mały|Grób gen. Wiktora Thommée na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008 mały|Tablica pamiątkowa na budynku przy placu Inwalidów 4/6/8 w Warszawie mały|Dworek, tzw. Generałówka w Toruniu, w której mieszkał generał Wiktor Thommée Wiktor Thommée (ur. 30 listopada 1881 w Święcianach, zm. 13 listopada 1962 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, trzykrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się w Święcianach na Wileńszczyźnie w rodzinie Edwarda i Józefy z Egertów. Był starszym bratem Pawła (1888–1940), majora piechoty Wojska Polskiego, komendanta PKU Grodzisk.

Uczęszczał do prywatnych szkół polskich w Święcianach oraz w Lidzie i Dyneburgu. W 1895 rozpoczął naukę w Szkole Realnej w Petersburgu, którą ukończył w 1900. W 1901 wstąpił do szkoły oficerskiej (Владимирское военное училище) w Petersburgu, którą ukończył w 1904. Będąc podporucznikiem, otrzymał przydział do 124 Woroneżskiego pułku piechoty (był młodszym oficerem 10 kompanii dowodzonej przez Polaka kpt. Leona Berbeckiego), z którym wziął udział w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904–1905. Dwukrotnie ranny, przez dłuższy czas przebywał w szpitalu, po czym podjął studia w Wyższym Instytucie Handlowym w Charkowie, zaliczając pięć semestrów, gdzie usilnie pracuje wśród grona studentów Polaków, budząc w nich uczucia patriotyczno-niepodległościowe. W latach 1912–1914 był słuchaczem w Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu. Od 17 lipca 1914 dowodził najpierw 9 kompanią 276 Kupiańskiego pułku 69 dywizji piechoty (rezerwowy pułk z 124 Woroneżskiego pułku 31 dywizji piechoty), a następnie batalionem 276 Kupiańskiego pułku. W 1916 został mianowany starszym adiutantem gen. sztabu 47 Korpusu na Froncie Rumuńskim.

Od 25 września 1918 był na Kubaniu oficerem operacyjnym, a od 9 listopada – p.o. szefa sztabu Wojska Polskiego na Wschodzie. Następnie pełnił funkcję kwatermistrza, I oficera sztabu oraz p.o. szefa sztabu 4 Dywizji Strzelców Polskich dowodzonej przez gen. Lucjana Żeligowskiego.

Po powrocie do kraju z dywizją gen. Lucjana Żeligowskiego, przeformowaną na 10 Dywizję Piechoty, od czerwca 1919 był szefem sztabu tej dywizji. Od 22 sierpnia 1919 pełnił kolejno funkcje: szefa Oddziału III Sztabu Frontu Południowo-Zachodniego, Frontu Mazowieckiego i 1 Armii. 17 czerwca 1920 objął dowództwo 28 pułku Strzelców Kaniowskich, a następnie XIX i XX Brygady Piechoty. 10 sierpnia 1921 objął funkcję szefa sztabu Okręgu Generalnego Brześć Litewski. 20 października 1922 został I oficerem sztabu Inspektoratu Armii nr III w Toruniu. W 1923 ukończył kurs informacyjny dla wyższych dowódców przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, a w 1924 – w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych. 15 sierpnia 1924 powierzono mu dowodzenie 15 Dywizją Piechoty w Bydgoszczy. W 1926 został skierowany do Francji na kurs wyższych dowódców, po czym ponownie objął poprzednie stanowisko. Od 24 listopada 1934 do 16 lutego 1938 był dowódcą Okręgu Korpusu nr VIII w Toruniu, po czym do 1 września 1939 dowodził Okręgiem Korpusu nr IV w Łodzi. W czasie pobytu na Pomorzu generał zaskarbił sobie znaczną popularność społeczeństwa, pomimo apodyktycznego podejścia w stosunku do niektórych podwładnych oraz prób wpływania na kształt treści ukazujących się w lokalnych mediach.

W okresie II RP został osadnikiem wojskowym w powiecie brzeskim.

1 września 1939 objął dowództwo Grupy Operacyjnej „Piotrków”, wchodzącej w skład Armii „Łódź” (6 września przemianowana na Grupę Operacyjną gen. Thommée). 7 września objął dowództwo nad Armią „Łódź” i skierował się ku Warszawie.

Po ciężkich walkach i nieudanej próbie przebicia się do Warszawy, generał podjął decyzję o skierowaniu Armii do Twierdzy Modlin. 13 września w Ołtarzewie odniósł lekką ranę od ostrzału niemieckiej artylerii, co jednak nie przeszkodziło mu w dotarciu jeszcze tego samego dnia wraz z podległymi oddziałami do punktu docelowego, gdzie przejął zadanie obrony twierdzy. Od 18 września trwały ataki na Modlin. 29 września, w związku z wyczerpaniem zapasów żywności, wody, lekarstw i amunicji zdecydował się na kapitulację. Akt kapitulacji przewidywał, że żołnierze nie będą traktowani jako jeńcy, lecz po złożeniu broni zostaną zwolnieni do domów, czego Niemcy nie dotrzymali i zwolnili żołnierzy dopiero w połowie listopada.

Mimo honorowych warunków kapitulacji Modlina, 7 listopada 1939 został aresztowany przez Niemców. Przebywał w kilku obozach jenieckich, m.in. w Königsteinie, Hohnsteinie, Johannisbrunnie, Murnau oraz w Dössel, gdzie 27 września 1944 został ranny w wyniku zbombardowania obozu. Próbował ucieczki. Po wyzwoleniu przedostał się do Wielkiej Brytanii.

Od kwietnia 1945 służył w Polskich Siłach Zbrojnych, lecz bez przydziału. W styczniu 1947 powrócił do Polski, gdzie zamieszkał u rodziny w Toruniu. Formalnie został przyjęty do wojska i przeniesiony w stan spoczynku, lecz bez zaopatrzenia emerytalnego. Żył w nędzy w Gdyni, czasowo pracując jako dozorca domu. Dopiero po osobistym wstawiennictwie marszałka Konstantego Rokossowskiego uzyskał należytą emeryturę i przedwojenne mieszkanie w WarszawieW. Białkowski, Rokossowski na ile Polak?, , s. 229/230..

Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 29-półkole I-11) – wyszukiwarka [dostęp 2020-04-26]..

Thommée był ewangelikiemParafia Ewangelicko-Augsburska w Poznaniu – znani ewangelicy.. Był żonaty z Niwą z domu Bemm (Finką), mieli jedno dziecko – córkę Violantę.

W ocenie podwładnych Generał Thommée dał się poznać jako człowiek o niesłychanej energii i żołnierskim fasonie. Nie widać było po generale jakiegoś załamania się, a przeciwnie, podnosił nas wszystkich na duchu, wierząc, że sytuacja wcale nie jest beznadziejna, a kryzys wojny będzie opanowanyZ relacji p.o. szefa sztabu 28 DP mjra Władysława Naprawy, za „Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku”, t. 2, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1983, s. 310..

Awanse podporucznik – 1904 porucznik – 1907 sztabskapitan – 1911 kapitan – 1915 podpułkownik – 1916 pułkownik – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 70. lokatą w korpusie oficerów piechoty generał brygady – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 22 lokatą generał dywizji – pośmiertnie ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964

Ordery i odznaczenia mały|Mural upamiętniający na Klubie 9 Brygady Wsparcia Dowodzenia Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych im. gen. dyw. Wiktora Thommée w Białobrzegach Krzyż Komandorski Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 23 Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 15 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 768 – 23 lutego 1921 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (7 listopada 1925)M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1082 „za wybitne zasługi, położone na polu organizacji armji oraz w dziedzinie organizacji władz i urzędów państwowych”.Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 123 z 20 listopada 1925. Krzyż Walecznych (czterokrotnie: 1921, 1922 po raz 1 i 2)„W zamian za otrzymane wstążeczki biało-amarantowe b. armii gen. Hallera”, Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2097 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 42, s. 1666).Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315). Złoty Krzyż Zasługi (17 marca 1930) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Medal Niepodległości (16 marca 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”) Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia

Upamiętnienie W Warszawie od 1979 jego imię nosi ulica w obecnej dzielnicy Bemowo. W uznaniu zasług dla Bydgoszczy, od 1990 jedna z bydgoskich ulic nosi nazwisko generała. Nazwiskiem generała nazwana jest także ulica, przy której znajduje się Port Lotniczy Warszawa-Modlin, przy Twierdzy Modlin, której obroną dowodził we wrześniu 1939.

W 2022 na budynku przy placu Inwalidów 4/6/8 w Warszawie, w którym mieszkał, odsłonięto tablicę pamiątkową.

Decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 grudnia 2024 roku, 4. Brygada Logistyczna otrzymała imię gen. dyw. Wiktora Thommée.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Dowódcy 15 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Dowódcy 28 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Dowódcy 29 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie brygady Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Generałowie dywizji mianowani przez władze RP na uchodźstwie po 1947 Kategoria:Jeńcy Oflagu VI B Dössel Kategoria:Ludzie urodzeni w Święcianach Kategoria:Ludzie związani z Lidą Kategoria:Obrońcy Modlina (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Oficerowie dowództwa 1 Armii (II RP) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy pochodzenia francuskiego Kategoria:Polacy w wojnie rosyjsko-japońskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Zmarli w 1962