Jest rozpowszechniany w Prowincji Przylądkowej Zachodniej i Wschodniej. W 2008 roku osiągnął nakład 91 665 egzemplarzy.

Historia Dziennik był pierwszym tytułem wydawnictwa Die Nasionale Pers („Drukarnia Narodowa”, od 1998 Naspers), powołanego w maju 1915 przez założyciela Partii Narodowej (1914), gen. Barry'ego Hertzoga i organizatora tej partii w Kraju Przylądkowym, prawnika Williego A. Hofmeyra, ze środków magnata diamentowego i bogatych rolników. Od założenia stanowił organ prasowy Partii Narodowej, a jego redakcja mieściła się w Kapsztadzie.

Pierwszy numer gazety ukazał się 26 lipca 1915, a jej pierwszym redaktorem naczelnym został Daniel F. Malan, pastor zgromadzenia NG Graaff-Reinet. Debiutancka edycja, opublikowana pod tytułem „De Burger” miała 10 stron, graficzne reklamy na pierwszej stronie, 7 kolumn, działy: krajowy i zagraniczny, a także sekcję kulturalną i ekonomiczną oraz kolumnę felietonów. Jednym z wiodących tematów była religia.

Dziennik skupiał przede wszystkim prawicowe środowiska afrykanerskie, niemniej jednak był pierwotnie wydawany po holendersku. Już rok później, na fali kampanii na rzecz zrównania praw afrikaans z urzędowymi holenderskim i angielskim, zaczęły ukazywać się pierwsze artykuły w języku narodowym Burów; w 1921 gazeta zaczęła być wydawana w całości w afrikaans, a jej tytuł zmieniono z holenderskiego „De Burger” na afrykanerskie „Die Burger”.

W latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku gazeta w sposób satyryczny wyrażała niechęć afrykanerskich rolników i robotników do anglojęzycznych kapitalistów.

W okresie po II wojnie światowej dziennik był zaangażowany we wprowadzanie przez Partię Narodową programu segregacji rasowej, znanego jako apartheid. Korespondent polityczny gazety (1917–1999) jako pierwszy użył pojęcia apartheidu w ogłoszonym na jej łamach artykule z 26 marca 1943. Cillié, który prowadził rubrykę pod pseudonimem „Dawie”, stał się obok polityka Partii Narodowej Hendrika Verwoerda głównym orędownikiem apartheidu w jego początkowym okresie. Pod jego sterami od 1954 dziennik przystąpił do radykalnej obrony afrykanerskiej „rewolucji narodowej”, związanej z dojściem do władzy Partii Narodowej w 1948. W latach 1948–1956 redakcja „Die Burger” prowadziła zakończoną sukcesem kampanię na rzecz odebrania powszechnego prawa wyborczego Koloredom, uznawanym za podgrupę Afrykanerów. W latach 1956–1961 przeszła na pozycje, które określała „zaangażowaną niezależnością”, upominając się o pozyskanie Koloredów poprzez zmianę polityki i kwestionując niektóre środki egzekwowania apartheidu (np. osobne wejścia dla białych i czarnych). Publikowała wówczas teksty kolorowych polityków i działaczy, a w 1958 poparła ich frakcję w parlamencie. W lipcu 1960 na wniosek Afrykanerskiego Związku Braci w związku z zachowaniem przez Koloredów lojalności wobec rządu po masakrze w Sharpeville Cillié wysunął propozycję bezpośredniej reprezentacji parlamentarnej dla Koloredów, od której dziennik odżegnał się w styczniu 1961 po jej storpedowaniu przez premiera Verwoerda. W 1968 gazeta poparła pomysł zastąpienia białej reprezentacji dla Koloredów przez osobną izbę parlamentarną. W 1980 redaktor naczelny Beukes wystosował przeprosiny do szefa Partii Narodowej Pietera Willema Bothy na wieść o jego niezadowoleniu z jednego z opublikowanych artykułów. W okresie rubrykę „Deur Dawie” prowadził Ebbe Dommisse (ur. 1940), znany jako „komisarz polityczny” Partii Narodowej.

W 1990 wraz z nadejściem schyłkowego okresu apartheidu na prośbę ówczesnego redaktora naczelnego Dommissego oddział Partii Narodowej na Kraj Przylądkowy zakończył wykorzystywanie dziennika jako organu prasowego ugrupowania. W 1996 redakcja odmówiła złożenia wyjaśnień przed , uczyniło to natomiast w 1997 z własnej inicjatywy 127 dziennikarzy. W okresie 1994–1999 gazeta strzegła interesów białej mniejszości. Podczas wyborów parlamentarnych w 1994 zalecała głosowanie na Partię Narodową, w 1999 wzywała do głosowania na jedno z ugrupowań „demokratycznej opozycji”, a w 2004 już tylko do udziału w wyborach. W 2006 Henry Jeffreys został pierwszym czarnoskórym redaktorem naczelnym. W 2015 prezeska grupy Media24, zarządzającej gazetą z ramienia Naspersu, Esmare Weideman, złożyła podczas obchodów stulecia dziennika przeprosiny za współudział w apartheidzie przypominając dyskryminację przestrzenną wobec kolorowych pracowników redakcji.

„Die Burger” sprzeciwia się wypieraniu języka afrikaans przez angielski, zarzucając Afrykańskiemu Kongresowi Narodowemu wrogość do afrikaans. W 2008 wśród jego czytelników było więcej kolorowych niż białych, choć wśród klientów i odbiorców reklamy wciąż przeważali biali. W 2015 dziennik zareagował na zastąpienie języka wykładowego afrikaans na Uniwersytecie w Stellenbosch przez angielski plakatami z napisem „RIP Afrikaans”.

Redaktorzy naczelni Daniel F. Malan (1915–1924) Albertus Geyer (1924–1945) Phil Weber (1945–1954) (1954–1977) (1977–1990) Ebbe Dommisse (1990–2000) Arrie Rossouw (2000–2006) Henry Jeffreys (2006–2010) Bun Booyens (2010–2016) (od 2016)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Czasopisma w języku afrikaans Kategoria:Czasopisma w Południowej Afryce Kategoria:Czasopisma wydawane od 1915 Kategoria:Dzienniki Kategoria:Prasa w Kapsztadzie