Polijodki, wielojodki – związki chemiczne typu soli zawierające aniony zbudowane z trzech lub więcej atomów jodu. Najczęściej spotykane są trójjodki (trijodki) o wzorze ogólnym (gdzie M to kation jednowartościowy), rzadsze są cztero- i pięciojodki (odpowiednio i ), a największym znanym anionem polijodkowym jest . Powstają w reakcji jodu z jodkami, np.:
Historia Pierwszym opisanym polijodkiem był trójjodek strychniny otrzymany w 1819 przez Pelletiera i Caventou, kilka lat po odkryciu jodu (1811). W 1830 polijodki wprowadzone zostały jako odtrutka na strychninę używaną wówczas w Paryżu do uśmiercania bezpańskich psów. W roku 1833 ustalona została struktura trójjodku amonu, .
Budowa i właściwości thumb|Budowa anionu trójjodkowego Polijodki mogą występować w bardzo zróżnicowanych strukturach przestrzennych, które dla większych jonów mogą przybierać formę łańcuchów prostych lub rozgałęzionych, a także trójwymiarowej sieci. Wolny anion trójjodkowy ma budowę liniową i równe długości wiązań, w związkach długość wiązań może jednak się różnić (parametry jonu ): związek (pm) (pm) kąt (°) 306,3 282,6177,9 305,1 283,3 178,11 303,8 284,2 178,00 311,4 279,7 178,55 Czterojodek jest także liniowy, natomiast pięciojodek ma kształt litery V, a siedmiojodek kształt piramidy. Budowę wielu polijodków można znaleźć w bazie danych Cambridge Structural Database.
Polijodki otrzymuje się zazwyczaj przez zmieszanie roztworów jodu i jodku w odpowiednich proporcjach i środowisku. Jednostki budowlane polijodków to jod (kwas Lewisa) i jodek (zasada Lewisa):
(m i n – liczby naturalne; m > 0, n = 1 – 4)
Stabilność jonów polijodkowych maleje wraz z ich wielkością, przy czym duże polijodki są trwalsze, jeśli mają wysoką symetrię. W roztworach wodnych stabilny jest wyłącznie , wyższe polijodki wymagają środowiska kwaśnego. Stabilność polijodków silnie wzrasta w roztworach niewodnych. Polijodki są dobrze rozpuszczalne w wielu rozpuszczalnikach organicznych.
Zobacz też wielosiarczki
Bibliografia
Kategoria:Aniony