Mieczysław Birnbaum, ps. Mieczysław Binom (ur. 10 czerwca 1889 w Częstochowie, zm. 23-24 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski publicysta i tłumacz żydowskiego pochodzenia, w młodości działacz ruchu rewolucyjnego, porucznik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Urodził się w Częstochowie w rodzinie żydowskiej. Jego rodzicami byli chazan Abraham Ber Birnbaumhttp://web.archive.org/web/20160304090239/http://www.kongres.lublin.pl/ws/pomianowski.doc Wspomnienia J.Pomianowskiego-III Kongres Kultury Chrześcijańskiej] w aktach Indeksu Represjonowanych ośrodka Karta „syn Aleksego” i Leonora z domu Frenkel. Jego siostra, Helena Gruszecka (1901–1982) była aktorką, a bratanek Jerzy Pomianowski (1921–2016) był pisarzem i tłumaczemhttp://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/dodatek3_061110/dodatek3_a_16.html Rzeczpospolita 10.11.06 Nr 263, "Szabla za Babla". Wywiad z J. Pomianowski.

Absolwent gimnazjum w Piotrkowie Trybunalskim. Początkowo członek Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, później PPS–Frakcja RewolucyjnaHistoria wojskowości polskiej: wybrane zagadnienia,W. Biegański, P. Stawecki, J. Wojtasik, Wojskowy Instytut Historyczny, Wydawn. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1972, według wspomnień bratanka Jerzego Pomianowskiego członek SDKPiL Rzeczpospolita 10.11.06 Nr 263, "Szabla za Babla". Wywiad z J. Pomianowski. Studia przerwał z powodu aresztowania za udział w ruchu rewolucyjnym. Przez kilka lat był więziony, a także przebywał na zesłaniu. W czasie I wojny światowej walczył w szeregach armii rosyjskiej. W 1917 bierze udział w tworzeniu Wojska Polskiego na wschodzie. Zorganizował Związek Wojsk Polskich w Jassach. Został wybrany członkiem Komitetu Wykonawczego Wojsk Polskich Frontu Rumuńskiego. Członek POW (KN 3). Jeden z delegatów gen. Józefa Hallera (razem z Bronisławem Nakoniecznikow-Klukowskim i Walerianem Czumą) wysłany 12 kwietnia 1918 do rządu RFSRR w celu uzyskania zgody na przemarsz korpusu z Ukrainy na teren Rosji pod kontrolą bolszewików, wobec żądania Niemców rozbrojenia korpusu. Bolszewicy nie wyrazili zgody na ewakuację II Korpusu za Dniepr. Konsekwencją odmowy bolszewików było rozbicie II Korpusu w bitwie pod Kaniowem przez Niemców. Szef wydziału politycznego II Oddziału Sztabu Generalnego WPhttps://web.archive.org/web/20080625013341/http://www.naszawitryna.pl/ksiazki_31.html fragm. książki "Cienie, które dzielą" M. Kałuski, porucznik piechoty WP (1918–1921).

Za swoją postawę niepodległościową, 10 maja 1922 otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:Zaufany emisariusz Józefa Piłsudskiego, z jego nominacji przedstawiciel Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego w rokowaniach polsko-bolszewickich w Mikaszewiczach (w czasie wojny polsko-bolszewickiej) i faktyczny negocjatorBirnbaum był bliskim znajomym Juliana Marchlewskiego z okresu działalności podziemnej. Andrzej Nowak Polska i trzy Rosje. Studium polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego (do kwietnia 1920 roku), Wyd. II poprawione, Kraków 2008, Wyd. Arcana ; Stosunki polsko-radzieckie, 1918-1919 W. Gostyńska, Wydział I-Nauk Społecznych, PWN, 1986.

Tłumacz literatury rosyjskiej, m.in. Antona Czechowa. Jako pierwszy przetłumaczył na język polski opowiadania Izaaka Babla i Jewgienija Zamiatinahttp://archiwum.rp.pl/artykul/262572_Okularnik_z_Odessy.html Rzeczpospolita, 05.02.2000 Okularnik z Odessy. J.Pomianowskim.

W czasie kampanii wrześniowej 1939, po agresji ZSRR na Polskę, w nieznanych okolicznościach wzięty do niewoli sowieckiej. Osadzono go w obozie jenieckim w Kozielsku, gdzie przebywał od 25 stycznia 1940. 22 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa nr 040/1 z 20 kwietnia 1940. 23 lub 24 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W Lesie Katyńskim prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w mundurze w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 2579 – dosłownie opisany jako Birnbaum Mieczyslaw (raport dzienny z 20 maja 1943), a przy jego zwłokach znaleziono: pismo Urzędu Pracy, Krzyż i Legitymację Virtuti Militari, dwa odznaczenia oraz kartę na broń. Został wymieniony w raporcie politycznym z 22 kwietnia 1940 skierowanym do zastępców ludowych komisarzy spraw wewnętrznych ZSRR, w sprawie nastrojów jeńców wojennych z obozów Starobielsk i Kozielsk. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02579. W Archiwum Robla jego nazwisko widnieje na liście adresowej w pamiętniku znalezionym przy szczątkach Józefa Trepiaka (pakiet 0867-07), a ponadto wymieniony został we wpisach z 25 stycznia oraz 10–13 marca 1940 w notatniku znalezionym przy szczątkach Andrzeja Riegera (pakiet 02431-14, 17).

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitanaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Był żonaty z Kazimierą Drabik, z którą miał syna Krzysztofa Bolesława (ur. 1931).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6741 – 10 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 17 marca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 9 listopada 1929 „za zasługi na polu pracy narodowej i społecznej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Zwycięstwa

Twórczość Partja winta A. P. Czechow (tł. M. Binom, Warszawa, „Rój”, 1926) Ludzie jaskiniowi i inne opowiadania J. Zamiatin (tł: pod pseud. Binom, poprawił i uwspółcz.: M. K. Tekst oparty na wydaniu „Roju” z 1927 r., Warszawa: WIS 1986) Gasnącemu światu (słowa: pod pseud. M. Binom; rys. St. Dobrzyński, Warszawa, s.n. 1930) Raj na ziemi (Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Zakłady Wydawniczo-Drukarskie „Praca” 1930) Utwory wybrane I.Babel (tł. pod pseud. Mieczysław Binom, wstęp Jerzy Pomianowski, Warszawa, „Czytelnik”, 1961) Historia jednego konia I. Babel (tł. pod pseud. Mieczysław Binom; wyboru dokonał Ziemowit Fedecki, Warszawa, „Czytelnik”, 1988)

Upamiętnienie 13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Andrzej Nowak Polska i trzy Rosje. Studium polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego (do kwietnia 1920 roku), Wyd. II poprawione, Kraków 2008, Wyd. Arcana .

Linki zewnętrzne Mieczysław Birnbaum - zbiór prac literackich Publikacje Mieczysława Birnbauma w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie Komend Naczelnych POW Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcja Rewolucyjna Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Oficerowie wywiadu i kontrwywiadu II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Wojskowi związani z Częstochową Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1940