Ludwik I Czarny, (ur. 1424 w Simmern, zm. 19 lipca 1489 w Meisenheim) – hrabia-palatyn Veldenz w latach 1444–1489, książę-palatyn Zweibrücken w latach 1459–1471, z dynastii Wittelsbachów.
Życiorys Urodził się jako szóste dziecko i czwarty syn Stefana (1385–1459), księcia-palatyna na Simmern, i Anny (ok. 1390–1439), hrabianki Veldenz. Spośród licznego rodzeństwa znany jest los głównie braci. Starszy Fryderyk zw. Hunsryckim (1417–1480) został później księciem-palatynem w Simmern, Rupreht (1420–1478) biskupem Strasburga, Stefan (1421-1485) kanonikiem w Strasburgu, Moguncji i Kolonii, Spirze i Liège, oraz młodszy Jan (1429-1475) arcybiskupem Moguncji. Spośród sióstr starsza Anna (1413–1455) została wydana za hrabiego Moers Wincentego (zm. 1499), zaś młodsza Małgorzata (1416–1426) nie dożyła wieku dorosłego.
Po śmierci dziadka Fryderyka III (ok. 1365–1444) Ludwik otrzymał hrabstwo Veldenz. Ludwik pozostawał pod kuratelą ojca do osiągnięcia 18. roku życia w 1453, kiedy to objął pełnię rządów i oddalił Stefana do Meisenheim.
W 1455 wystąpił zbrojnie przeciwko Fryderykowi I Zwycięskiemu (1425–1476), próbując zrzucić zwierzchnictwo lenne Palatynatu Reńskiego. Ludwikowi udało się splądrować i spalić opactwo w Eußerthal, po czym w bitwach pod Spirą i Weißenburgiem został zmuszony do odwrotu pod Bergzabern, gdzie się obwarował. Nieudane oblężenie miasta pozwoliło Ludwikowi uzyskać korzystny układ pokojowy, podpisany w 1456 w Wormacji. Zachował hrabstwo, jednak musiał złożyć hołd lenny i przysięgę wierności Fryderykowi.
W 1459 odziedziczył po zmarłym Stefanie pośledni tytuł księcia-palatyna Dwóch Mostów. Pozwoliło to Ludwikowi zwiększyć dochody i utrzymać liczniejsze wojska. W 1460 sprzymierzył się z arcybiskupem Moguncji Teodorykiem z Isenburga (1412–1482) i wspólnie z nim uderzył na Fryderyka. Poniósł druzgocącą klęskę w bitwie pod Pfeddersheim, po czym podjął nieudane oblężenie Meisenheim. Ostatecznie został zmuszony w 1471 do zrzeczenia się Palatynatu Dwóch Mostów na rzecz syna Kacpra (1450–1509), którego oddał pod opiekę Fryderyka. W Veldenz panował dozgonnie.
Ludwik zmarł w 1489 i został pochowany w książęcej krypcie nowo wybudowanego kościoła zamkowego w Meisenheim. Palatynat Veldenz odziedziczył po nim kolejny syn Aleksander Kulawy (1462–1514).
Swój przydomek zawdzięcza ciemnej cerze i czarnym włosom.
Rodzina 20 marca 1454 w Luksemburgu ożenił się z Joanną z Croÿ (ok. 1435–1504), córką Antoniego I Wielkiego (ok. 1402–1475), hrabiego Porcien. Małżeństwo miało dwanaścioro dzieci:
Małgorzatę (1456–1527) ⚭ Filip (1450–1509) hrabia Nassau na Idstein w 1480–1509 Kacpra (1458–1572) – księcia-palatyna Dwóch Mostów w 1471–1572, ⚭ Amelia Hohenzollern (1461–1481), córka Albrechta III Achillesa (1414–1486), elektora Brandenburgii Joannę (1459–1520) – benedyktynkę w Marienbergu koło Boppardu, Annę (1461–1520) – również benedyktynkę w tym samym klasztorze, Aleksandra zw. Kulawym (1462–1514) – hrabiego-palatyna Veldenz, ⚭ Małgorzata (1480–1522), córka Krafta VI (ok. 1445–1503), hrabiego Hohenlohe na Weikersheim Dawida (1463–1478), Albechta (1464–1513) – kanonika w Kolonii i Strasburgu, Katarzynę (1465–1542) – ksieni klasztoru św. Agnieszki w Trewirze, Filipa (1467–1489) – proboszcza w Kolonii, Jana (1468–1513) – kanonika w Kolonii i Strasburgu, Elżbietę (1469–1500) ⚭ 1492 Jan Ludwik I (1472–1545), hrabia Nassau na Saarbrücken Samsona (1474–1480). Wywód przodkówPrapradziadkowiepalatyn reński Adolf
(1300–1327)
∞ 1320
Irmengarda z Oettingen
(ok. 1304–1389)kr. Sycylii Piotr II
(1304–1342)
∞ 1323
Elżbieta z Karyntii
(1298–1352)burgrabia Norymbergi Jan II Nabywca
(ok. 1309–1357)
∞ ok. 1330
Elżbieta z Hennebergu
(1318–ok. 1377)margrabia Miśni, landgraf Turyngii Fryderyk II Poważny
(1310–1349)
∞ 1323
Matylda bawarska
(1478–1534)hr. Veldenz Henryk II
(ok. 1300–1378)
∞ ok. 1325
Agnieszka z Kreuznach
(ok. 1305–† ?)hr. Sponheim Jan III Szlachetny
(ok. 1315−1398)
∞ 1331
Matylda reńska
(1312–1375)hr. Nassau Gerlach I
(ok. 1285–1361)
∞ ok. 1307
Agnieszka heska
(ok. 1290–1332)hr. Saarbrücken Jan II
(ok. 1310–1381)
∞ 1334
Gizela z Baru
(ok. 1315–ok. 1360)Pradziadkowieelektor reński Ruprecht II Twardy
(1325–1398)
∞1345
Beatrycze z Sycylii
(1326–1365)burgrabia Norymbergi Fryderyk V
(1333–1398)
∞1350
Elżbieta miśnieńska
(1329–1375)hr. Veldenz Henryk III
(ok. 1345–1389)
∞ ok. 1364
Loretta ze Sponheim
(ok. 1347–po 1365)hr. Nassau Jan I
(1309–1371)
∞ 1353
Joanna z Saarbrücken
(ok. 1335–1381)Dziadkowiekr. Niemiec Ruprecht z Palatynatu
(1352–1410)
∞ 1374
Elżbieta norymberska
(1358–1411)hr. Veldenz Fryderyk III
(ok. 1365–1444)
∞ ok. 1389
Małgorzata z Nassau
(ok. 1371–1427)Rodzicepalatyn Simmern, Stefan (1385–1459) ∞ 1410
Anna z Veldenz (ok. 1390–1439)Ludwik I Czarny (1424–1489), palatyn Dwóch Mostów
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wittelsbachowie Kategoria:Urodzeni w 1424 Kategoria:Zmarli w 1489 Kategoria:Władcy Palatynatu