Juliusz Bardach (ur. 3 listopada 1914 w Odessie, zm. 26 stycznia 2010 w Warszawie) – polski historyk ustroju i prawa, profesor nauk prawnych, nauczyciel akademicki Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN (1983 członek korespondent, 1989 członek rzeczywisty). Autor prac z zakresu ustroju i prawa dawnej Litwy, parlamentaryzmu polskiego, historii porównawczej prawa.

thumb|Nagrobek Juliusza Bardacha

Życiorys Urodził się w zasymilowanej żydowskiej rodzinie Marka Bardacha, lekarza stomatologa, i Otylii z Neudingów. Był bratem Janusza Bardacha (1919–2002), chirurga plastycznego, autora książki „Człowiek człowiekowi wilkiem” opisującej osobiste doświadczenie 5-letniego pobytu w sowieckim gułagu w czasie II wojny światowej. Jego dziadek Natan Neuding zamieszkał w Odessie po powrocie z Syberii, dokąd został zesłany z Warszawy w czasie powstania styczniowego.

Absolwent gimnazjum Mikołaja Kopernika we Włodzimierzu Wołyńskim, do którego jego rodzina przybyła w 1922 roku, gdy Juliusz miał 8 lat. Ukończył następnie wydział prawa na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie (prof. Stefan Ehrenkreutz i prof. Henryk Łowmiański), 1938–1939 redaktor wileńskiej mutacji „Robotnika” i działacz PPS. Po wybuchu wojny w 1939 roku wrócił do Włodzimierza Wołyńskiego, a następnie zamieszkał we Lwowie pod okupacją radziecką. Po ataku III Rzeszy na ZSRR powołany do Armii Czerwonej. Od marca 1942 roku pracował jako robotnik w Uzbekistanie. Od 1943 w Wojsku Polskim w ZSRR początkowo jako szeregowy, a następnie jako oficer pionu polityczno-wychowawczego w randze pułkownika, 1945–1947 attaché wojskowy Ambasady RP w Moskwie. Odwołany ze stanowiska po konflikcie z ambasadorem Marianem Naszkowskim. W 1948 uzyskał doktorat na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie pracy opublikowanej w Wilnie w 1938 roku pt. „Adopcja w prawie litewskim XV i XVI wieku", a jego promotorem był ówczesny dziekan wydziału prof. Adam Vetulani (w 1998 odnowiony). W 1950 roku został usunięty z Wojska Polskiego, za to, że wg opinii Szefa Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej Bardach „posiada poglądy prawicowo-pepesowskie. Notowano wrogie wypowiedzi o Związku Radzieckim”. Był członkiem Marksistowskiego Zrzeszenia HistorykówZbigniew Romek, Cenzura a nauka historyczna w Polsce 1944-1970, Warszawa 2010, s. 135., członek PZPR w latach 1948–1990Spętana akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL. Materiały partyjne 1950-1986, t. II, wybór, wstęp i opracowanie Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski, Warszawa 2012, s. 68..

Pracownik naukowy Zakładu Historii Państwa i Prawa Polskiego, członek: Rady Instytutu Historii Prawa oraz Rady Wydziału Prawa i Administracji UW, Komitetu Nauk Historycznych PAN, Komitetu Nauk Prawnych PAN, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Rady Wydawnictwa „Przegląd Wschodni”.

Pod jego kierunkiem stopień doktora uzyskali m.in. Michał Pietrzak i Andrzej Zakrzewski.

W 1995 Uniwersytet Łódzki, 19 listopada 1996 Uniwersytet Warszawski, a w 1997 Uniwersytet Wileński przyznały mu tytuły doktora honoris causa.

Zmarł w Warszawie. Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 29C-tuje-8)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.

Ordery i odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (2 sierpnia 2002) „w uznaniu wybitnych zasług w działalności naukowej i dydaktycznej, za osiągnięcia w pracy zawodowej”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1984) Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (19 lipca 1946) „za pracę społeczną”. Srebrny Krzyż Zasługi Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1985)Muzeum Sejmu, "Rzeczpospolita", nr 154, 4 lipca 1985, s. 2. Krzyż Oficerski Orderu „Za Zasługi dla Litwy” (Litwa, 2006)

Wybrane publikacje Historia państwa i prawa Polski do połowy XV wieku (1957) Historia państwa i prawa polskiego (1976, wspólnie z Bogusławem Leśnodorskim i Michałem Pietrzakiem, ) Themis a Clio czyli Prawo a historia (2001, ) Dzieje Sejmu Polskiego (1993, ) O dawnej i niedawnej Litwie (1988, ) Historia ustroju i prawa polskiego (1993, ) O Rzeczpospolitą Obojga Narodów (1998, ) Statuty litewskie a prawo rzymskie (1999, ) W obiektywie nauki i w lustrze pamięci (o uczonych, pisarzach i politykach XIX i XX wieku) (2004, )

Bibliografia Tomasz Siewierski, Juliusz Bardach (1914–2010): O lituanistycznej pasji uczonego [w:] Multum, non multa. Młodzi badacze w poszukiwaniu prawdy, red. U. Czyżewska, T. Siewierski, R. K. Tabaszewski, J. Żołnierz, Lublin 2012, s. 107–120.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Juliusz Bardach– bibliografia osobowa w LitDok Bibliografia Historii Europy Środkowowschodniej, Herder-Institut (Marburg) Henryk Olszewski, Wspomnienie o Juliuszu Bardachu (1914-2010)

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Attachés wojskowi PRL Kategoria:Członkowie Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Odessie Kategoria:Ludzie związani z Włodzimierzem (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem „Za Zasługi dla Litwy” Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Polscy historycy prawa Kategoria:Polscy Żydzi – żołnierze ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski Ludowej w ZSRR Kategoria:Pułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wojskowej Akademii Politycznej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 2010