Brygada Nordycko-Polska (ang. Nordic-Polish Brigade – NORDPOLBDE) – międzynarodowa brygada sił pokojowych NATO, stacjonująca na terytorium Bośni i Hercegowiny, wykonująca zadania w ramach IFOR w latach 1995–1996 i SFOR w latach 1996–2000.
Historia 14 grudnia 1995 strony wojny domowej w Bośni i Hercegowinie zawarły układ w Dayton – porozumienie pokojowe kończące konflikt. Na jego mocy wojska serbskie i bośniacko-chorwackie wstrzymały działania bojowe i rozpoczęły demilitaryzację. Nad wprowadzeniem w życie zapisów układu miały czuwać działające na podstawie mandatu Rady Bezpieczeństwa ONZ Siły Implementacyjne – IFOR, dowodzone przez NATO. Przejęły one odpowiedzialność od nieskutecznych Sił Ochronnych ONZ – UNPROFOR.
Jednymi z oddziałów które przeszły z jurysdykcji UNPROFOR do IFOR były bataliony państw nordyckich: NORDBATT 2 (batalion nordycki z przewagą pododdziałów szwedzkich) i NORLOGBAT (norweski batalion logistyczny) w Tuzli oraz DANBATT (duński batalion operacyjny) w trakcie relokacji z Chorwacji do północno-wschodniej Bośni. Zgrupowanie to było zbyt małe wobec wymogów NATO: brygady piechoty zmotoryzowanej z zapleczem logistycznym i inżynieryjnym. Zwrócono się o wsparcie ze strony Polski, Finlandii i państw bałtyckich (Litwy, Łotwy i Estonii). 300px|thumb|left|Strefa odpowiedzialności (AOR) NORDBOLBDE (kwiecień 1997)
W październiku rozpoczęto formowanie Brygady Nordyckiej, a pierwsze szkolenie sztabu nowej jednostki 15 grudnia 1995. Pięć dni później dowódca brygady (duński gen. bryg. Kjell Grandhagen) i pierwsza grupa dowództwa i sztabu zostali przetransportowani do Bośni, reszta kontyngentu dołączyła między 10 stycznia a 8 lutego 1996. W jego skład początkowo wchodziły: dowództwo i sztab brygady w Doboju, bataliony operacyjny z Danii, Polski i Szwecji, logistyczny z Norwegii i budowlany z Finlandii. W Peczu na Węgrzech stacjonowała Nordycko-Polska Grupa Zaopatrzenia. Sama brygada podlegała Wielonarodowej Dywizji Północ pod dowództwem amerykańskim (1 Dywizja Pancerna/Task Force Eagle).
10 lutego 1996 Brygadę Nordycką przemianowano na Brygadę Nordycko-Polską. Wielonarodowość brygady początkowo stwarzała problemy językowe i organizacyjne: znajomość języka angielskiego w dowództwie brygady i pododdziałach nie była powszechna, a część kontyngentów nie działała jeszcze strukturach jednostek Paktu Północnoatlantyckiego.
Do głównych zadań NORDPOLBDE należało: zapewnienie bezpieczeństwa cywilom i siłom międzynarodowym, demilitaryzacja podporządkowanego rejonu (początkowo 4896 km², zwiększono do 5880 km²), likwidacja pól minowych (ok. 4 tys. zidentyfikowanych), wsparcie relokacji uchodźców, wsparcie pomocy humanitarnej, Brygada wykonywała je w ramach Operacji Joint Guard (Wspólna straż), po której rozpoczęciu stan osobowy NORDPOLBDE został zmniejszony o 10% w celu uzyskania większej mobilności oddziałów.
Po wygaśnięciu mandatu IFOR ich miejsce zajęły Siły Stabilizacyjne – SFOR, zredukowano o połowę w stosunku do poprzednich sił (32 tys. wobec 60 tys.). Zmiany objęły także Brygadę Nordycko-Polską: kontyngent poszczególnych państw redukowano, w grudniu 1996 Norwegia zastąpiła batalion logistyczny batalionem piechoty zmotoryzowanej, w czerwcu 1998 Finlandia zastąpiła batalion budowlany batalionem piechoty zmotoryzowanej, Stany Zjednoczone wycofały baterię artylerii M109 SPH, we wrześniu 1998 plutony z państw bałtyckich utworzyły oddzielną kompanię (BALTCON) w batalionie duńskim, w październiku 1998 norweską kompanię medyczną zastąpiono szwedzką,
zwiększono strefę odpowiedzialności NORDPOLBDE. Postępująca normalizacja sytuacji na terenie Bośni i Hercegowiny i utworzenie sił wielonarodowych KFOR w Kosowie skutkowały zmniejszeniem liczebności SFOR oraz zmianami w strukturze organizacyjnej. 5 stycznia 2000 Brygadę Nordycko-Polską oficjalnie zredukowano do formy Nordycko-Polskiej Grupy Bojowej (NORDPOLBG), stanowiącej odpowiednik batalionu.
Struktura organizacyjna 250px|thumb|Patrol z kontyngentu fińskiego Struktura organizacyjna Brygady Nordycko-Polskiej w lutym 1996: Dowództwo i sztab NORDPOLBDE batalion piechoty zmotoryzowanej (DANBAT, DANBN) batalion piechoty zmotoryzowanej (SWEBAT, SWEBN) batalion powietrznodesantowy (POLBAT, POLBN) batalion budowlany batalion logistyczny (NORLOGBAT) bateria moździerzy (MortBat) kompania dowodzenia (HQ Coy) kompania medyczna (Med Coy) kompania żandarmerii wojskowej (MP Coy) Nordycko-Polska Grupa Zaopatrzenia (NSG) łącznie ok. 4500 żołnierzyStruktura organizacyjna Brygady Nordycko-Polskiej w grudniu 1998: Dowództwo i sztab NORDPOLBDE batalion piechoty zmotoryzowanej (DANBAT, DANBN) batalion piechoty zmotoryzowanej (FINBAT, FINBN) batalion piechoty zmotoryzowanej (NORBAT, NORBN) batalion piechoty zmotoryzowanej (SWEBAT, SWEBN) batalion powietrznodesantowy (POLBAT, POLBN) kompania dowodzenia (HQ Coy) kompania medyczna (Med Coy) kompania żandarmerii wojskowej (MP Coy) Nordycko-Polska Grupa Zaopatrzenia (NSG) łącznie ok. 3000 żołnierzy.
Dowódcy Zmiana Początek Koniec Państwo Dowódca 1-2 12.1995 01.1997 gen. bryg. Finn Særmark-Thomsen 3 01.1997 07.1997 gen. bryg. Karsten Jakob Møller 6 07.1998 01.1999 gen. bryg. Mieczysław Bieniek 7 01.1999 07.1999 gen. bryg. Hakan Espmark 8 07.1999 01.2000 gen. bryg. Kjell Grandhagen
Zobacz też Demony wojny według Goi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brygady Kategoria:Bośnia i Hercegowina w XX wieku Kategoria:Formacje wojskowe NATO Kategoria:Siły pokojowe Kategoria:Brygady wielonarodowe Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1995 Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 2000